Trabzon Ganita Sahil Parkı Çocuk Oyun Alanının Mekânsal Kullanım Yeterliliğinin Belirlenmesi

Öz

Çocuk oyun alanları, kent içindeki önemli sosyal ve fiziksel mekânlar olup çocukların fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimini desteklemektedir. Doğru planlanmış bir oyun alanı; keşfetme isteğini artırmakta, hayal gücü ve motor becerileri geliştirmekte, problem çözme, stresle başa çıkma ve sosyalleşmeyi teşvik ederken, fiziksel aktiviteler aracılığıyla sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kazandırılmasına katkı sağlamaktadır. Bu nedenle kentsel peyzaj planlama ve tasarım süreçlerinde oyun alanlarının rolü büyüktür. Günümüzde birçok çocuk oyun alanı, sınırlı etkinliklere odaklanmış, farklı yaş gruplarının ihtiyaçlarına hitap etmeyen, engelli erişimine uygun olmayan, çevresel faktörleri göz ardı eden, bakım-onarım eksiklikleri barındıran mekânlar olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı; Trabzon kent merkezindeki Ganita Sahil Parkı’nda bulunan çocuk oyun alanlarının tasarım ve planlama kriterlerine göre mekânsal kullanım yeterliliğini belirlemektir. Çalışmada ebeveynlere yönelik anketler yoluyla kullanım eğilimleri, eksiklikler ve memnuniyet durumları belirlenmiş; her bir oyun alanı yaş grubu, alan büyüklüğü, erişilebilirlik, çevresel faktörler, güvenlik, donatı, malzeme seçimi, bakım onarım faaliyetleri ve peyzaj öğeleri üzerinden 1-5 arasında puanlanarak yeterlilik düzeyleri sınıflandırılmış ve eksikliklerin giderilmesine yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk Oyun Alanı
• Çocuk Parkı
• Mekânsal Kullanım Yeterliliği
• Ganita Sahil Parkı
• Trabzon

Etik Beyan

Makalede, veri toplama aşaması için gerekli etik kurulu belgesi Karadeniz Teknik Üniversitesi ve 12.06.2025 tarih/E-82554930-050.01.04-664623 sayıyla düzenlenmiştir.

Assessing the Spatial Adequacy of Children’s Playground in the Trabzon Ganita Coastal Park

Öz

Children’s playgrounds are essential components of urban environments, contributing significantly to children’s physical, social, and emotional development. Well-designed playgrounds encourage exploration, enhance imagination and motor skills, support problem-solving, stress management, and social interaction, and promote healthy lifestyle habits through physical activity. Thus, playgrounds hold an important place in urban landscape planning and design. Despite their significance, many current playgrounds face challenges such as limited activity diversity, lack of age-appropriate designs, inadequate accessibility for children with disabilities, insufficient consideration of environmental factors, and poor maintenance. This study evaluates the spatial adequacy of children's playgrounds in Ganita Coastal Park, located in the city center of Trabzon. The evaluation is based on established design and planning criteria. Surveys conducted with parents identified user tendencies, satisfaction levels, and existing deficiencies. Playgrounds were assessed using a 1-to-5 rating system across criteria including suitability for different age groups, area size, accessibility, environmental quality, safety, equipment diversity, material use, maintenance, and landscape elements. Based on these scores, adequacy levels were classified, and targeted recommendations were developed to improve playground quality and user experience.

Anahtar Kelimeler

• Children’s Playground
• Play Park
• Spatial Utilization Adequacy
• Ganita Coastal Park
• Trabzon

Etik Beyan

In the article, the Ethics Committee Approval required for the data collection phase is arranged with the Karadeniz Technical University and 12.06.2025 date/ E-82554930-050.01.04-664623 number.

Kaynakça

1. Aklıbaşında, M., Tırnakçı, A., & Özhancı, E. (2018). Çocuk oyun alanlarının önemi ve tasarım kriterlerinin Nevşehir kenti örneğinde irdelenmesi. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 8(17), 59-71. https://doi.org/10.16950/iujad.412099.
2. Aksoy, P., & Baran, G. (2020). The effect of story telling-based and play-based social skills training on social skills of kindergarten children: An experimental study. TED Eğitim ve Bilim. https://doi.org/10.15390/eb.2020.8670.
3. Akyol, D. (2018). Stratejik mekânsal planlama yaklaşımının temel özellikleri ve diğer planlama yaklaşımlarından ayrıldığı yönleri. Journal of International Social Research, 11(58), 588-593. https://doi.org/10.17719/jisr.2018.2573.
4. Arslan Muhacir, E. S., & Yavuz Özalp, A. (2016). Planlama ve tasarım süreçleri bağlamında çocuk oyun alanlarına ilişkin temel kalite kriterlerinin belirlenmesi. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 17(2), 220-230. https://doi.org/10.17474/acuofd.17110.
5. Arslan, T. (2022). Kırklareli kent merkezi çocuk oyun alanlarının peyzaj tasarım ilkeleri açısından değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi].
6. Aydoğan, T. G., & Dilek, E. F. (2024). Çocuk dostu kentsel planlama ve tasarım ölçütleri. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 7(1), 188-211. https://doi.org/10.53353/atrss.1367400.
7. Bachen, C. M., Hernández-Ramos, P., Raphael, C., & Waldron, A. (2016). How do presence, flow, and character identification affect players’ empathy and interest in learning from a serious computer game? Computers in Human Behavior, 64, 77-87. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.06.043.
8. Bégel, V., Loreto, I. D., Seilles, A., & Bella, S. D. (2017). Music games: Potential application and considerations for rhythmic training. Frontiers in Human Neuroscience, 11. https://doi.org/10.3389/fnhum.2017.00273.

9. Brussoni, M., Gibbons, R. E., Gray, C., Ishikawa, T., Sandseter, E. B. H., Bienenstock, A., ... & Tremblay, M. S. (2015). What is the relationship between risky outdoor play and health in children? A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 12(6), 6423-6454. https://doi.org/10.3390/ijerph120606423.
10. Carras, M. C., Kalbarczyk, A., Wells, K., Banks, J., Kowert, R., Gillespie, C., ... & Latkin, C. A. (2018). Connection, meaning, and distraction: A qualitative study of video game play and mental health recovery in veterans treated for mental and/or behavioral health problems. Social Science & Medicine, 216, 124-132. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2018.08.044.
11. Chen, A. M., Kiersma, M. E., Yehle, K. S., & Plake, K. S. (2015). Impact of the geriatric medication game on nursing students' empathy and attitudes toward older adults. Nurse Education Today, 35(1), 38-43. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2014.05.005.
12. Deniz, E., Francis, G. A., Torgerson, C., & Toseeb, U. (2022). Parent-mediated play-based interventions to improve social communication and language skills of preschool autistic children: A systematic review and meta-analysis. https://doi.org/10.31234/osf.io/npe8v.
13. Deshpande, G., Patel, S., Chanda, S., Agrawal, V., & Schuller, B. W. (2020). Laughter as a controller in a stress buster game. In Proceedings of the 14th EAI International Conference on Pervasive Computing Technologies for Healthcare. https://doi.org/10.1145/3421937.3421984.
14. Dias, S. B., Diniz, J. A., Konstantinidis, E. I., Savvidis, T., Zilidou, V. I., Bamidis, P. D., ... & Hadjileontiadis, L. J. (2021). Assistive HCI-serious games co-design insights: The case study of i-PROGNOSIS personalized game suite for Parkinson’s disease. Frontiers in Psychology, 11. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.612835.
15. Dillon, A. C., Kelly, M., Robertson, I. H., & Robertson, D. A. (2016). Smartphone applications utilizing biofeedback can aid stress reduction. Frontiers in Psychology, 7. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.00832.
16. Dönmez, B. (2019). Çocuk oyun alanlarının kullanıcı beklentileri açısından irdelenmesi: Antakya, Hatay örneği [Yüksek lisans tezi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi]. Duman, G., & Koçak, N. (2013). Çocuk oyun alanlarının biçimsel özellikleri açısından değerlendirilmesi (Konya ili örneği). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 64-81.
17. Gökşen, C. (2014). Oyunların çocukların gelişimine katkıları ve Gaziantep çocuk oyunları. Journal of Turkish Research Institute, (52), 229-229. https://doi.org/10.14222/turkiyat1241.
18. Granic, I., Lobel, A., & Engels, R. C. M. E. (2014). The benefits of playing video games. American Psychologist, 69(1), 66-78. https://doi.org/10.1037/a0034857.
19. Gray, C., Gibbons, R. E., Larouche, R., Sandseter, E. B. H., Bienenstock, A., Brussoni, M., ... & Tremblay, M. S. (2015). What is the relationship between outdoor time and physical activity, sedentary behaviour, and physical fitness in children? A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 12(6), 6455-6474. https://doi.org/10.3390/ijerph120606455.
20. Gregory, J., Kivisto, K. L., Perdue, N. H., & Estell, D. B. (2018). Father-child play, child emotional dysregulation, and adolescent internalizing symptoms: A longitudinal multiple mediation analysis. Development and Psychopathology, 31(4), 1325-1338. https://doi.org/10.1017/S0954579418000767.
21. Gülbitti, M. (2019). Türkiye’deki bütünleşik kıyı alanları yönetimi süreçlerinin stratejik mekansal planlama süreçleri ile ilişkili olarak değerlendirilmesi. Journal of Planning. https://doi.org/10.14744/planlama.2019.09815.
22. Herrington, S., & Brussoni, M. (2015). Beyond physical activity: The importance of play and nature-based play spaces for children’s health and development. Current Obesity Reports, 4(4), 477-483. https://doi.org/10.1007/s13679-015-0179-2.
23. Kalıpsız, A. (1981). İstatistik yöntemler. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, Yayın No: 2837/294.
24. Kati, Y. (2020). Malatya geleneksel çocuk oyunları ve çocuk gelişiminde oyunun rolü. AKRA Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 8(22), 309-338. https://doi.org/10.31126/akrajournal.768232.
25. Kılıç, K., Toker, I. D., Karayel, D., Soyman, T., & Zengin, G. (2020). Paternalist ve dönüşümsel liderlik tarzlarının işe adanmışlık üzerindeki etkisinde, sıkılık-esneklik değişkeninin aracılık rolü. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 1-1. https://doi.org/10.26466/opus.597712.
26. Kochanska, G., Kim, S., Boldt, L. J., & Nordling, J. K. (2013). Promoting toddlers' positive social-emotional outcomes in low-income families: A play-based experimental study. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 42(5), 700-712. https://doi.org/10.1080/15374416.2013.782815.
27. Kıpırtı, S. (2019). Çocuk oyun alanları tasarımlarının mekânsal kurgu açısından değerlendirilmesi: Maltepe-Kadıköy kıyı şeridi örneği [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi].
28. Krustrup, P., Aagaard, P., Nybo, L., Petersen, J., Mohr, M., & Bangsbo, J. (2010). Recreational football as a health promoting activity: A topical review. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 20(s1), 1-13. https://doi.org/10.1111/j.1600-0838.2010.01108.x.
29. Lee, S., Oh, H., Shi, C., & Doh, Y. Y. (2020). Life review using a life metaphoric game to promote intergenerational communication. Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction, 4(CSCW2), 1-21. https://doi.org/10.1145/3415169.
30. Leisterer-Peoples, S., Ross, C. T., Greenhill, S. J., Hardecker, S., & Haun, D. B. M. (2021). Games and enculturation: A cross-cultural analysis of cooperative goal structures in Austronesian games. PLOS ONE, 16(11), e0259746. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0259746.
31. Li, X., & Kleiven, S. (2018). Improved safety standards are needed to better protect younger children at playgrounds. Scientific Reports, 8(1). https://doi.org/10.1038/s41598-018-33393-z
32. Ma, Z., Huang, K., & Yao, L. (2021). Feasibility of a computer role-playing game to promote empathy in nursing students: The role of immersiveness and perspective. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 24(11), 750-755. https://doi.org/10.1089/cyber.2020.0371.
33. Memiş, L., & Gülcan, S. (2020). Kentsel alanda çocuk ve çocuk oyun alanları: Giresun merkez ilçe örneğinde bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 16(27), 633-671. https://doi.org/10.26466/opus.692731.
34. Moreno, M. A. (2016). Supporting child play. JAMA Pediatrics, 170(2), 184. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2015.2505.
35. Mulyana, A., & Nurcahyani, N. (2022). The effect of the puzzle playing method on improving the cognitive development of children aged 4-6 years. KnE Life Sciences. https://doi.org/10.18502/kls.v7i2.10354.
36. Ogelman, H. G., Saraç, S., & Abanoz, T. (2023). Küçük çocuklarda psikolojik dayanıklılık ve oyun davranışları. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1-12. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1034869.
37. Pallavicini, F., Pepe, A., & Mantovani, F. (2021). Commercial off-the-shelf video games for reducing stress and anxiety: Systematic review. JMIR Mental Health, 8(8), e28150. https://doi.org/10.2196/28150.
38. Pouya, S., Demir, S., & Demirel, Ö. (2017). Orienteering plays for disabled children. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 608-618. https://doi.org/10.17475/kastorman.369080.
39. Pratiwi, R. D., Andriati, R., & Indah, F. P. S. (2020). The positive effect of educative game tools (puzzle) on cognitive levels of pre-school children (4-5 years). The Malaysian Journal of Nursing, 11(3), 35-41. https://doi.org/10.31674/mjn.2020.v11i03.006.
40. Ramani, G. B., & Brownell, C. A. (2013). Preschoolers’ cooperative problem solving: Integrating play and problem solving. Journal of Early Childhood Research, 12(1), 92-108. https://doi.org/10.1177/1476718X13498337.
41. Rauber, S. B., Boullosa, D., Carvalho, F. O., Moraes, J. F. V. N. d., Sousa, I. R. C. d., Simões, H. G., ... & Campbell, C. S. G. (2014). Traditional games resulted in post-exercise hypotension and a lower cardiovascular response to the cold pressor test in healthy children. Frontiers in Physiology, 5. https://doi.org/10.3389/fphys.2014.00235.
42. Rhijn, T. V., Osborne, C., Ranby, S., Maich, K., Hall, C., Rzepecki, L., ... & Hemmerich, A. (2019). Peer play in inclusive child care settings: Assessing the impact of Stay, Play, & Talk, a peer-mediated social skills program. Child Care in Practice, 27(3), 224-238. https://doi.org/10.1080/13575279.2019.1588707.
43. Sari, E. P., & Izzah, O. N. (2021). The improvement of gross motor development on pre-school through playing throw and catch ball. Nurse and Holistic Care, 1(1), 7-13. https://doi.org/10.33086/nhc.v1i1.2002.
44. Şenol, F. B., & Metin, E. N. (2021). Examining the effectiveness of drama education program on the interaction and social skills of children in preschool classes applying inclusive practices. TED Eğitim ve Bilim. https://doi.org/10.15390/eb.2021.9033.
45. Sezgin, M., Aydın, M., Karakeçili, F., Çıkman, A., Gülhan, B., & Arslan, Y. (2019). Bruselloz hastalarında asimetrik dimetilarjinin (ADMA) düzeylerinin araştırılması. Dicle Tıp Dergisi, 46(3), 479-487. https://doi.org/10.5798/dicletip.620502.
46. Sim, Z. L., & Xu, F. (2017). Learning higher-order generalizations through free play: Evidence from 2- and 3-year-old children. Developmental Psychology, 53(4), 642-651. https://doi.org/10.1037/dev0000278.
47. Spencer, R., Joshi, N., Branje, K., Murray, N., Kirk, S., & Stone, M. (2021). Early childhood educator perceptions of risky play in an outdoor loose parts intervention. AIMS Public Health, 8(2), 213-228. https://doi.org/10.3934/publichealth.2021017.
48. TDK. (2024). Türk Dil Kurumu. Retrieved April 12, 2024, from https://sozluk.gov.tr/.
49. Torkar, G., & Rejc, A. (2017). Children’s play and physical activity in traditional and forest (natural) playgrounds. International Journal of Educational Methodology, 3(1), 25-30. https://doi.org/10.12973/ijem.3.1.25.
50. Ünal, M. (2009). Çocuk gelişiminde oyun alanlarının yeri ve önemi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 95-110.
51. UNICEF. (1989). Çocuk haklarına dair sözleşme. Retrieved March 22, 2024, from https://www.unicef.org/turkiye/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme.
52. Üsküplü, E. M. (2022). Permakültür çocuk oyun alanları: Bursa kentinde değerlendirmeler [Yüksek lisans tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi].
53. Veitch, J., Salmon, J., & Ball, K. (2010). Individual, social and physical environmental correlates of children's active free-play: A cross-sectional study. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 7(1), 11. https://doi.org/10.1186/1479-5868-7-11.
54. Vollman, D., Witsaman, R., Comstock, R. D., & Smith, G. A. (2008). Epidemiology of playground equipment-related injuries to children in the United States, 1996-2005. Clinical Pediatrics, 48(1), 66-71. https://doi.org/10.1177/0009922808321898.
55. Weisberg, D. S. (2015). Pretend play. WIREs Cognitive Science, 6(3), 249-261. https://doi.org/10.1002/wcs.1341.
56. Wu, L., Kim, M., & Markauskaitė, L. (2020). Developing young children’s empathic perception through digitally mediated interpersonal experience: Principles for a hybrid design of empathy games. British Journal of Educational Technology, 51(4), 1168-1187. https://doi.org/10.1111/bjet.12918.
57. Yılmaz, S., & Bulut, Z. (2011). Kentsel mekanlarda çocuk oyun alanları planlama ve tasarım ilkeleri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 33(3).
58. Yu, C., & Smith, L. B. (2013). Joint attention without gaze following: Human infants and their parents coordinate visual attention to objects through eye-hand coordination. PLOS ONE, 8(11), e79659. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0079659.
59. Yu, C., & Smith, L. B. (2016). Multiple sensory-motor pathways lead to coordinated visual attention. Cognitive Science, 41(S1), 5-31. https://doi.org/10.1111/cogs.12366. .
60. Yu, C., & Smith, L. B. (2017). Hand-eye coordination predicts joint attention. Child Development, 88(6), 2060-2078. https://doi.org/10.1111/cdev.12730.
61. Yücel, G. F. (2005). Çocuk oyun alanları tasarımı. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 55(2), 99-110. https://doi.org/10.17099/jffiu.59213.