Tarihi peyzaj karakter odaklı turizm stratejilerinin geliştirilmesi; Aydın Doğanbey yerleşmeleri Örneği
Öz
Bu çalışmada, Türkiye’nin Aydın ili sınırları içerisindeki Doğanbey yerleşmeleri örneğinde Tarihî Peyzaj Karakter Analizi (TPKAn) temelli sürdürülebilir turizm stratejilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Arkeolojik ve tarihsel veriler mekânsal olarak bütünleştirilerek yaklaşık 2.700 yıllık peyzaj değişimi haritalanmış; bu süreçte özgün bir peyzaj karakterizasyon yöntemi kullanılmıştır. Peyzajın uzun dönemli evriminin güncel arazi kullanımı ve kültürel miras üzerindeki etkileri analiz edilerek, turizm stratejilerine yönelik bilimsel bir zemin oluşturulmuştur. Elde edilen TPKAn çıktıları ve GZOT analizine dayanarak turizm rotaları ve durakları belirlenmiştir. Her bir durağın turizm gelişimi açısından işlevi; tarihî varlık gibi güçlü yönleri ve erişim kısıtlılığı gibi zayıf yönleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Bu analizler, turizm stratejilerinin alanın tarihsel ve yapısal bağlamıyla uyumlu şekilde şekillendirilmesini mümkün kılmaktadır. Çalışma kapsamında önceden yapılan turizm stratejilerine ve eksikliklerine de değinilerek geliştirilmesi de hedeflenmiştir. Sonuç olarak, önerilen TPKAn yaklaşımı, yerel koşullara duyarlı, miras değeri taşıyan kaynakların belgelenmesi ve korunmasına odaklanan, bilimsel temelli turizm stratejilerinin oluşturulmasında temel bir analitik çerçeve sunduğu açıklanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Tarihî Peyzaj Karakteri Aydın Doğanbey yerleşmeleri Turizm Planlama
Etik Beyan
Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm. Dr. Nergiz BELEN
Kaynakça
- Anonim (2024) Retrieved May 5, 2024, from https://www.kulturportali.gov.tr
- Anonim (2025) Nufus Bilgileri. Retrieved October 11, 2025 from www.nufusune.com
- APS (2003). Avrupa Peyzaj Sözleşmesi. 27.07.2004 tarihli resmî gazete. Retrieved October 11, 2025 from https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2003/07/20030727.htm
- Başıbüyük, A. (2004). Mesudiye (Ordu) Köykent Projesi/Village-Townships Project of Mesudiye (Ordu). Doğu Coğrafya Dergisi, 9(11). Retrieved October 11, 2025 from https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/26702
- Bekişoğlu, Ü. Y. (2002). Safranbolu Yörük Köyü tarihi çevresinin peyzaj planlaması [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi. Retrieved October 11, 2025 from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
- Belen, N. (2017). Korunan alanlarda kırsal kalkınmanın desteklenmesi için ekoköy uygulamaları: Doğanbey köyleri örneği. [Konferans sunumu]. 4. Avrupa Ekoturizm Konferansı, Kastamonu. Retrieved December 15, 2025 from https://eecoc.karabuk.edu.tr/yuklenen/dosyalar/126417201794459.pdf Belen, N. (2021). Tarihi peyzaj karakter analizi ve turizm açısından değerlendirilmesi: Aydın Söke Eski ve Yeni Doğanbey Mahalleleri örneği [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi. Retrieved December 15, 2025 from https://avesis.ankara.edu.tr/yonetilen-tez/aa411839-2e1f-4219-8b8f-92b17a308b86/tarihi-peyzaj-karakter-analizi-ve-turizm-acisindan-degerlendirilmesi-aydin-soke-eski-ve-yeni-doganbey-mahalleleri-ornegi
- Belen, N., & Şahin, Ş. (2021). Bellek Taşıyıcıları Olarak Tarihi Peyzaj Karakter Alanları: Priene Antik Kenti Örneği. GSI Journals Serie C: Advancements in Information Sciences and Technologies, 4(2), 38-57. Retrieved December 15, 2025 from https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1840756
- Bingöl, B. (2011). Dilek Yarımadası – Büyük Menderes Deltası Milli Parkı’nın koruma ve kullanım ilkeleri açısından rekreasyon planlaması üzerine bir araştırma. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi. Retrieved December 5, 2025 from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=RQ01kKb9cla3IPKbdLTc9w&no=zEbcza67w-4nesSu6AxVlg
- Büke, A., Gültekin, M., Aksoy, A., Dıvrak, B. B., Göcek, Ç., Berke, M. Ö., Çeşmeci, H. (2013). Büyük Menderes havza atlası. World Wildlife Fund-Turkey (Doğal Hayatı Koruma Vakfı), ISBN NO: 978-605-62927-1-2, 167 sayfa, İstanbul. Retrieved November 4, 2025 from https://wwftr.awsassets.panda.org/downloads/atlas_web_download.pdf
- Çelebi, E. (2003). Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi: Kütahya, Manisa, İzmir, Antalya, Karaman, Adana, Halep, Şam, Kudüs, Mekke, Medine. 9. Kitap, Cilt I, (S. A. Kahraman, Haz.). YKM Yayınları. Retrieved November 4, 2025 from https://www.academia.edu/95596235/Gunumuz_Turkcesi_ile_Evliya_chelebi_Seyahatnamesi_9_Cilt_2_Kitap
- Demir, S. & Demirel, Ö. (2017). Historical landscape classification and assessment. Journal of International Scientific Researches, 2, 186-195. http://dx.doi.org/10.21733/ibad.
- Demir, S. & Demirel, Ö. (2018). Avrupa peyzaj sözleşmesi gereği tarihi ve arkeolojik yeni bir yaklaşım. Ibad Journal, Cilt 3, Sayı 2, 546-562. https://doi.org/10.21733/ibad.419513
- Gürses Söğüt S. (2010). Doğanbey (Domatia) Köyü’nde yapısalcı tipolojik çözümleme yöntemi ile mekânsal değişime bakış. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi. Retrieved November 5, 2025 from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=xETyUcmz9gp8P8CAFsQ3gw&no=QY5FD2siwbrAtNCg7UaDzg
- Herodotos (2006). Herodotos tarihi (M. Ökmen, Çev.). Türkiye İş Bankası Yayınları. Retrieved November 3, 2025 from https://www.iskultur.com.tr/tarih-2.aspx?srsltid=AfmBOorvhgkEatZi6V1hdqmt4jPHVbFM8IQkJ_AQssgXOniT_C6BcuyS
- Kültür ve Turizm Bakanlığı (2025). Ziyaretçi Sayıları. Retrieved November 10, 2025 from https://dosim.ktb.gov.tr/
- Lohmann, H. (2006). Survey in the Mycale, 3rd Campaign: The Discovery of the Archaic Panionion. 23. Araştırma Sonuçları Toplantısı Bildiriler Kitabı, Cilt 1, 241-252, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları Yayın No: 3053-1, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayın No: 114-1, Ankara. Retrieved October 11, 2025 from https://www.kulturvarliklari.gov.tr/sempozyum_pdf/arastirmalar/23_arastirma_1.pdf
- Lohmann. H., Kalaitzoglou, G., Gundula, L. (2009). Survey in der Mykale (Dilek Dağları/Aydın). (Dr. C. Keskin, Ed.). 26. Araştırma Sonuçları Toplantısı Bildiriler Kitabı, Cilt 2, (ss. 103-118). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Ana Yayın No: 3714/1, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Ana Yayın No: 193/1. Retrieved October 11, 2025 from https://www.kulturvarliklari.gov.tr/sempozyum_pdf/arastirmalar/26_arastirma_2.pdf
- Mansel, A. M. (1988). Ege ve Yunan tarihi. Türk Tarih Kurumu Basımevi. Retrieved October 5, 2025 from https://www.ttk.gov.tr/karekod/egeveyunan.pdf
- Memluk, Y., Şahin, Ş., Benliay, A. (2006). City marketing for tourism: filyos case. Turk-Kazakh Internatıonal Tourısm Conference 2006 Alanya-Turkey, Cilt 1, Detay Yayıncılık, sf. 271-286, Alanya. (DOI bulunmamaktadır; bu tür basılı kitaplara DOI genellikle verilmez)
- Meydan, S. (2012). İşte Türkiye’nin kurtuluş reçetesi Akl-ı Kemal: Atatürk’ün akıllı projeleri. Cilt 1., İnkılap Kitabevi. Retrieved October 3, 2025 from https://archive.org/details/isteturkiyeninku0000meyd
- On Birinci Kalkınma Planı (2019). On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023). Karar No. 1225, Karar Tarihi: 18.07.2019, Ankara. Retrieved October 3, 2025 from https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/On_Birinci_Kalkinma_Plani-2019-2023.pdf
- Orman Bakanlığı (1997). Dilek Yarımadası Menderes Deltası Milli Parkı Uzun Devreli Gelime Plan Rapor. T.C. Orman Bakanlığı, Milli parklar ve Av Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü, TÜSTA Projesi, Ankara. Retrieved September 7, 2025 from https://www.ogm.gov.tr/egearastirma/yayinlarimiz-sitesi/Yayinlarimiz/Muhtelif%20Yay%C4%B1nlar/Dilek%20Yar%C4%B1madas%C4%B1%20B%C3%BCy%C3%BCk%20Menderes%20Deltas%C4%B1%20Milli%20Park%C4%B1n%C4%B1n%20Rekreasyon%20Amac%C4%B1yla%20Kullan%C4%B1m%C4%B1n%C4%B1n%20Ekonomik%20De%C4%9Ferinin%20Saptanmas%C4%B1.pdf Orman ve Su İşleri Bakanlığı. (2011). Eski Doğanbey Köyü koruma amaçlı imar planı (Resmî plan raporu; Egeplan Planlama Ltd. Şti. tarafından hazırlanmıştır). Ankara: Orman ve Su İşleri Bakanlığı.
- Özcan, K. (2020). Küçük tarihi kentler için canlandırma stratejisi: Doğanbey (Domatia). International Journal Of Geography And Geography Education, (43), 235-251. https://doi.org/10.32003/igge.809296
- Özman, K. O. (2018). Amasra kenti örneğinde tarihi peyzaj karakteri değerlendirmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Bartın Üniversitesi. Retrieved September 5, 2025 from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=QgWZw9uEt81WPNDj4M9FHA&no=-R-Q7BeNEDMwcEbU7OpvrQ
- Polat, S. (2016). Türkiye’nin turizm politikalarının beş yıllık kalkınma planları ve Türkiye turizm stratejisi 2023 kapsamında incelenmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi. Retrieved October 6, 2025 from https://acikerisim.sakarya.edu.tr/handle/20.500.12619/91187
- Sevin, V. (2003). Anatolian Archaeology. Der Publications, İstanbul. Retrieved September 5, 2025 from https://www.academia.edu/40421187/Sevin_V_Eski_Anadolu_ve_Trakya_Ba%C5%9Flang%C4%B1c%C4%B1ndan_Pers_Egemenli%C4%9Fine_Kadar_Atlasl%C4%B1_B%C3%BCy%C3%BCk_Uygarl%C4%B1klar_Ansiklopedisi_%C4%B0leti%C5%9Fim_Yay%C4%B1nlar%C4%B1_%C4%B0stanbul_2003
- Strabon (2005). Strabon, Geographika, Antik Anadolu Coğrafyası Kitap: XII-XIII-XIV, (A. Pekman, Çev.). Arkeoloji ve Sanat Yayınları. Retrieved September 5, 2025 from https://www.academia.edu/44583182/Antik_Anadolu_Cografyas%C4%B1_Strabon
- Şahin Ş., Perçin H., Kurum E., Uzun O. ve Bilgili C. (2013). Bölge-AltBölge (İl) Ölçeğinde Peyzaj Karakter Analizi ve Değerlendirmesi Ulusal Teknik Kılavuzu. Müşteri Kurumlar; T.C. İçişleri Bakanlığı, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Yütürücü Kuruluş; T.C. Ankara Üniversitesi ve TÜBİTAK KAMAG 1007 Programı 109G074 nolu PEYZAJ-44 Projesi. Retrieved September 5, 2025 from https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Belgeler/Peyzaj%20E-Kitap/Bolge_-_Alt_Bolge_Olceginde_Peyzaj_Karakter_Analizi_ve_Degerlendirmesi%20_Ulusal_Teknik_K%C4%B1lavuzu.pdf
- Tarım ve Orman Bakanlığı (2019). Uzun Devreli Gelime Revize Planı. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Ankara. Retrieved October 5, 2025 from https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP Topallı, N. (2015). Turizm sektörünün Türkiye’nin ekonomik büyümesi üzerindeki etkisi: 1963-2011. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (14), 339-352. https://doi.org/10.18092/ijeas.67305
- Wilkinson, T. J. (2003). Archaeological landscapes of the Near East. University of Arizona Press. Retrieved September 6, 2025 from https://archive.org/details/archaeologicalla0000wilk
- Yılmaz, B. S., & Yılmaz, O. D. (2005). Terörizm ve terörizmin hedefi olarak turizm endüstrisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 4(13), 39-58. Retrieved September 6, 2025 from https://dergipark.org.tr/tr/pub/esosder/article/82180
- Ancient Sources Çelebi, E. 17th century. Evliya Çelebi travelogue in modern Turkish: Kütahya, Manisa, İzmir, Antalya, Karaman, Adana, Aleppo, Damascus, Jerusalem, Mecca, Medina. 9th book, 1st volume, prepared by Seyit Ali Kahraman, YKM Publications, Istanbul, 2003. Retrieved October 11, 2025 from https://images.ykykultur.com.tr/upload/document/4183cf06-138a-496e-890e-8493708adfaf.pdf
- Herodotus 468-467 BC. History of Herodotus. (Translated by Müntekim Ökmen), Istanbul, 2006. Retrieved September 5, 2025 from https://www.academia.edu/16752869/Herodot_Tarihi
- Strabon 7th century BC. Ancient Anatolian Geography. Book XII, XIII, XIV, Archaeology and Sanat Publications, (translated by Prof. Dr. Adnan Pekman), 2000. Retrieved September 5, 2025 from https://www.academia.edu/44487373/Strabon_Antik_Anadolu_Cografyas%C4%B1_Geographika_XII_XIII_XIV
Development of Tourism Strategies Focused on Old Landscape Character: Aydın Doğanbey Settlements Example
Öz
This study proposes sustainable tourism strategies grounded in the Historical Landscape Character Analysis (HLCAn) of the Doğanbey settlements in Aydın Province, Türkiye. It employs an innovative landscape characterization methodology, integrating archaeological, historical, and spatial data to map landscape transformations over approximately 2,700 years. The research aims to understand how long-term landscape evolution influences present-day land use and cultural heritage, offering a scientific basis in developing torism stragies. Based on HLCAn findings and a SWOT analysis, specific tourism routes and stops were identified. The function of each stop, along with its strengths such as the presence of significant cultural assets, and weaknesses such as limited accessibility was identified through the spatial and temporal data obtained from historical landscape characterization. This landscape-based approach ensures that tourism strategies align with the historical and structural context of the landscape. As a result, it has been explained that the suggested HLCAn approach provides a fundamental analytical framework for the development of scientifically based tourism strategies that are sensitive to local conditions and focused on the documentation and conservation of heritage assets.
Anahtar Kelimeler
Historical landscape character Aydın Doğanbey settlements tourism strategies
Etik Beyan
I declare that this study is an original work; that I have acted in accordance with scientific ethical principles and rules in all stages of the study, including preparation, data collection, analysis, and presentation of information; that I have cited sources for all data and information not obtained within the scope of this study and included these sources in the bibliography; that I have not made any changes to the data used; and that I have complied with ethical duties and responsibilities by accepting all the terms and conditions of the Committee on Publication Ethics (COPE). I declare that I am willing to accept all moral and legal consequences that may arise if any situation contrary to this declaration I have made regarding the study is detected at any time. Dr. Nergiz BELEN
Kaynakça
- Anonim (2024) Retrieved May 5, 2024, from https://www.kulturportali.gov.tr
- Anonim (2025) Nufus Bilgileri. Retrieved October 11, 2025 from www.nufusune.com
- APS (2003). Avrupa Peyzaj Sözleşmesi. 27.07.2004 tarihli resmî gazete. Retrieved October 11, 2025 from https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2003/07/20030727.htm
- Başıbüyük, A. (2004). Mesudiye (Ordu) Köykent Projesi/Village-Townships Project of Mesudiye (Ordu). Doğu Coğrafya Dergisi, 9(11). Retrieved October 11, 2025 from https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/26702
- Bekişoğlu, Ü. Y. (2002). Safranbolu Yörük Köyü tarihi çevresinin peyzaj planlaması [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi. Retrieved October 11, 2025 from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
- Belen, N. (2017). Korunan alanlarda kırsal kalkınmanın desteklenmesi için ekoköy uygulamaları: Doğanbey köyleri örneği. [Konferans sunumu]. 4. Avrupa Ekoturizm Konferansı, Kastamonu. Retrieved December 15, 2025 from https://eecoc.karabuk.edu.tr/yuklenen/dosyalar/126417201794459.pdf Belen, N. (2021). Tarihi peyzaj karakter analizi ve turizm açısından değerlendirilmesi: Aydın Söke Eski ve Yeni Doğanbey Mahalleleri örneği [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi. Retrieved December 15, 2025 from https://avesis.ankara.edu.tr/yonetilen-tez/aa411839-2e1f-4219-8b8f-92b17a308b86/tarihi-peyzaj-karakter-analizi-ve-turizm-acisindan-degerlendirilmesi-aydin-soke-eski-ve-yeni-doganbey-mahalleleri-ornegi
- Belen, N., & Şahin, Ş. (2021). Bellek Taşıyıcıları Olarak Tarihi Peyzaj Karakter Alanları: Priene Antik Kenti Örneği. GSI Journals Serie C: Advancements in Information Sciences and Technologies, 4(2), 38-57. Retrieved December 15, 2025 from https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1840756
- Bingöl, B. (2011). Dilek Yarımadası – Büyük Menderes Deltası Milli Parkı’nın koruma ve kullanım ilkeleri açısından rekreasyon planlaması üzerine bir araştırma. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi. Retrieved December 5, 2025 from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=RQ01kKb9cla3IPKbdLTc9w&no=zEbcza67w-4nesSu6AxVlg
- Büke, A., Gültekin, M., Aksoy, A., Dıvrak, B. B., Göcek, Ç., Berke, M. Ö., Çeşmeci, H. (2013). Büyük Menderes havza atlası. World Wildlife Fund-Turkey (Doğal Hayatı Koruma Vakfı), ISBN NO: 978-605-62927-1-2, 167 sayfa, İstanbul. Retrieved November 4, 2025 from https://wwftr.awsassets.panda.org/downloads/atlas_web_download.pdf
- Çelebi, E. (2003). Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi: Kütahya, Manisa, İzmir, Antalya, Karaman, Adana, Halep, Şam, Kudüs, Mekke, Medine. 9. Kitap, Cilt I, (S. A. Kahraman, Haz.). YKM Yayınları. Retrieved November 4, 2025 from https://www.academia.edu/95596235/Gunumuz_Turkcesi_ile_Evliya_chelebi_Seyahatnamesi_9_Cilt_2_Kitap
- Demir, S. & Demirel, Ö. (2017). Historical landscape classification and assessment. Journal of International Scientific Researches, 2, 186-195. http://dx.doi.org/10.21733/ibad.
- Demir, S. & Demirel, Ö. (2018). Avrupa peyzaj sözleşmesi gereği tarihi ve arkeolojik yeni bir yaklaşım. Ibad Journal, Cilt 3, Sayı 2, 546-562. https://doi.org/10.21733/ibad.419513
- Gürses Söğüt S. (2010). Doğanbey (Domatia) Köyü’nde yapısalcı tipolojik çözümleme yöntemi ile mekânsal değişime bakış. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi. Retrieved November 5, 2025 from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=xETyUcmz9gp8P8CAFsQ3gw&no=QY5FD2siwbrAtNCg7UaDzg
- Herodotos (2006). Herodotos tarihi (M. Ökmen, Çev.). Türkiye İş Bankası Yayınları. Retrieved November 3, 2025 from https://www.iskultur.com.tr/tarih-2.aspx?srsltid=AfmBOorvhgkEatZi6V1hdqmt4jPHVbFM8IQkJ_AQssgXOniT_C6BcuyS
- Kültür ve Turizm Bakanlığı (2025). Ziyaretçi Sayıları. Retrieved November 10, 2025 from https://dosim.ktb.gov.tr/
- Lohmann, H. (2006). Survey in the Mycale, 3rd Campaign: The Discovery of the Archaic Panionion. 23. Araştırma Sonuçları Toplantısı Bildiriler Kitabı, Cilt 1, 241-252, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları Yayın No: 3053-1, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayın No: 114-1, Ankara. Retrieved October 11, 2025 from https://www.kulturvarliklari.gov.tr/sempozyum_pdf/arastirmalar/23_arastirma_1.pdf
- Lohmann. H., Kalaitzoglou, G., Gundula, L. (2009). Survey in der Mykale (Dilek Dağları/Aydın). (Dr. C. Keskin, Ed.). 26. Araştırma Sonuçları Toplantısı Bildiriler Kitabı, Cilt 2, (ss. 103-118). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Ana Yayın No: 3714/1, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Ana Yayın No: 193/1. Retrieved October 11, 2025 from https://www.kulturvarliklari.gov.tr/sempozyum_pdf/arastirmalar/26_arastirma_2.pdf
- Mansel, A. M. (1988). Ege ve Yunan tarihi. Türk Tarih Kurumu Basımevi. Retrieved October 5, 2025 from https://www.ttk.gov.tr/karekod/egeveyunan.pdf
- Memluk, Y., Şahin, Ş., Benliay, A. (2006). City marketing for tourism: filyos case. Turk-Kazakh Internatıonal Tourısm Conference 2006 Alanya-Turkey, Cilt 1, Detay Yayıncılık, sf. 271-286, Alanya. (DOI bulunmamaktadır; bu tür basılı kitaplara DOI genellikle verilmez)
- Meydan, S. (2012). İşte Türkiye’nin kurtuluş reçetesi Akl-ı Kemal: Atatürk’ün akıllı projeleri. Cilt 1., İnkılap Kitabevi. Retrieved October 3, 2025 from https://archive.org/details/isteturkiyeninku0000meyd
- On Birinci Kalkınma Planı (2019). On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023). Karar No. 1225, Karar Tarihi: 18.07.2019, Ankara. Retrieved October 3, 2025 from https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/07/On_Birinci_Kalkinma_Plani-2019-2023.pdf
- Orman Bakanlığı (1997). Dilek Yarımadası Menderes Deltası Milli Parkı Uzun Devreli Gelime Plan Rapor. T.C. Orman Bakanlığı, Milli parklar ve Av Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü, TÜSTA Projesi, Ankara. Retrieved September 7, 2025 from https://www.ogm.gov.tr/egearastirma/yayinlarimiz-sitesi/Yayinlarimiz/Muhtelif%20Yay%C4%B1nlar/Dilek%20Yar%C4%B1madas%C4%B1%20B%C3%BCy%C3%BCk%20Menderes%20Deltas%C4%B1%20Milli%20Park%C4%B1n%C4%B1n%20Rekreasyon%20Amac%C4%B1yla%20Kullan%C4%B1m%C4%B1n%C4%B1n%20Ekonomik%20De%C4%9Ferinin%20Saptanmas%C4%B1.pdf Orman ve Su İşleri Bakanlığı. (2011). Eski Doğanbey Köyü koruma amaçlı imar planı (Resmî plan raporu; Egeplan Planlama Ltd. Şti. tarafından hazırlanmıştır). Ankara: Orman ve Su İşleri Bakanlığı.
- Özcan, K. (2020). Küçük tarihi kentler için canlandırma stratejisi: Doğanbey (Domatia). International Journal Of Geography And Geography Education, (43), 235-251. https://doi.org/10.32003/igge.809296
- Özman, K. O. (2018). Amasra kenti örneğinde tarihi peyzaj karakteri değerlendirmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Bartın Üniversitesi. Retrieved September 5, 2025 from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=QgWZw9uEt81WPNDj4M9FHA&no=-R-Q7BeNEDMwcEbU7OpvrQ
- Polat, S. (2016). Türkiye’nin turizm politikalarının beş yıllık kalkınma planları ve Türkiye turizm stratejisi 2023 kapsamında incelenmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi. Retrieved October 6, 2025 from https://acikerisim.sakarya.edu.tr/handle/20.500.12619/91187
- Sevin, V. (2003). Anatolian Archaeology. Der Publications, İstanbul. Retrieved September 5, 2025 from https://www.academia.edu/40421187/Sevin_V_Eski_Anadolu_ve_Trakya_Ba%C5%9Flang%C4%B1c%C4%B1ndan_Pers_Egemenli%C4%9Fine_Kadar_Atlasl%C4%B1_B%C3%BCy%C3%BCk_Uygarl%C4%B1klar_Ansiklopedisi_%C4%B0leti%C5%9Fim_Yay%C4%B1nlar%C4%B1_%C4%B0stanbul_2003
- Strabon (2005). Strabon, Geographika, Antik Anadolu Coğrafyası Kitap: XII-XIII-XIV, (A. Pekman, Çev.). Arkeoloji ve Sanat Yayınları. Retrieved September 5, 2025 from https://www.academia.edu/44583182/Antik_Anadolu_Cografyas%C4%B1_Strabon
- Şahin Ş., Perçin H., Kurum E., Uzun O. ve Bilgili C. (2013). Bölge-AltBölge (İl) Ölçeğinde Peyzaj Karakter Analizi ve Değerlendirmesi Ulusal Teknik Kılavuzu. Müşteri Kurumlar; T.C. İçişleri Bakanlığı, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Yütürücü Kuruluş; T.C. Ankara Üniversitesi ve TÜBİTAK KAMAG 1007 Programı 109G074 nolu PEYZAJ-44 Projesi. Retrieved September 5, 2025 from https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Belgeler/Peyzaj%20E-Kitap/Bolge_-_Alt_Bolge_Olceginde_Peyzaj_Karakter_Analizi_ve_Degerlendirmesi%20_Ulusal_Teknik_K%C4%B1lavuzu.pdf
- Tarım ve Orman Bakanlığı (2019). Uzun Devreli Gelime Revize Planı. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Ankara. Retrieved October 5, 2025 from https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP Topallı, N. (2015). Turizm sektörünün Türkiye’nin ekonomik büyümesi üzerindeki etkisi: 1963-2011. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (14), 339-352. https://doi.org/10.18092/ijeas.67305
- Wilkinson, T. J. (2003). Archaeological landscapes of the Near East. University of Arizona Press. Retrieved September 6, 2025 from https://archive.org/details/archaeologicalla0000wilk
- Yılmaz, B. S., & Yılmaz, O. D. (2005). Terörizm ve terörizmin hedefi olarak turizm endüstrisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 4(13), 39-58. Retrieved September 6, 2025 from https://dergipark.org.tr/tr/pub/esosder/article/82180
- Ancient Sources Çelebi, E. 17th century. Evliya Çelebi travelogue in modern Turkish: Kütahya, Manisa, İzmir, Antalya, Karaman, Adana, Aleppo, Damascus, Jerusalem, Mecca, Medina. 9th book, 1st volume, prepared by Seyit Ali Kahraman, YKM Publications, Istanbul, 2003. Retrieved October 11, 2025 from https://images.ykykultur.com.tr/upload/document/4183cf06-138a-496e-890e-8493708adfaf.pdf
- Herodotus 468-467 BC. History of Herodotus. (Translated by Müntekim Ökmen), Istanbul, 2006. Retrieved September 5, 2025 from https://www.academia.edu/16752869/Herodot_Tarihi
- Strabon 7th century BC. Ancient Anatolian Geography. Book XII, XIII, XIV, Archaeology and Sanat Publications, (translated by Prof. Dr. Adnan Pekman), 2000. Retrieved September 5, 2025 from https://www.academia.edu/44487373/Strabon_Antik_Anadolu_Cografyas%C4%B1_Geographika_XII_XIII_XIV
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Koruma ve Biyolojik Çeşitlilik, Kültürel Miras Turizmi, Ziyaretçi ve İzleyici Çalışmaları |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 30 Haziran 2025 |
| Kabul Tarihi | 22 Aralık 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 29 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Ocak 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.53353/atrss.1730921 |
| IZ | https://izlik.org/JA79YF65JS |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1 |
Amaç ve Kapsam
GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences (ATRSS) dergisinin temel amacı, akademisyenler, araştırmacılar ve uygulayıcıların özgün çalışmalarını paylaşabilecekleri nitelikli ve sürekli bir akademik platform sunmaktır. Dergi; kuramsal ve ampirik araştırma makaleleri, inceleme raporları ve örnek olay analizleri gibi özgün eserleri yayımlar. Dergi, dünya çapında turizm, rekreasyon ve spor bilimleri alanlarındaki araştırmacılara, eğitimcilere, uygulayıcılara ve politika yapıcılara hizmet vermektedir.
ATRSS, boş zamanın üretimi ve tüketimini eleştirel bir bakış açısıyla inceleyen nitel ve nicel araştırmalara odaklanmaktadır. Dergi; spor, seyahat ve turizm, konaklama, medya (dijital medya dahil), etkinlikler, kültürel miras ve sanatlar gibi geniş bir konu yelpazesini kapsayan çalışmaları kabul etmektedir.
Ayrıca ATRSS; konaklama, eğlence, etkinlikler ve spor gibi ilgili alanları kapsayan, turizm ve rekreasyon bağlamında disiplinlerarası bilgi bütünleşmesini teşvik eden ve çağdaş toplumsal sorunları bütüncül bir yaklaşımla ele alan çalışmalara da değer vermektedir. Araştırmanın odak noktasına bağlı olarak, makaleler tek bir akademik disiplin içinde yer alabileceği gibi; sosyal bilimler, doğa bilimleri ve çevre çalışmaları gibi alanlar arasında bütünleştirici bir yaklaşımla da kaleme alınabilir.
ATRSS, hakemli, akademik, uluslararası elektronik bir dergidir ve dili İngilizce ve Türkçe'dir.
Aşağıdaki maddelerle ilgili başvurular, değerlendirme yapılmadan reddedilecektir:
1. Yalnızca sosyal medya, uygulamalar (booking, tripadvisor vb.), Google (kullanıcı yorumları) gibi verileri kullanan çalışmalar.
2. Derleme veya yalnızca sistematik literatür analizi içeren çalışmalar (daha önce yapılmış ve konuya yeni bir katkı sunmayan çalışmalar), bibliyometrik analiz içeren çalışmalar.
3. Boş zaman veya rekreasyonla açık bir bağlantı kurmayan ve alanlarına özgü teknik ve spesifik konuları ele alan peyzaj mimarlığı, gastronomi ve spor çalışmaları.
4. Rekreasyon veya turizm potansiyelinin değerlendirilmesine yönelik olarak yalnızca mevcut bilimsel yöntemlerin kullanıldığı, ancak özgün bir yöntemsel katkı veya yeni bir yaklaşım sunmayan çalışmalar.
Dergi, aşağıdaki konulara ilişkin öneri eserleri değerlendirmeye almaktadır:
Turizm Planlaması ve Politikaları: Turizm destinasyon yönetimi, sürdürülebilir turizm stratejileri, kırsal ve kentsel turizm planlaması, turizm politikası geliştirme, turizm planlamasında paydaş katılımı.
Rekreasyon Planlaması ve Yönetimi: Açık ve kapalı alan rekreasyon planlaması, rekreasyonel faaliyetlerin toplumsal etkileri, doğa temelli rekreasyon, toplum temelli rekreasyon programları, rekreasyon planlamasında erişilebilirlik ve katılım.
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Turizm ve Rekreasyon: Turizmde mekânsal analizler, destinasyon yönetiminde CBS uygulamaları, turistik mekânların haritalanması ve analizi, açık alan rekreasyon aktiviteleri için uygunluk çalışmaları, turizm ve rekreasyon planlamasında coğrafi veri kullanımı.
Peyzaj ve Rekreasyon İlişkisi: Kentsel peyzaj planlaması, doğal peyzajların rekreasyonel kullanımı, ekolojik peyzaj tasarımı, turizmde kültürel peyzajlar, rekreasyon planlamasında yeşil altyapı.
Spor ve Rekreasyon: Spor turizmi, açık hava spor etkinlikleri, spor yönetimi, spor tesisleri planlaması, spor yoluyla sağlık ve refah.
Doğa Temelli Turizm: Ekoturizm, sürdürülebilir doğa turizmi uygulamaları, ekstrem sporlar ve doğa temelli aktiviteler, macera turizmi planlaması ve yönetimi, doğa temelli turizmde risk yönetimi.
Kültürel ve Miras Turizmi: Kültürel miras alanlarının turizm ve rekreasyon açısından değerlendirilmesi, somut ve somut olmayan mirasın sürdürülebilir yönetimi, kültürel turizm geliştirme, miras yorumlama ve toplum katılımı.
Turizm Teknolojileri: Akıllı turizm uygulamaları, turizmde büyük veri ve yapay zekâ kullanımı, turizm ve rekreasyonda dijital dönüşüm, turizmde sanal gerçeklik, turizm yönetiminde blockchain teknolojisi.
Çevresel Sürdürülebilirlik, Turizm ve Açık Hava Rekreasyonu: Turizm faaliyetlerinin çevresel etkileri, sürdürülebilir turizm planlaması, doğa koruma politikaları, doğal kaynak yönetimi, taşıma kapasitesi çalışmaları, çevresel etki değerlendirme çalışmaları.
Boş Zaman Davranışı: Boş zaman aktiviteleri, bireysel ve toplumsal boş zaman tercihleri, boş zaman kullanımının psikolojik ve sosyolojik boyutları, boş zaman ve yaşam kalitesi, boş zaman davranışındaki trendler.
Oyun ve Dans: Rekreasyon ve turizm bağlamında oyun ve dans aktivitelerinin rolü, kültürel miras olarak dans ve oyun, oyun ve dansın bireysel ve toplumsal gelişime katkıları, turizmde geleneksel oyunlar, animasyon.
Turist Motivasyonu ve Davranışları: Seyahat kararlarını etkileyen faktörler, motivasyon teorileri, turist tipolojileri, turizm deneyimlerinin ve turist davranışlarının analizi, turizmde karar verme süreçleri.
Turizm ve Boş Zaman Eğitimi: Konaklama, boş zaman, spor, turizm ve etkinlikler alanlarında yükseköğretimde araştırma, iyi uygulamalar ve yenilikleri teşvik etme, geliştirme ve yaygınlaştırmaya yönelik çalışmalar, müfredat geliştirme, deneyimsel öğrenme ve turizm ve boş zaman alanında profesyonel eğitim.
Açık Hava Rekreasyonu ve Park Yönetimi: Açık hava rekreasyon alanlarının planlanması ve yönetimi, park tasarımı ve bakımı, parklarda ziyaretçi yönetimi, sürdürülebilir park yönetimi, park yönetiminde kamu-özel sektör iş birlikleri.
Yazım Kuralları
Yazım kuralları, dergimizin 9. cildinden (2026 sayıları) itibaren geçerli olmak üzere 30.12.2025 tarihinde ilan edilerek yeniden düzenlenmiştir.
Sayın yazar(lar),
ilk gönderimde başlık sayfası, öneri makale, telif sözleşmesi ve Etik Kurul belgesi (Etik Kurul belgesi gerektirmeyen çalışmalarda, "Bu çalışma, TR Dizin Etik Kurul izni gerektiren çalışma grubunda yer almamaktadır." yazısının yer aldığı PDF belgesinin yüklenmesi gerekmektedir) dosyalarını bulundurmanız gerekmektedir. Gönderilerin özgünlüğü, intihal tespit yazılımı ile kontrol edilir. Benzerlik düzeylerine ilişkin politikamız gereği her bir kaynakla olan benzerlik %1'i ve toplam benzerlik %20'yi geçmemelidir.
Başlık Sayfası Şablonu:
Makale değerlendirme sürecinde kör hakemlik uygulanacağı için makale adı, yazar adı ve soyadı, kurum, ORCID bilgileri bu sayfada yer almalıdır. Ayrıca öneri makalenin kabul edilmesi durumunda kaynakça bölümü öncesine eklenecek “Teşekkürler ve Bilgi Notu” başlığında yer alacak bilgiler de bu sayfada bulumalıdır. Makale gönderilirken bu sayfa sisteme “Yazar Bilgileri” adıyla ayrı bir dosya olarak yüklenmelidir. İstenilen bilgileri aşağıdaki şablona göre biçim özelliklerini değiştirmeksizin doldurunuz. Başlık sayfası içeriğinin şablona göre doldurulması ve yüklenmesi ZORUNLUDUR.
Başlık Sayfası şablonu için tıklayınız.
Makale Şablonu:
Öneri makale ile ilgili tüm biçimler, bölümler, tablo ve şekil gösterimleri ve kaynak gösterme (APA6) biçimleri için lütfen makale şablonu linkine tıklayınız. Makale şablonunun biçim özellikleri değiştirilmeden öneri makalenizin şablona yerleştirilerek gönderilmesi ZORUNLUDUR. Şablonda verilen başlıklar, örnek içindir. Öneri makalenizin türüne göre değişiklik gösterilebilir. Etik Kurul Belgesine (Gerekiyorsa) ilişkin bilgiye, hem makalenin yöntem bölümünde hem de başlık şablonunda yer alan Teşekkürler ve Bilgi Notu bölümünde yer verilmelidir.
Makale şablonu için tıklayınız.
Makale Şablonunun Kullanımı Hakkında Kısa Bilgilendirme
Bu Word şablonu, GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences yazım kurallarına tam uyumlu olacak şekilde hazırlanmıştır. Şablon; başlıklar, özetler, metin içi atıflar, tablolar, şekiller ve kaynakça dâhil olmak üzere makalenin tüm bölümlerini önceden tanımlı stiller ve makrolar ile otomatik olarak düzenler. Yazarların yapması gerekenler yalnızca şunlardır:
Mevcut başlık ve metin alanlarındaki örnek metinleri kendi metinleriyle değiştirmek
Yeni başlık eklerken şablondaki hazır başlık stillerini kullanmak
Tabloları ve şekilleri şablonda verilen örnek yapıyı bozmadan eklemek
Şablon; yazı tipi, punto, satır aralığı, paragraf girintileri ve başlık numaralandırmalarını otomatik olarak korur. Böylece ayrıca bir biçimsel düzenleme yapılmasına gerek kalmaz.
Önemli not: Şablon yapısı değiştirilmemeli, stil ve makrolar silinmemelidir. Bu şekilde hazırlanan dosyalar, dergi yazım kurallarına doğrudan uygun kabul edilir ve değerlendirme süreci hızlanır
Yayın Lisansı Açıklaması:
Tüm yazarların, makale gönderimi sırasında imzalı Yayın Lisansı Sözleşmesini sisteme yüklemeleri zorunludur. Bu sözleşme kapsamında yazarlar telif hakkını muhafaza eder ve GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences dergisine makalenin yayımlanması, dağıtılması, arşivlenmesi ve açık erişime sunulması için münhasır olmayan, süresiz yayın hakkı tanır. Dergide yayımlanan tüm makaleler Creative Commons Atıf–Ticari Olmayan 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) kapsamında yayımlanır. Yayın lisansı sözleşmesi yüklenmeyen makaleler değerlendirmeye alınmaz.
Telif formu için tıklayınız
Yapay Zeka Kullanım Beyanı Açıklaması:
Dergimizin Etik İlkeler ve Yayın Politikası kapsamında belirlenen Yapay Zeka Kullanım Politikası gereğince, makale gönderim sürecinde yazarların çalışmada yapay zeka destekli araçların kullanılıp kullanılmadığını beyan etmeleri zorunludur. Bu kapsamda, tüm yazarların makale gönderimi sırasında “Yapay Zeka Kullanım Beyanı” formunu doldurarak sisteme yüklemeleri gerekmektedir. Beyan formunda, yapay zekanın hangi aşamalarda (örneğin dil düzenleme, veri analizi, görsel üretimi vb.) ve hangi amaçlarla kullanıldığı açık ve şeffaf biçimde belirtilmelidir.
Yapay zeka kullanım beyanı sunulmayan makaleler değerlendirme sürecine alınmaz.
Yapay Zeka Kullanım Beyanı Formu için tıklayınız.
Yazar Cevap Formu:
Hakem değerlendirme sürecinde veya editoryal inceleme aşamasında düzeltme talep edilen çalışmalarda, yazar(lar)dan hakem ve/veya editör görüşlerine verdikleri yanıtları Yazar Cevap Formu aracılığıyla sunmaları beklenir.
Yazar Cevap Formu; hakemler ve editörler tarafından iletilen tüm değerlendirme ve düzeltme taleplerini, bu taleplere karşılık yapılan değişiklikleri veya değişiklik yapılmadıysa gerekçelerini, yapılan her değişikliğin makale içerisindeki yerini (sayfa, bölüm, satır vb.) açık, sistematik ve izlenebilir biçimde göstermeyi amaçlar.
Düzeltme talep edilen çalışmalar için, Yazar Cevap Formu’nun eksiksiz ve açık şekilde doldurularak revize edilmiş makale ile birlikte sisteme yüklenmesi zorunludur. Her hakem turunda, Yazar Cevap Formu güncellenmeli ve ilgili değerlendirme turuna ait tüm geri bildirimleri kapsayacak şekilde yeniden sunulmalıdır.
Yazar Cevap Formu sunulmayan, eksik doldurulan veya güncellenmeden yeniden yüklenen revizyonlar değerlendirmeye alınmaz.
👉 Yazar Cevap Formu (Hakem ve Editör Düzeltmeleri İçin)
Çalışma Bölümleri Yazım Kuralları (Makale şablonundan kolayca erişebilirsiniz)
Paragraf ve sayfa yapısı: Öneri makalenin tablo, şekil ve ekler dışında yer alan tüm bölümleri için tek aralığı (Önce 0 pt, Sonra 6pt) kullanılmalıdır. Sayfa yapısı alt, üst, sağ ve sol boşluklar 1,5 cm, A4 kağıt boyutuna göre belirlenmelidir.
Başlık: Öneri makalenin başlığı sözcüklerin ilk harfi büyük harfler, Palatino Linotype, 12 pt, kalın harflerle yazılmalıdır.
Öz: 150-180 kelime arasında olmalıdır. Özde atıf kullanılmamalıdır. Yazı tipi: Palatino Linotype, 10 pt, italik yazılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: 3-5 kelime arasında olmalıdır. Yazı tipi: Palatino Linotype, 10 pt, italik yazılmalıdır.
Title: Öneri makalenin başlığı sözcüklerin ilk harfi büyük harfler, Palatino Linotype, 12 pt, kalın harflerle yazılmalıdır.
Abstract: 150-180 kelime arasında olmalıdır. Yazı tipi: Palatino Linotype, 10 pt, italik yazılmalıdır.
Keywords: 3-5 kelime arasında olmalıdır.
Extended Summary: 800-1500 kelime arasında olmalıdır. İngilizce olarak yazılmalıdır. Başlık (Extended Abstract) yazı tipi: Palatino Linotype, 11 pt, kalın olmalıdır. Ana metin yazı tipi: Palatino Linotype, 11 pt, iki yana yaslanmış olmalıdır.
Ana Metin: 10000 kelime sınırını (referanslar, öz, genişletilmiş özet ve ekler bölümleri dahil) aşmamalıdır. Yazı tipi: Palatino Linotype, 11 pt. Başlık ve alt başlıklar için Yazı tipi: Palatino Linotype 11 pt, kalın, iki yana yaslanmış olmalıdır. Alt başlıklar için hiyerarşik numaralandırma yapılmalıdır. Ana başlıklardan önce bir satır boşluk bırakılmalıdır.
Tablo ve Şekiller: paragraf yapısı tek satır aralığında, ancak önce ve sonra 0 pt boşluklu olarak ayarlanmalıdır. Yazı tipi: Palatino Linotype, 9 pt, sola dayalı olmalıdır. Ayrıca şekil ve tablolarda metin kaydırma özelliği kapatılmalıdır. Tablo ve şekil başlıkları (Palatino Linotype, 11 pt) ve gösterimleri için makale şablonundaki örnekleri inceleyiniz.
Ekler: Her bir ek ayrı sayfalarda, kaynakçadan sonra verilmelidir.
Makaleler, yazarın kimliğini ortaya çıkaracak yazara veya ortak yazarlara doğrudan atıfta bulunmamalıdır. Yazarlarla ilgili bilgiler, yalnızca kör değerlendirme amacıyla başlık sayfasında belirtilmelidir.
Kaynakça: kaynakça ve metin içi gösterimlerde ve/and yerine "&" kullanılmalıdır.
Yazarların dergiye gönderdikleri tüm makalelerde kaynakçaların APA 6 standartlarına uygun olarak hazırlanması zorunludur. Bu kapsamda, kaynakçaların doğruluğu ve erişilebilirliği, mizanpaj sürecine geçilmeden önce sağlanmalıdır.
Dergimiz, bu amaçla https://referanscheck.com/ web sitesinin kullanımını önermektedir. Sorumlu yazarlar, kaynakçalarını bu platform üzerinden hızlı bir şekilde kontrol etmeli ve gerekli düzeltmeleri yapmalıdır. Platforma kısa sürede edu uzantılı mail adresi ile ücretsiz üye olunması gerekmektedir. Bu sayede:
Kaynakçadaki eksiklikler veya hatalar mizanpaj aşamasına gelmeden belirlenebilir ve düzeltilebilir.
Yayın süreci daha hızlı ve sorunsuz ilerler.
Makalenin mizanpajı sırasında ek düzeltmelere gerek kalmadan kaynakçanın doğruluğu sağlanır.
Mizanpaj tamamlandıktan sonra editör tarafından son kontrol aşamasında, Dergipark arayüzünde makale başlığı, özet ve anahtar kelimeler (hem Türkçe hem İngilizce) ile kaynakçada yapılan düzeltmeler güncellenmelidir.
Yeni uygulamaya göre, makalelerde referansların DOI (Digital Object Identifier) ile verilmesi zorunludur. DOI, akademik yayınların kalıcı kimliğidir ve alıntılama doğruluğunu artırır. Bu nedenle hem metin içi atıflarda hem de Kaynakça’da DOI belirtilmelidir. Kaynakçada gösterilen eserin DOI adresi yoksa, mutlaka kaynağa ilişkin URL (erişim linki) verilmelidir.
Djurasevic, S., Adzic, S., & Stranjančević, A. (2019). Tourism Development Montenegro – Crucial Challenge Within The Structural Changes In Economy. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 2(1), 1–17. https://doi.org/10.5281/zenodo.3360303
Bir Kitaba Referans (DOI yoksa standart):
Probst, G. J. B., & Büchel, B. S. T. (1997). Organizational Learning: The Competitive Advantage of The Future. London: Prentice Hall.
Bir Kitap Bölümüne Referans (DOI yoksa standart):
O’Neil, J. M., & Egan, J. (1992). Men’s and women’s gender role journeys: A metaphor for healing, transition, and transformation. In B. R. Wainrib (Ed.), Gender issues across the life cycle (pp. 107–123). New York, NY: Springer.
İnternet Kaynaklarına Referans (DOI yerine erişim bilgisi):
GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences. (2021). Ethical principles and publication policy. Retrieved January 12, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/pub/atrss/policy
Milli Parklar 6. Bölge Müdürlüğü. (2019). Başpınar Tabiat Parkı Gelişme Planı. Retrieved January 12, 2026, from http://burdur.ormansu.gov.tr/6bolge/AnaSayfa/tabiatparklari/baspinartabiatparki.aspx?sflang=tr
Zotero kullanımı hakkında bilgi için tıklayınız.
Telif Hakkı: Yazar(lar) Telif Hakkı Sözleşmesini onaylamalı ve yayın ofisine geri göndermelidir. Makaleleri ATRSS'de yayımlanmak üzere kabul edilirse, yayımlanmadan önce bu işlem tamamlanmalıdır. Sözleşme ile yazarlar, dergiye gönderilen makalelerin daha önce mevcut veya büyük ölçüde benzer biçimde yayınlanmadığını onaylarlar. Yayınlanan tüm makalelerin telif hakları yayıncıya (GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences) aittir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Gönderilen tüm makaleler orijinal, yayınlanmamış ve başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmamalıdır. İlk olarak gönderilen makaleler Turnitin programı ile intihal için kontrol edilir. %20'den fazla benzerlik olan makaleler reddedilir. Her bir makale editörlerden biri ve en az iki hakem tarafından çift kör değerlendirmeden geçirilir. İntihal, duplikasyon, sahte yazarlık/inkar edilen yazarlık, araştrma/veri fabrikasyonu, makale dilimleme, dilimleyerek yayın, telif hakları ihlali ve çıkar çatışmasının gizlenmesi, etik dışı davranışlar olarak kabul edilir.
Kabul edilen etik standartlara uygun olmayan tüm makaleler yayından çıkarılır. Buna yayından sonra tespit edilen olası kuraldışı, uygunsuzluklar içeren makaleler de dahildir.
GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, Yayın Etiği Komitesinin (Committee on Publication Ethics-COPE) belirlediği etik standartları benimsemektedir. Yayın ve bilim etiği konularında COPE’un (https://publicationethics.org/) etik standartları temel alınır.
Araştırma Etiği
Dergi araştırma etiğinde en yüksek standartları gözetir ve aşağıda tanımlanan uluslararası araştırma etiği ilkelerini benimser. Makalelerin etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır.
- Araştırmanın tasarlanması, tasarımın gözden geçirilmesi ve araştırmanın yürütülmesinde, bütünlük, kalite ve şeffaflık ilkeleri sağlanmalıdır.
- Araştırma ekibi ve katılımcılar, araştırmanın amacı, yöntemleri ve öngörülen olası kullanımları; araştırmaya katılımın gerektirdikleri ve varsa riskleri hakkında tam olarak bilgilendirilmelidir.
- Araştırma katılımcılarının sağladığı bilgilerin gizliliği ve yanıt verenlerin gizliliği sağlanmalıdır. Araştırma katılımcıların özerkliğini ve saygınlığını koruyacak şekilde tasarlanmalıdır.
- Araştırma katılımcıları gönüllü olarak araştırmada yer almalı, herhangi bir zorlama altında olmamalıdırlar.
- Katılımcıların zarar görmesinden kaçınılmalıdır. Araştırma, katılımcıları riske sokmayacak şekilde planlanmalıdır.
- Araştırma bağımsızlığıyla ilgili açık ve net olunmalı; çıkar çatışması varsa belirtilmelidir.
- Deneysel çalışmalarda, araştırmaya katılmaya karar veren katılımcıların yazılı bilgilendirilmiş onayı alınmalıdır. Çocukların ve vesayet altındakilerin veya tasdiklenmiş akıl hastalığı bulunanların yasal vasisinin onayı alınmalıdır.
- Çalışma herhangi bir kurum ya da kuruluşta gerçekleştirilecekse bu kurum ya da kuruluştan çalışma yapılacağına dair onay alınmalıdır.
- İnsan öğesi bulunan çalışmalarda, “yöntem” bölümünde katılımcılardan “bilgilendirilmiş onam” alındığının ve çalışmanın yapıldığı kurumdan etik kurul onayı alındığı belirtilmesi gerekir.
Veri Paylaşımı ve Tekrarlanabilirlik Politikası
Dergi, akademik araştırmalarda şeffaflığı, tekrarlanabilirliği ve sorumlu veri paylaşımını teşvik eder. Editoryal değerlendirme sürecinde, yayım sonrasında araştırma bulgularının doğrulanabilmesi ve tekrarlanabilirliğinin sağlanabilmesi amacıyla yazarlardan ham veriler, yöntemsel ayrıntılar veya tamamlayıcı materyaller talep edilebilir. Yazarların, mümkün olduğu durumlarda araştırma verilerini açık erişime sunmaları teşvik edilir; ayrıca verilerin herkese açık olup olmadığı, makul talep üzerine erişilebilirliği ya da etik, hukuki veya gizlilik gerekçeleriyle kısıtlı olup olmadığına ilişkin bir Veri Uygunluk Beyanı sunmaları istenebilir. Veri paylaşımının sınırlı olduğu durumlarda, veriye erişim koşullarının açık ve net biçimde belirtilmesi beklenir. Veri uydurma, veri tahrifatı veya seçici veri sunumu kesinlikle yasaktır ve ağır bir yayın etiği ihlali olarak değerlendirilir.
Yazarların Sorumluluğu
Makalelerin bilimsel ve etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır. Yazar makalenin orijinal olduğu, daha önce başka bir yerde yayınlanmadığı ve başka bir yerde, başka bir dilde yayınlanmak üzere değerlendirmede olmadığı konusunda teminat sağlamalıdır. Uygulamadaki telif kanunları ve anlaşmaları gözetilmelidir. Telife bağlı materyaller (örneğin tablolar, şekiller veya büyük alıntılar) gerekli izin ve teşekkürle kullanılmalıdır. Başka yazarların, katkıda bulunanların çalışmaları ya da yararlanılan kaynaklar uygun biçimde kullanılmalı ve referanslarda belirtilmelidir.
Gönderilen makalede tüm yazarların akademik ve bilimsel olarak doğrudan katkısı olmalıdır, bu bağlamda “yazar” yayınlanan bir araştırmanın kavramsallaştırılmasına ve dizaynına, verilerin elde edilmesine, analizine ya da yorumlanmasına belirgin katkı yapan, yazının yazılması ya da bunun içerik açısından eleştirel biçimde gözden geçirilmesinde görev yapan birisi olarak görülür. Yazar olabilmenin diğer koşulları ise, makaledeki çalışmayı planlamak veya icra etmek ve / veya revize etmektir. Fon sağlanması, veri toplanması ya da araştırma grubunun genel süpervizyonu tek başına yazarlık hakkı kazandırmaz. Yazar olarak gösterilen tüm bireyler sayılan tüm ölçütleri karşılamalıdır ve yukarıdaki ölçütleri karşılayan her birey yazar olarak gösterilebilir. Yazarların isim sıralaması ortak verilen bir karar olmalıdır. Tüm yazarlar yazar sıralamasını Telif Hakkı Anlaşması Formunda imzalı olarak belirtmek zorundadırlar.
Yazarlık için yeterli ölçütleri karşılamayan ancak çalışmaya katkısı olan tüm bireyler “teşekkür / bilgiler” kısmında sıralanmalıdır. Bunlara örnek olarak ise sadece teknik destek sağlayan, yazıma yardımcı olan ya da sadece genel bir destek sağlayan, finansal ve materyal desteği sunan kişiler verilebilir.
Bütün yazarlar, araştırmanın sonuçlarını ya da bilimsel değerlendirmeyi etkileyebilme potansiyeli olan finansal ilişkiler, çıkar çatışması ve çıkar rekabetini beyan etmelidirler. Bir yazar kendi yayınlanmış yazısında belirgin bir hata ya da yanlışlık tespit ederse, bu yanlışlıklara ilişkin düzeltme ya da geri çekme için editör ile hemen temasa geçme ve işbirliği yapma sorumluluğunu taşır.
Editoryal Bağımsızlık ve Tarafsızlık
Derginin Yayıncısı ile Baş Editörü aynı kişi olmakla birlikte, editoryal süreçler bağımsızlık, tarafsızlık ve çıkar çatışmasından kaçınma ilkeleri doğrultusunda, açıkça tanımlanmış bir çerçevede yürütülmektedir. Baş Editör’ün temel sorumluluğu; dergiye gönderilen makalelerin ilk ön değerlendirmesini yapmak, makalelerin derginin kapsamı ve yayın politikalarına uygunluğunu denetlemek ve uygun bulunan çalışmaları ilgili Alan Editörlerine sevk etmek veya gerekçelendirilmiş durumlarda (örneğin; makalenin açıkça kapsam dışı olması, temel yöntemsel veya etik gereklilikleri karşılamaması ya da derginin yayın politikalarını ihlal etmesi gibi) editoryal ön reddi (desk rejection) uygulamaktır.
Baş Editör, rutin olarak hakem seçimi, hakemlik yönetimi veya bilimsel değerlendirme kararlarının oluşturulması süreçlerine dâhil olmaz. Kişisel, kurumsal veya akademik çıkar çatışması doğurabilecek durumlarda Baş Editör, ilgili makalenin editoryal sürecinden tamamen çekilir. Baş Editör’ün müdahalesi; hakem raporları arasındaki ciddi çelişkiler, etik ihlal iddialarının doğrulanması, resmî itirazlar veya süreçsel uyuşmazlıklar gibi istisnai durumlarla sınırlıdır ve bu müdahaleler Committee on Publication Ethics (COPE) ilkeleri doğrultusunda yürütülür. Bu yönetişim yapısı, editoryal kararların şeffaf, bağımsız ve bireysel etkiden arınmış şekilde alınmasını güvence altına almayı amaçlamaktadır.
Alan Editörleri ve Hakemlerin Sorumlulukları
Alan Editörleri, kendilerine atanan makalelerin bilimsel değerlendirme süreçlerinden sorumludur. Bu kapsamda Alan Editörleri; bağımsız ve yeterli nitelikte hakemleri seçer, çift kör hakemlik sürecini yürütür, hakem raporlarını değerlendirir ve bu raporlara dayanarak editoryal önerilerini oluşturur. Alan Editörleri, değerlendirme sürecinin adil, gizli ve tarafsız biçimde yürütülmesini sağlamakla yükümlüdür.
Çıkar çatışmalarını önlemek ve etik standartları korumak amacıyla, dergi politikası yazarlarla aynı kurumda çalışan hakemlerin atanmasını yasaklar. Alan Editörleri, hakem seçimi sırasında bu tür atamalardan kaçınmak için gereken özeni göstermelidir. Hakemler, değerlendirme davetini kabul etmeden önce kurumsal, mali, kişisel veya mesleki herhangi bir çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür. Hakem, daveti kabul ettikten sonra ilişkili bir çıkar çatışmasını fark ederse veya editöryal ekip sonradan daha önceden beyan edilmemiş bir çakışma tespit ederse (örneğin hakemin yazarlarla aynı bölüm veya kurumda çalıştığının anlaşılması), hakem derhal görevden çekilmelidir ve editöre durumu bildirmelidir; mevcut ise sunulmuş değerlendirme sürecine dâhil edilmez ve yerine bağımsız yeni bir hakem atanır.
Hakemler değerlendirmelerini nesnel ve bilimsel ölçütlere dayalı olarak, gizlilik ilkelerini gözeterek gerçekleştirmelidir. Hakemler, olası etik ihlaller (intihal, veri tahrifatı, tekrar yayın gibi) tespit ettiklerinde derhal editöre bildirmekle yükümlüdür. Konu hakkında yeterli uzmanlığa sahip olmadığını veya istenen süre içinde değerlendirmeyi tamamlayamayacağını düşünen hakemler, daveti derhal reddetmelidir.
Şikâyetler ve İtirazlar Politikası
Dergi, editoryal kararlar, hakem değerlendirme süreçleri ve yayın etiğine ilişkin şikâyet ve itirazların ele alınması için şeffaf, adil ve sistematik bir mekanizma yürütmektedir. Yazarlar, editör veya hakem kararlarına yönelik itirazlarını, kararın kendilerine bildirilmesini takiben makul bir süre içerisinde, gerekçeli ve kanıta dayalı bir açıklama ile derginin resmî iletişim kanalları üzerinden Editörler Kuruluna iletebilirler; bu itirazlar öncelikle Baş Editör tarafından incelenir ve gerekli görülen durumlarda ilk kararda yer almamış bağımsız bir Editörler Kurulu üyesinin görüşüne başvurulabilir. Editoryal uygulamalara, hakemlik sürecinin bütünlüğüne veya olası etik ihlallere ilişkin şikâyetler, Committee on Publication Ethics (COPE) ilke ve yönergeleri doğrultusunda değerlendirilir ve tüm şikâyet ile itirazlar gizlilik, tarafsızlık, nesnellik ve çıkar çatışmasından kaçınma ilkeleri çerçevesinde ele alınır.
Makale Değerlendirme Süreci
Dergi, yayımlanmış çalışmalarla ilgili yapıcı akademik tartışmaları ve bilimsel geri bildirimleri destekler; okuyucular, yayımlanan makalelere ilişkin yorum, eleştiri veya bilimsel değerlendirmelerini dergi editörlüğüne iletebilir ve yayın sonrasında gündeme gelen, bilimsel açıdan önemli görülen hususlar editoryal yanıt, düzeltme, endişe bildirimi (expression of concern) veya geri çekme gibi işlemlerle COPE yönergeleri doğrultusunda ele alınabilir. Dergi, yayın sonrası tartışmaları akademik nezaket, bilimsel nitelik ve etik ilkeler çerçevesinde yürütme ve gerekli durumlarda düzenleme hakkını saklı tutar.
Bu kapsamda:
Dergi editörleri, yayın kurulu üyeleri ya da hakemlerle kişisel veya kurumsal tanışıklık yoluyla sürece müdahale etmeye yönelik her türlü talep, açık veya örtük biçimde dile getirilmiş olsa dahi, ciddi bir etik ihlal olarak kabul edilecektir.
Bir eserin, doçentlik başvurusu ya da benzeri akademik süreçlere yetiştirilmesi amacıyla değerlendirme sürecinin hızlandırılmasına yönelik talepler, süre dolmadan yapılan tüm müdahale girişimleriyle birlikte, eserin hangi aşamada olduğuna bakılmaksızın derhal yazara iade edilmesine neden olacaktır.
Kayırmacılık talebi içeren ya da buna yönelik imada bulunan yazar, aracı kişi ya da kurumlar hakkında durum, gerekçeleriyle birlikte Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) dâhil ilgili otoritelere bildirilecektir.
Dergideki tüm değerlendirme süreçleri, belirlenmiş süreler dahilinde işlemektedir. Bu süreler dışında, örneğin hakem süreci tamamlanmadan önce “ne zaman sonuçlanır”, “yetişir mi” gibi yönlendirme amaçlı sorularla sürece müdahale edilmeye çalışılması, etik dışı bir davranış olarak değerlendirilir.
Dergi istatistikleri ortalama süreleri yansıtan genel bilgilerdir. İlgili verilerin yanlış anlaşılması ya da kişisel değerlendirme süreçleriyle bağdaştırılması bu sürece yönelik bir müdahale biçimi olarak değerlendirilecektir.
Bu tür müdahalelere ve etik dışı taleplere kesinlikle tolerans gösterilmeyeceğini kamuoyuna saygıyla bildiririz.
Bu dergi, reklam, sponsorlu içerik veya ticari tanıtım kabul etmemektedir. Editoryal kararlar; reklam, finansal beklentiler veya dış ticari çıkarlar tarafından hiçbir şekilde etkilenmez.
Doğrudan Pazarlama Politikası
Dergi adına yürütülen makale daveti veya doğrudan iletişim faaliyetleri etik, şeffaf ve hedefe yönelik bir biçimde gerçekleştirilir. Yazarlara gönderilen davetler, derginin kapsamı ile uyumlu uzmanlık alanlarına sahip araştırmacılara, kamusal akademik bilgiler esas alınarak ve seçici biçimde iletilir. Dergi, istenmeyen toplu e-posta gönderimleri (spam), yanıltıcı tanıtımlar veya agresif pazarlama uygulamalarında bulunmaz. Tüm doğrudan iletişimlerde derginin amaçları, kapsamı, indekslenme durumu ve editoryal süreçleri doğru ve açık biçimde ifade edilir.
GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, TÜBİTAK ULAKBİM tarafından işletilen DergiPark dergi yönetim platformu üzerinde yayımlanmaktadır. DergiPark’ın ulusal dijital arşivleme politikası ve TR DİZİN ilkeleri doğrultusunda, yayımlanan tüm içerikler ULAKBİM altyapısı içerisinde kalıcı olarak korunmaktadır. Derginin yayın hayatını sonlandırması durumunda dahi, yayımlanmış makalelerin tamamı ulusal akademik kayıt kapsamında DergiPark platformu üzerinden erişilebilir olmaya devam edecektir.
Dergimiz, akademik bütünlüğü ve yayın etiğini sağlamak amacıyla tüm yazarların kaynakçalarının doğruluğunu ve erişilebilirliğini garanti altına almayı zorunlu kılar. Bu çerçevede:
Tüm yazarlar, makalelerinde kullanılan tüm kaynakları APA 6 formatına uygun olarak belirtmekle yükümlüdür.
Kaynakların doğrulanması ve erişilebilirliği için https://referanscheck.com/ web sitesi kullanılacaktır. Sorumlu yazarlar, platforma edu uzantılı mail adresi ile ücretsiz üye olarak kaynakçalarını kontrol etmek ve eksiklikleri düzeltmekle yükümlüdür. Bu süreç, mizanpaj öncesi hataların önlenmesi, yayının hızlanması ve akademik bütünlüğün korunması açısından zorunludur. Mizanpaj tamamlandıktan sonra, editör tarafından son düzeltme aşamasında Dergipark arayüzünde makale başlığı, özet, anahtar kelimeler ve kaynakçadaki değişiklikler güncellenir. Bu politika, yazarların sorumluluklarını netleştirmekte ve etik yayın standartlarına uyumu güvence altına almaktadır.
Bu politika metni, GSI Journals Serie A dergisinde yayımlanmak üzere sunulan akademik çalışmaların hazırlanması, değerlendirilmesi ve editoryal süreçlerinde yapay zeka (YZ) araçlarının kullanımına ilişkin ilke, sınır ve yükümlülükleri tanımlamak amacıyla hazırlanmıştır. Politika, STM Association – Recommendations for a Classification of AI Use in Academic Manuscript Preparation (2025) belgesi esas alınarak uyarlanmıştır.
Bu politika; yazarlar, hakemler ve editörler için ayrı sorumluluk ve sınırlamalar içermektedir. Amaç, bilimsel dürüstlüğü, şeffaflığı ve akademik yayıncılığın bütünlüğünü korumaktır.
1. Temel İlkeler
1. Yapay zeka araçları yazar, hakem veya editör olarak kabul edilmez; akademik sorumluluk bütünüyle insana aittir.
2. Yapay zeka kullanımı, araştırmanın özgünlüğünü, güvenilirliğini ve hesap verilebilirliğini zedelememelidir.
3. Yapay zeka desteği kullanılmış çalışmalar, şeffaflık ilkesi gereği uygun biçimde beyan edilmelidir.
4. Yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin doğruluğu, bütünlüğü ve etik uygunluğu, bu içerikleri kullanan kişi(ler)in sorumluluğundadır.
2. Yazarlar İçin Yapay Zeka Kullanım Politikası
2.1. Serbest Olan ve Beyan Gerektirmeyen Kullanımlar
Aşağıdaki yapay zeka destekli faaliyetler, beyan zorunluluğu olmaksızın kabul edilebilir:
• Yazım dili, anlatım açıklığı, imla ve dilbilgisi düzeltmeleri
• Metnin biçimsel düzenlenmesi (formatlama)
• Basit dil iyileştirmeleri (akademik içeriği değiştirmeden)
Örnek: AI tabanlı dil editörleri veya yazım denetleyicileri kullanılarak dilin akıcı hale getirilmesi.
2.2. Serbest Olan Ancak Beyan Zorunluluğu Bulunan Kullanımlar
Aşağıdaki durumlarda yapay zeka kullanımı zorunlu olarak beyan edilmelidir (başvuru sırasında ve gerekirse makale içinde):
• Metnin bir bölümünün yapay zeka aracılığıyla taslak olarak üretilmesi veya önemli ölçüde yeniden yazılması
• Metnin başka bir dile çevrilmesinde yapay zeka kullanılması
• Şekil, görsel, diyagram veya illüstrasyonların (yalnızca temsili/estetik amaçlı) yapay zeka ile üretilmesi
• Literatür taramasında olası kaynakların önerilmesi amacıyla yapay zeka araçlarından yararlanılması
• Araştırma verilerinin sunumuna yönelik grafik veya tabloların yapay zeka destekli görselleştirilmesi
Beyan içeriğinde asgari olarak şunlar yer almalıdır:
• Kullanılan yapay zeka aracının adı
• Kullanım amacı
• İçeriğin insan tarafından nasıl denetlendiği
2.3. Yasak Olan Kullanımlar
Aşağıdaki yapay zeka kullanımları kesin olarak yasaktır:
• Yapay zeka tarafından üretilmiş metin, veri, görsel veya sonuçların özgün araştırma verisi gibi sunulması
• Gerçek olmayan (uydurma) kaynakların veya atıfların kullanılması
• Araştırma verilerinin, analizlerinin veya bulgularının yapay zeka tarafından üretilmesi ya da değiştirilmesi
• Yapay zeka çıktılarının insan denetimi olmaksızın doğrudan yayıma sunulması
Bu tür ihlaller, etik ihlal olarak değerlendirilir ve derginin yayın etiği prosedürleri kapsamında işlem görür.
3. Hakemler İçin Yapay Zeka Kullanım Politikası
3.1. Serbest Olan Kullanımlar
Hakemler, aşağıdaki amaçlarla yapay zeka araçlarını sınırlı biçimde kullanabilir:
• Dil ve anlatım netliğini değerlendirmede destek almak
• Kendi yazacakları hakem raporunun dilsel düzenlemesi
3.2. Sınırlamalar ve Yasaklar
Hakemler:
• İncelemelerine verilen makalenin bütününü hiçbir şekilde üçüncü taraf yapay zeka sistemlerine yükleyemez
• Makale içeriğini gizlilik ihlali oluşturacak biçimde paylaşamaz
• Yapay zeka aracılığıyla nihai hakem görüşü oluşturamaz
Hakem değerlendirmesi, tamamen hakemin akademik uzmanlığı ve entelektüel muhakemesine dayanmalıdır.
4. Editörler İçin Yapay Zeka Kullanım Politikası
4.1. Kabul Edilebilir Kullanımlar
Editörler, aşağıdaki alanlarda yapay zeka araçlarından yararlanabilir:
• Başvuruların biçimsel ön kontrolü
• Dil ve anlatım kalitesine ilişkin ön değerlendirme
• Etik beyanların ve şeffaflık bildirimlerinin kontrolü
4.2. Yasak ve Sınırlamalar
Editörler:
• Yayın kabul veya ret kararlarını yapay zeka çıktısına dayandıramaz
• Hakem raporlarını yapay zeka ile değiştiremez veya yeniden yazamaz
• Gizli makale içeriklerini (Kişisel veriler ve makalenin bütünü) üçüncü taraf yapay zeka sistemleriyle paylaşamaz
Editoryal kararlar, insan muhakemesi, akademik sorumluluk ve etik değerlendirme temelinde alınır.
5. Şeffaflık ve Beyan Yükümlülüğü
• Yapay zeka kullanımı, dergiye başvuru sırasında ilgili beyan alanında açıkça belirtilmelidir.
• Editörler, gerekli gördüklerinde yazar(lar)dan ek açıklama veya düzeltme talep edebilir.
• Beyan edilmeyen ancak tespit edilen yapay zeka kullanımları etik incelemeye alınır.
6. Yaptırımlar
Bu politikaya aykırı davranışlar aşağıdaki yaptırımlara yol açabilir:
• Makalenin değerlendirme sürecinin durdurulması
• Yayınlanmış makalenin geri çekilmesi (retraction)
• Yazara/hakeme/editöre yönelik süreli veya süresiz yaptırım uygulanması
7. Politikanın Güncellenmesi
Bu politika, yapay zeka teknolojilerindeki gelişmeler ve uluslararası yayıncılık standartları doğrultusunda periyodik olarak güncellenebilir. Güncel sürüm dergi web sitesinde yayımlanır ve bağlayıcıdır.
Ücret Politikası
Hiçbir ad altında yazar veya kurumundan ücret alınmaz. Dergideki tüm işlemler gönüllülük esasına dayalı yürütülmektedir.
