Araştırma Makalesi

BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ

Cilt: 2 Sayı: 1 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ

Öz

Yer Yüzey Sıcaklığı (YYS) verileri, özellikle iklim değişikliğiyle ilgili çalışmalar başta olmak üzere birçok araştırma alanında yaygın şekilde kullanılmaktadır. Bu veri setleri, çeşitli algoritmalar ve yöntemlerle hesaplanarak farklı çevrimiçi platformlar aracılığıyla kullanıcılara sunulmaktadır. Ancak bu mekânsal veriler, atmosferin üst katmanlarında faaliyet gösteren uzaktan algılama araçlarıyla elde edildiğinden, atmosfer kolonunda farklı yükseklik ve türlerde bulunan bulutların etkisine sıklıkla maruz kalmaktadır. Bu nedenle, tüm bölgeler için yüksek doğrulukta YYS değerleri üretmek çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Bu sorunun çözümü için çeşitli bulut maskeleme teknikleri geliştirilmiştir. Bu çalışma kapsamında, bulut örtüsünün YYS hesaplanması üzerindeki etkisi Landsat 8 Seviye 1 verilerinden faydalanılarak incelenmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemleri araçları yardımıyla kolaylıkla uygulanabilen pratik bir bulut maskeleme yöntemi, yaz mevsimine ait üç farklı Landsat 8 Seviye 1 görüntüsüne uygulanmıştır. Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarına ait, farklı yıllardan temin edilen Landsat 8 Seviye 1 uydu ürünleri, Ankara ilinin dokuz merkez ilçesi için kullanılmıştır. Çalışma sonuçları, bulut maskelemesi uygulanmadan kullanılan YYS katmanlarının, gerçek yüzey koşullarıyla uyuşmayan, gerçek dışı derecede düşük minimum sıcaklık değerleri ürettiğini göstermektedir. Bu durum, tüm mekânsal veri kümesinde ortalama yüzey sıcaklıklarının hesaplanmasında önemli hatalara yol açmaktadır. Çalışmada, maskeleme yapılmış ve yapılmamış katmanlar arasındaki ortalama YYS farkı %3,63 olarak hesaplanmıştır. Ancak daha çarpıcı olan bulgu, minimum sıcaklıklar arasındaki farkın 24 °C’ye kadar ulaşmasıdır. Son yıllarda araştırmacılar bulut filtreleme algoritmaları ve maskeleme yöntemlerini giderek daha fazla kullanmaya başlasa da aylık, yıllık veya başka dönemsel olarak üretilen mekânsal veri setlerinde bu işlemler çoğu zaman göz ardı edilmektedir. Bunun bir sonucu olarak, üretilen YYS haritaları gerçek yüzey koşullarını tam olarak yansıtmayabilir. Bu nedenle, sıklıkla referans alınan ve YYS verilerinden türetilen Kentsel Isı Adası (Urban Heat Island - UHI) haritalarında da yanlış temsil durumu ortaya çıkabilmektedir. Bunun önüne geçmek için indirilen tüm görüntülere mutlaka bulut maskeleme işlemi yapılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışmanın bilimsel gelişimine sağladığı değerli katkılardan ötürü Doç. Dr. Sema Arıman’a teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

  1. Artis, D. A. & Carnahan, W. H. (1982). Survey of emissivity variability in thermography of urban areas. Remote Sensing of Environment, 12(4), 313–329. https://doi.org/10.1016/0034-4257(82)90043-8
  2. Avdan, U. & Jovanovska, G. (2016). Algorithm for automated mapping of land surface temperature using Landsat 8 satellite data. Journal of Sensors, 2016, 1–8. https://doi.org/10.1155/2016/1480307
  3. Barsi, J. A., Schott, J. R., Hook, S. J., Raqueno, N. G., Markham, B. L. & Radocinski, R. G. (2014). Landsat-8 thermal infrared sensor (TIRS) vicarious radiometric calibration. Remote Sensing, 11(17), 1973. https://doi.org/10.3390/rs61111607
  4. Crawford, C. J., Roy, D. P., Arab, S., Barnes, C., Vermote, E., Hulley, G., ... Zahn, S. (2023). The 50-year Landsat collection 2 archive. Science of Remote Sensing, 8, 100103. https://doi.org/10.1016/j.srs.2023.100103
  5. Dervişoğlu, A. (2023). Investigation of the efficiency of satellite-derived LST data for mapping the meteorological parameters in Istanbul. Atmosphere, 14(4), 644. https://doi.org/10.3390/atmos14040644
  6. Gorelick, N., Hancher, M., Dixon, M., Ilyushchenko, S., Thau, D. & Moore, R. (2017). Google Earth Engine: Planetary-scale geospatial analysis for everyone. Remote Sensing of Environment, 202, 18–27. https://doi.org/10.1016/j.rse.2017.06.031
  7. Gutman, G., Huang, C., Chander, G., Noojipady, P. & Masek, J. G. (2013). Assessment of the NASA–USGS Global Land Survey (GLS) datasets. Remote Sensing of Environment, 134, 249–265. https://doi.org/10.1016/j.rse.2013.02.026
  8. Hubanks, P. A., Platnick, S., King, M. D. & Ridgway, B. (2019). MODIS atmosphere L3 gridded product algorithm theoretical basis document (ATBD). NASA Goddard Space Flight Center. https://atmosphere-imager.gsfc.nasa.gov/sites/default/files/ModAtmo/L3_ATBD_C6_2018_04_11.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Atmosferik Radyasyon, Meteoroloji, İklim Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

9 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

24 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Korkmaz, M. S., Çalışkan, A., & Aksoy, A. (2025). BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ. Atmosfer ve İklim Dergisi, 2(1), 37-47. https://izlik.org/JA87FW99KC
AMA
1.Korkmaz MS, Çalışkan A, Aksoy A. BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ. ATİK. 2025;2(1):37-47. https://izlik.org/JA87FW99KC
Chicago
Korkmaz, Mehmet Seren, Ali Çalışkan, ve Atanur Aksoy. 2025. “BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ”. Atmosfer ve İklim Dergisi 2 (1): 37-47. https://izlik.org/JA87FW99KC.
EndNote
Korkmaz MS, Çalışkan A, Aksoy A (01 Haziran 2025) BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ. Atmosfer ve İklim Dergisi 2 1 37–47.
IEEE
[1]M. S. Korkmaz, A. Çalışkan, ve A. Aksoy, “BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ”, ATİK, c. 2, sy 1, ss. 37–47, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87FW99KC
ISNAD
Korkmaz, Mehmet Seren - Çalışkan, Ali - Aksoy, Atanur. “BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ”. Atmosfer ve İklim Dergisi 2/1 (01 Haziran 2025): 37-47. https://izlik.org/JA87FW99KC.
JAMA
1.Korkmaz MS, Çalışkan A, Aksoy A. BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ. ATİK. 2025;2:37–47.
MLA
Korkmaz, Mehmet Seren, vd. “BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ”. Atmosfer ve İklim Dergisi, c. 2, sy 1, Haziran 2025, ss. 37-47, https://izlik.org/JA87FW99KC.
Vancouver
1.Mehmet Seren Korkmaz, Ali Çalışkan, Atanur Aksoy. BULUT MASKELEME UYGULAMASININ YER YÜZEY SICAKLIĞI TAHMİNLERİNİN GÜVENİLİRLİĞİNE ETKİSİ. ATİK [Internet]. 01 Haziran 2025;2(1):37-4. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87FW99KC

Atmosfer ve İklim Dergisi (ATİK)

This work is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International