19. Yüzyıl Karabağ Edebi Meclisleri “Meclisi-üns” ve “Meclisi-Feramuşan” Üyelerinin Eserlerinde İnsanın Surat Çizgilerinin Betimlenmesi

Öz

19. yüzyıl edebiyatı içerik ve düşünce açısında yeni ve farklı olarak değerlendirilse de klasik şiir geleneğini başarıyla sürdürmüştür. Klasik edebiyatla ilgili mecazlar sistemini yansıtan bazı ibarelerin kullanımı bu olguyla açıklanabilir. Bu dönemde Azerbaycan`ın çeşitli bölgelerinde bulunan diğer edebi meclisler gibi Karabağ`da da “Meclisi-üns” ve  “Meclisi-feramuşan” edebi muhitin şekillenmesinde önemli rol üstlenmiştir.Edebiyatın temel hedefi olan insan edebiyata psikolojik durumu, iç dünyası, duygu ve heyecanlarıyla yansır. İnsanın iç dünyasının anlaşılması, fikir ve düşüncelerinin, psikolojik durumunun iletilmesinde yüz çizgilerinin betimlenmesi en güvenilir araçlardan biri olarak görülebilir.19. yüzyıl Karabağ meclisleri üyelerinin eserlerinde yüz çizgilerinin yansıması ile ilgili temel kuralların belirlenmesi, bu aracın kullanıldığı noktaların değerlendirilmesi amacıyla istatiksel araştırma yapma kararı verdik. Adı geçen dönemde Doğu edebiyatında yüzyıllar boyunca şekillenen araçların kullanımında yüz çizgileri ile ilgili bazı kalıp ifadeler kullanılmış olsa da kullanım sıklığı açısından farklılıklar görülmektedir. Seçilen metinde yüz çizgileriyle ilgili imgelerin kullanım sıklığı şu şekildedir: en sık kullanılanlar yüz (%22), göz (%25), zülf (%27) kelimeleriyle ilgilidir. Bu oranların toplamı genel anlamda yüzle ilgili ifadelerin %74`nü oluşturur. Yüz çizgileriyle ilgili ifadeler yüzün fiziksel özelliklerinin anlatımı yahut kahramanın duygusal durumunu yansıtmak amacıyla kullanılmaktadır. Çoğu kez imgeler betimleme amacıyla, “bakış”, “gülümseme” gibi imgeler ise ekspresyonun sunumu amacıyla kullanılır.

Anahtar Kelimeler

• Karabağ edebiyatı,“Meclisi-üns”,“Meclisi-feramuşan”

Facial Features of Human Presentation in the Works of Representatives of the XIX Century Karabakh Assemblies “Majlisi-uns” and “Majlisi-Feramushan”

Öz

Though the 19^th century literature was characterized by new ideas and content, classical poetry traditions were also successfully continued. The functionality of some of the expressions that reflect the system of scripts related to classical literature can be explained by this factor. During this period, like other literary assemblies operating in different regions of Azerbaijan, in Karabakh "Majlisi-uns" and "Majlisi-Feramushan" had a leading position in the formation of the literary environment as well.One of the main goals of literary literature - the human is characterized by the psychological state, the inner world, the feeling and the excitement. The description of expressive characteristics of human, the perception of senses and explanation are of the particular interest.We have decided to conduct a statistical survey to identify the main legal issues related to the appearance of facial expressions in the creativity of the representatives of the 19th century Karabakh Assemblies and to exploit the use of these tools. Although some expressions in the Oriental literature in this period have been used to describe facial expressions as well as the use of template tools there are different points in terms of processing frequency. There reflect the overall processing frequency of the facial elements in the selected text: The highest rate of processing is related to the face (22%), eye (25%) and hair (27%). The total of these indicators is 74% of all facial expressions. Using to describe facial expressions or to describe the physical characteristics of the face, or to reflect the emotional state of the image. In many cases, for a description of separate elements, elements such as "a look" and "smiling" are used to express expressiveness.

Anahtar Kelimeler

• Karabakh literature,Majlisi-Uns,Majlisi-Feramushan

описание черт лица человека в произведениях представителей литературных собраний карабаха XIX века - «маджлиси-унс» и «маджлиси-фарамушан»

Öz

В то время как литература XIХ века характеризовалась новыми идеями и содержанием, традиции классической поэзии также успешно продолжались. Функциональность некоторых выражений, которые отражают систему метафор, связанных с классической литературой, может объясняться именно этим фактором. «Маджлиси-унс» и «Маджлиси-фарамушан» в Карабахе, также, как и другие литературные собрания, действующие в разных регионах Азербайджана того периода, занимали ведущую позицию в формировании литературной среды.  Человек, как один из главных объектов художественной литературы, представлен посредством описания психологического состояния, внутреннего мира, чувства и волнения. Описание выражений лица можно рассматривать как одно из самых надежных способов раскрытия внутреннего мира человека, передачи идей и мыслей, психологического состояния.Мы решили провести статистическое исследование для определения закономерности использования описания выражений лица в творчестве представителей карабахских собраний XIX века.Хотя в этот период, в восточной литературе, уже использовались сформулированные веками знаковые выражения, но существуют различия с точки зрения частоты их применения. Общая частота использования описания элементов черт лица в выбранном тексте выглядит следующим образом: самая высокая частота использования связана с лицом (22%), глазами (25%), волосами (27%). Общее количество этих показателей, связанных с лицом, составляет 74%. Этот метод используется для описания мимики или описания физических характеристик лица или для отражения эмоционального состояния образа. Во многих случаях для описания отдельных элементов для придания выразительности используются такие элементы, как «взгляд» и «улыбка».

Anahtar Kelimeler

• Kарабахская литература,«Маджлиси-унс»,«Маджлиси-фарамушан»

Kaynakça

1. GARAYEV, N., (2012). 19th-century Azerbaijani literary congresses. Baku: Institute of Manuscripts of ANAS, , p.158.
2. MAKARENKO, A. S., (1958). “Pedagogical works” in 8 v. T.V. – M.,.S. 268, p.79. “Methodological and methodological problems of content analysis’’, (1973). Issue. 1M.; L.,.-130 p., p.32.
3. SHULTZ, P. N., (1975). ‘’Features of representations and concepts about other people from writers, artists, engineers’’. - In: Theoretical and Applied Problems of Psychology of Cognition by People of Each Other. - Krasnodar, , pp. 331—332.
4. KUZMIN, E. S.- SEMYONOV, V. E., (1979). “Social Psychology”– L.,.C.288, p.112.
5. KALUGINA, E. N., ( 2008). The concepts of "man" and "woman" in the sub-standard of Russian and English languages. Stavropol,. 159 p.