461 Numaralı Elbistan Şerʽiyye Siciline Göre Elbistan (1892-1900)

Öz

Tarih boyunca bir arada yaşamak durumunda olan insanların huzur, sükûn ve sürur içinde yaşayabilmeleri, güçsüzlerin güçlüler karşında korunması, hak ve görevlerin belirlenmesi vb. konuların açıklığa kavuşması için hukuk denilen bir müessese oluşturulmuştur. Osmanlı Devleti’nin de hâkim olduğu geniş coğrafyada altı buçuk asra yakın uyguladığı bir hukuk nizamı vardır. Osmanlılar bu sistemle üç kıtada çok çeşitli etnik köken, dil, din, mezhep vb. birçok farklılıklar arz eden insan topluluklarını adaletle bir arada yaşatabilmişler, hatta kendilerinden sonra bir daha o coğrafyalarda öyle bir nizam (Pax Ottoman) tesis edilememiştir. Osmanlı hukuku şerʽî hukukun yanında örfi hukuk ve hâkimiyet altına alınan devletlerin hukuk kurallarının kendisininki ile tezat oluşturmayanlarının birleşiminden oluşan bir hukuktur. Bu sentezin ana gövdesini oluşturan şerʽî hukukun en önemli ögesi Şerʽî Mahkemeler, bu mahkemelerin en önemli unsuru ise kadılardır. Kadıların tuttuğu Şerʽiyye Sicilleri de yaklaşık beş yüz yıllık dönem için tarafsız, eşi bulunmaz belgelerdir.Bu çalışma ile Elbistan’ın XIX. asrın son yıllarındaki sosyal, kültürel, malî, etnik, dinî durumu, kişilerin hukuki ilişkileri, müslim-gayri-müslim münasebetleri v.b. durumlarına dönemin orijinal kaynaklarından o-lan 461 numaralı kadı sicilindeki bilgiler incelenerek ışık tutulmaya çalışıacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Elbistan,Mahkeme,Kadı,Sicil,Adalet

Elbıstan Accordıng to 461 Number Court Record (1892-1900)

Abstract

People who have to live together throughout history can live in peace, quietness and purity, protection of the weak against strong power, determination of rights and duties, and so on. an institution called law was established in order to bring the issues to the open. There is a legal order in the wide geography where the Ottoman Empire is also a judge, practicing in close to six and a half centuries. With this system, the Ottomans had a wide variety of ethnic backgrounds, languages, religions, sects and so on. (Pax Ottoman) could not be established in those geographies again after themselves. The Ottoman law is composed of the combination of the laws that are under the jurisprudence of the states and the ones which do not contrast with the rules of the law itself. The most important element of the Shari'i law, which forms the main body of the synthesis, is the Shari'i courts, and the most important element of these courts is the women. Shari'a records kept by the ladies are also neutral, unparalleled documents for a period of about five hundred years.With this work Elbistan's XIX. social, cultural, financial, ethnic, religious status of the last years of the century, legal relations of persons, Muslim-non-Muslim relations etc. will be tried to keep the light by examining the information in the register of the kadi number 461 from the original sources of the period. There have been many previous studies on the Elbistan Court Registers. 

Keywords

• Elbistan,Court,Kadi,Register,Justice

Ельбистан в 1892-1900-ых годах: по правовой учетной книги №461

Öz

На протяжении всей истории для мира, спокойствия, блага в защите слабых от сильных, в яснение прав и обязанностей людей живущих  совместно было сформировано правовой институт. В течении 6ти половин веков в обширной географии господства османского государства использовался правовой строй. османиды в трех континентом используя эту систему успешно управляли широким спектром масс разного этнического происхождения, религии, секты и т.п., даже после них в этих территориях больше не было такого правового порядка. Османское право состоит из синтеза шариата, падишахских законов и законов стран подвластным османскому государству и не противоречиющие его основным законом. Основная часть этого правового синтеза составлял шариатское право основой которого был шариатский суд. Главными в этих судах являлись кады (судьи). Кады документировали свою работу в учетных книгах. Для пятисотлетнего промежутка истории эти записные книжки являются важными и неповторимыми документами. Этим исследованием мы попытаемся изъяснить социальную, культурную, финансовую, этническую, религиозную жизнь, личные правовые отношения, отношения мусульман и не мусульман и т.п. в Эльбистане в конце XIX века, опираясь на данные в учетной книге под номером 461, являющимся одним из оригинальных источников периода.    

Anahtar Kelimeler

• Эльбистан,суд,кади,регистр,юстиция

Kaynakça

1. EKİNCİ, E.B., Tanzimat ve Sonrası Osmanlı Mahkemeleri, İstanbul: Arı Sanat Yayınları, 2004.
2. KARAL, E. Z., Osmanlı Tarihi, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınevi, 1986.
3. KORKARER, F., 452 Numaralı Elbistan Şer’iyye Sicilleri H.1284-1288/M.1868-1871, Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, 2002.
4. MARSHALL, T. W. M. Les Missions Chrétiennes, çev. Louis de Waziers, Paris: Libraire Editeur, 1865.
5. ÖZKARCI, A., 452 Numaralı Elbistan Şer’iyye Sicilleri H.1284-1288/M.1868-1871, Yüksek Lisans Tezi, Kahraman Maraş Sütçü İmam Üniversitesi, 2004.
6. ÖZTÜRK, S., Osmanlı Salnâmelerinde Maraş Sancağı 1284-1326 /1867-1908, İstanbul: Düzey Yayınları, 2006.