Azerbaycan Okullarında Tarih Egitimi: Sovyet İdeolojisinden Vazgeçiş ve Otoriter Yöntemlerin Sürdürülmesi
Öz
Tarihin üç yönü
vardır: Bilim, ırsilik (bilgi ve tecrübelerinin yeni nesle aktarılması) ve
ideoloji ( seçici değerlerin tebliği ). Göreceli objektiflik bu üçü arasında denge
sağlar. Sovyet döneminde ideolojik boyutun mutlak üstünlüğü, hatta bilime ve
ırsiliğe aykırı olacak, zarar vuracak düzeyde idi. Sovyet İmparatorluğu'nun
sınırları içerisinde olan Azerbaycan'da da tarih bilimi ve öğretimi ideolojinin
elindeydi. Bağımsızlık döneminden itibaren tarih eğitiminde komünizme özgü
sınıfsal ideolojinin tebliğinden vazgeçilmiştir. Fakat yaklaşımın değiştirilmesi
zaruriyetinin fark edilmemesi, tarihteki ideolojik boyutun rolünün azalmaması
sonucunda, sadece yeni bir ideoloji ile değiştirilmesi gerçekleşmiştir.
Ermenistan'ın Azerbaycan'ın topraklarının bir kısmını Rusya'nın sivil desteği ile işgal etmesi, Azerbaycan'da tarihin öğretiminin genel çerçevesini etkilemiş ve onun ideolojik eğitiminin organik bir parçasına dönüşmesine sebep olmuştur. Tarihle ilgili tartışmaların, "kim benimle değilse, o, benim düşmanımdır" ilkesi ile yürütülmesi, tarihi şahsiyetlerin faaliyetlerinin modern ideoloji boyutlar itibariyle değerlendirilerek, tarihi şahsiyetin döneminin siyasi, ekonomik, sosyal, kültürel yönlerini görmezden gelerek onlara şu ve ya diğer damgayı vurmak, öğrencilere tek taraflı ve alternatif yaklaşıma yer bırakmayacak şekilde sunulması halen devam etmektedir.
XXI. yüzyılın başlarında Azerbaycan'da
okullarda kullanılan tarih kitaplarında yaşanan bazı küçük değişiklikler, ideolojik
nedenleri göz önünde bulundurularak yapılmıştır. Ders kitaplarının sayfalarının
azalması, eğiliminin varlığı koşullarında her türlü materyallerin çıkarılması,
değiştirilmesinin bilimsel esaslarının açıklanmaması ve genellikle, geniş
kamuoyuna izah edilmemesi de çok önemli sorunlar arasındadır.Bu çalışmada ana çelişki doğuran olaylar ve kimliklere dair örneklerin gözden
geçirilmesi ve analizi
yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- YENI TARİX, (2002). Ümumtəhsil Məktəblərinin 10-cu Sinif Şagirdləri Üçün Dərslik, Təhsil, Bakı.
- ORTA ƏSRLƏR TARİXI, (2001). Ümumtəhsil Məktəblərinin 8-ci Sinif Şagirdləri Üçün Dərs Vəsaiti, Təhsil, Bakı.
- AQIBALOVA İ.-Donskoy Q.M., (1981). İstoriya Srednix Vekov: Uçebnik Dlya 6 Klassov Sredneobrazovatelnıx Şkol, Prosveşeniye, Moskva. ALEKSEYEV, S.P.- Kartsov V.Q., (1961). İstoriya SSSR: Uçebnik Dlya 4 Klassov Sredneobrazovatelnıx Şkol, Uçpedqiz, Moskva.
- BERXIN, İ.B.- FEDOSOV, İ.A., (1982). İstoriya SSSR: Uçebnik Dlya 9 Klassov Sredneobrazovatelnıx Şkol, Prosveşeniye, Moskva.
- İSTORIYA AZERBAYCANA, (2013). Uçebnik Dlya 5 Klassov Sredneobrazovatelnıx Şkol, Tehsil, Baku. İSTORIYA AZERBAYCANA, (2009). Uçebnik Dlya 6 Klassov Sredneobrazovatelnıx Şkol, Tehsil, Baku. İSTORIYA AZERBAYCANA, (2009). Uçebnik Dlya 7 Klassov Sredneobrazovatelnıx Şkol, Tehsil, Baku.
- İSTORIYA SREDNİX VEKOV, (2008). Uçebnik Dlya 8 Klassov Sredneobrazovatelnıx Şkol, Tehsil, Baku.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Anar Eyyubov
Bu kişi benim
0000-0001-5307-8889
Yayımlanma Tarihi
30 Ağustos 2018
Gönderilme Tarihi
1 Ağustos 2018
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 5 Sayı: 16