Dil ve Estetik
Öz
Günümüzde
batı uygarlığında kullanılan birçok ana kavramın temelinin Antik Yunanda ve
milattan önceki dönemlerde atıldığı belirtilmektedir. “Estetik” kelimesi de Yunanca
“aisthesis” veya aisthanesthai” kelimelerinden gelmekte olup; “duyum, duyular,
algı, duygusal yönde algılama” gibi anlamlar taşımaktadır. XVIII. yüzyıldan
itibaren edebiyat-felsefe alanları üzerinde bir etki bırakan ve edebi
çalışmanın felsefe ile harmanlanması şeklinde tezahür eden estetiğin F.
Hegel’den, B. Croce ve M. Bahtin’e kadar uzanan ilkesel bakışlar içinde ele
alınması dil ve dilbilim alanı için de oldukça önemli bir yer tutmaktadır.
Estetik duyguda bağımsızlık kazanmaktadır ve edebi- poetik tutarlılık ile dilde
anlamca ve şekilce gerçekleşen güzellik ögelerinin işlevi dil(bilim) ve estetik
problemini bahsettiğimiz alan içinde ele almayı zorunlu kılmaktadır.
Estetik,
doğada ve sanatta güzeli konu edinmesinin yanında, yine kendisinin doğa ya da
sanat ayrımı yapmadan doğrudan doğruya güzelliğe yöneldiği ya da güzeli konu
edindiği yerde, sanat felsefesi de sadece sanata ve sanattaki güzelliğe
yönelmektedir. Bu yönüyle sanat felsefesinde, "sanatçı", "sanat
eseri", "eser ortaya koymadaki etkinlik" ve nihayetinde güzele
ulaşmanın "beğenisi" önemli paradigmalar olarak ortaya çıkmaktadır. Bu
yönüyle diyebiliriz ki, estetik, dört öğeden oluşan bir felsefe disiplinidir.
Bu öğeler sırasıyla: 1) Estetik süje/sanatkârın kendisi, 2) Estetik obje/sanat
eseri, 3) Estetik değer/sanat eserinin güzelliği, 4) Estetik yargı yani ortaya
konulan sanat eserinin eleştirisi ya da yargılanmasıdır.
Dilbilim ve
estetik üzerindeki kucaklama, dil ve estetik ikileminin objesi olarak ortaya
çıkmaktadır. Tanımı, işlevi ve amacı estetik değerler olan dilin bildirişim (R.
Jakobson) şemasından gönderen ve onun emotiv işlevi, bilgi ve onun poetik
işlevi; dilin estetik özünü açıklığa kavuşturmakta anahtar rolü oynamaktadır.
Metin içinde
tekrar belirteceğimiz gibi çalışmamızdaki öncelikli amacımız, dil(bilim) ve
estetik probleminin din- inanç, klasik edebiyat ve özellikle Kur’an’daki güzellik
açısından dil(bilim) estetizmi ve çağdaş dilbilimcilerin dil(bilim) ve estetik
üzerine önemli araştırmaları ve düşüncelerini konu edinmektir. Dilin estetik
işlevine ve onun lengua-estetik açısına, aynı zamanda estetiğin dile dayanan ilkelerine
dikkat çekmektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- RİFAT, Mehmet 2008, Yaklaşımlarıyla Eleştiri Kuramcıları, Sel Yayınları, İstanbul.
- KUR’AN-I KERİM MEÂLİ, 2011, Hazırlayanlar: Doç. Dr. Halil Altuntaş, Dr. Muzaffer Şahin, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Kamil Veli Nerimanoğlu
Bu kişi benim
0000-0001-5660-7416
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
25 Ağustos 2017
Gönderilme Tarihi
6 Temmuz 2017
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 4 Sayı: 12