Antalya Demre’de Turizm ve Erişilebilirlik: Yürünebilir Kültürel Rota Planlaması

Öz

Demre, Antalya, Likya, Roma ve Bizans uygarlıklarından miras kalan zengin kültürel ve doğal değerlere sahiptir. Bölgenin tarihi ve doğal mirası, sürdürülebilir turizm potansiyeli açısından önemli fırsatlar sunmaktadır; ancak mevcut ekonomik yapı tarıma dayalı olup bu potansiyel yeterince değerlendirilememektedir. Bu çalışmada, Demre’nin kültürel ve doğal mirası korunarak sürdürülebilir turizme kazandırılmak amacıyla yürünebilir kültürel rotalar geliştirilmiştir. Literatür taraması, saha gözlemleri, paydaş görüşmeleri ve OpenStreetMap ile Google Earth Pro’dan elde edilen mekânsal veriler bütünleştirilmiş; ArcGIS tabanlı ağ analizi ile erişilebilirlik, süreklilik ve mekânsal entegrasyon kriterleri dikkate alınarak beş tematik rota tasarlanmıştır. Analizler sonucunda 5,13 km, 5,15 km, 9,82 km, 24,84 km ve 42,90 km uzunluğunda rotalar belirlenmiştir ve her bir rotanın turizm açısından taşıdığı tematik değer, kültürel miras alanlarıyla olan ilişkisi ve yaya erişilebilirliğini güçlendirme potansiyeli değerlendirilmiştir. Bu çalışma ile önerilen kültürel rotalar, yerel yönetimlere planlama süreçlerinde kullanılabilir mekânsal veriye dayalı bir araç sunmakta ve Demre’nin kültürel kimliğini güçlendiren sürdürülebilir turizm uygulamalarına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kültürel rotalar
• Demre
• doğal ve kültürel mekanlar
• Yürünebilirlik

Tourism and Accessibility in Antalya-Demre: Walkable Cultural Route Planning

Öz

Demre, located in Antalya, possesses rich cultural and natural assets inherited from the Lycian, Roman, and Byzantine civilizations. The region’s historical and natural heritage offers significant potential for sustainable tourism; however, this potential remains underutilized due to the predominantly agriculture-based local economy. This study aims to develop walkable cultural routes that promote sustainable tourism while preserving Demre’s cultural and natural heritage. A combination of literature review, field observations, stakeholder consultations, and spatial data obtained from OpenStreetMap and Google Earth Pro was used. Five thematic routes were designed based on ArcGIS-based network analysis, considering accessibility, continuity, and spatial integration criteria. The analyses resulted in routes measuring 5.13 km, 5.15 km, 9.82 km, 24.84 km, and 42.90 km, and each route was evaluated in terms of its thematic value for tourism, its relationship with cultural heritage sites, and its potential to enhance pedestrian accessibility. The proposed cultural routes provide a spatial, data-driven tool usable by local authorities in planning processes and contribute to sustainable tourism practices that reinforce Demre’s cultural identity.

Anahtar Kelimeler

• Cultural routes
• Demre
• Natural and cultural sites
• Walkability

Kaynakça

1. Akın, T., & Gül, A. (2020). Isparta-Atabey Yöresinin Ekoturizm Potansiyeli ve Turizm Rotalarının Belirlenmesi. Journal Of Architectural Sciences And Applications, 5(2), 221-240. https://doi.org/10.30785/mbud.793234
2. Akpınar, E. (2007). Türkiye’nin Dünya Mirası Listesi’ndeki Yeri ve Yeni Bir Aday Önerisi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 81-106. Retrieved January 11, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/67785
3. Aslan, E. (2015). Kekova Adası 2012-2013 Yılı Sualtı Araştırmalarında Bulunan Amphoraların Tipolojik Değerlendirmesi. Olba, (23), 309-370. Retrieved January 11, 2026, from https://dergipark.org.tr/en/pub/olba/issue/47140/593204
4. Aykaç, N. Ö. (2024). Bir turizm Yöresinde Çiftçi Olmak: Antalya’nın Demre ilçesinde fenomenolojik bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (61), 269-299. https://doi.org/10.30794/pausbed.1384296
5. Bacal, P., & Brega, T. (2013). Moldova Cumhuriyeti'nin kırsal kesimlerinde rotaların ve turistik ürünlerin tanıtımının öncülleri ve zorlukları. Yerleşimler ve Mekânsal Planlama Dergisi, 4(2), 317-321. Retrieved January 11, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/366483
6. Bartholomew, K., Kim, J., Adkins, A., Jensen, S., Chandrasekhar, D., & Ewing, R. (2020). The role of bus stop features in facilitating accessibility (NITC RR 1214). Transportation Research and Education Center (TREC). https://dx.doi.org/10.15760/trec.254
7. Bartzokas Tsiompras, A., Photis, Y. N., Tsagkis, P., & Panagiotopoulos, G. (2021). Microscale walkability indicators for fifty nine European central urban areas: An open access tabular dataset and a geospatial web based platform. Data in Brief, 36, 107048. https://doi.org/10.1016/j.dib.2021.107048
8. Boulange, C., Pettit, C., Gunn, L. D., Giles Corti, B., & Badland, H. (2018). Improving planning analysis and decision making: the development and application of a walkability planning support system. Journal of Transport Geography, 69, 129-137. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2018.05.005

9. Bölük, R. (2022). Demre (Antalya) ağzı ses bilgisi özellikleri. Journal of History School, LXI(LXI), 4228-4266. https://doi.org/10.29228/joh.63383
10. Çevik, N., & Bulut, S. (2022). Myra’nın Limanı Andriake: Yeni Veriler Işığında Değerlendirmeler. TARE: Türk Arkeoloji ve Kültürel Miras Enstitüsü Dergisi, (2), 7-74. https://doi.org/10.54930/TARE.2022.1473
11. D’Uva, D., & Rolando, A. (2022). A method to select and optimize slow tourism routes using a quality index procedure based on image segmentation and DTM modelling based on NURBS: The case study of multimodal access to inner places from the nodes of the Adriatic coastline’s infrastructure bundle. Sustainability, 15(1), 373. https://doi.org/10.3390/su15010373
12. D’Uva, M., & Rolando, A. (2023). A method to select and optimize slow tourism routes using a quality index procedure. Sustainability, 15(1), 373. https://doi.org/10.3390/su15010373
13. Deniz, A. Y. (2023). Photo archive. [Unpublished data]
14. Dinç, G. (2022). Kentsel ulaşım alanlarında yürünebilirlik ölçüm ve değerlendirme yaklaşımı (Unpublished doctoral dissertation). Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta.
15. Dinç, G. (2023). Photo archive. [Unpublished data]
16. Dinç, G., & Gök, B. N. (2024). Post Earthquake Urban Planning in Türkiye: Evaluating Disaster Refuge Systems in Hatay and Istanbul. Journal of Architectural Sciences and Applications, 9(2), 1044 1057. https://doi.org/10.30785/mbud.1573206
17. Ellis, G., Hunter, R. F., Tully, M. A., Donnelly, M., Kelleher, L., & Kee, F. (2016). Connectivity and physical activity: Using footpath networks to measure the walkability of built environments. Environment and Planning B: Planning and Design, 43(1), 130 151. https://doi.org/10.1177/0265813515610672
18. Erdoğan, A., & Karaardıç, H. (2010). Demre “Noel Baba Kuş Cenneti” Kuşları. Tabiat Ve İnsan, 1(1), 36 45. Retrieved March 7, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/pub/tabin/article/136663
19. Ewing, R., & Handy, S. (2009). Measuring the unmeasurable: Urban design qualities related to walkability. Journal of Urban Design, 14(1), 65 84. https://doi.org/10.1080/13574800802451155
20. Fonseca, F., Ribeiro, P. J. G., Conticelli, E., Jabbari, M., Papageorgiou, G., Tondelli, S., & Ramos, R. A. R. (2022). Built environment attributes and their influence on walkability. International Journal of Sustainable Transportation, 16(7), 660 679. https://doi.org/10.1080/15568318.2021.1914793
21. Forsyth, A. (2015). What is a walkable place? The walkability debate in urban design. Urban design international, 20, 274-292. https://doi.org/10.1057/udi.2015.22
22. Gül, A., Aydemir, Ç., Gökal, M., & Akın, T. (2020). Cbs ortamında kültür rotalarının belirlenmesi; Isparta İli Örneği. Gsı Journals Serie C: Advancements İn Information Sciences And Technologies, 3(2), 1-20. Retrieved January 12, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/pub/aist/article/665806
23. Gündüz Önal, A. (2018). Batı Antalya’da tarihî yapılardan kaynaklanan yer adları üzerine. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(15), 139-150. https://doi.org/10.33692/avrasyad.509885
24. İşler, B. (2016). Antalya İli Kale (Demre) İlçesi Alacahisar Kilisesi. Yeni bulguların ışığında. Avrasya Sanat ve Beşeri Bilimler Dergisi (6), 1, 21. Retrieved January 12, 2026, from https://arthum.eurasianacademy.org/dergi//yeni-bulgular-isiginda-antalyanin-kale-demre-ilcesindeki-alacahisar-kilisesi201612.pdf
25. Karataş, H. (2010). Antalya ili, Demre ilçesi turizm kullanımına yönelik peyzaj potansiyelinin araştırılması (Unpublished master’s thesis). Selçuk Üniversitesi, Konya.
26. Kayser, O., Ormancı, Ö., & Akyol, A. (2023). Characterization of wall painting fragments from the west courtyard passage at St. Nicholas Church in Demre. Art-Sanat, 20, 293–310. https://doi.org/10.26650/artsanat.2023.20.1292318
27. Keser, N. (2011). Beymelek lagününün limnolojik ve jeomorfolojik özellikleri. Marmara Coğrafya Dergisi, (24), 258–286. Retrieved January 12, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3262
28. Kılıç Kabil, N. (2022). Sura (Soura) Antik Kenti’nde Bizans kiliseleri. Sanat Tarihi Yıllığı / Journal of Art History, 31, 243–276. https://doi.org/10.26650/sty.2022.1066062
29. T.C. Resmî Gazete. (2020, March 16). Korunan alanların tespit, tescil ve onayına ilişkin usul ve esaslara dair yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmelik (Sayı: 31070; 2270 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı). Retrieved January 12, 2026, from https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/03/20200316-1.htm
30. Larrañaga Uriarte, A. M., Arellana Ochoa, J. A., Rizzi Campanella, L. I., Strambi, O., & Cybis, H. B. B. (2019). Using best–worst scaling to identify barriers to walkability: A study of Porto Alegre, Brazil. Transportation, 46(6), 2347–2379. https://doi.org/10.1007/s11116-018-9944-x
31. Leung, T. M., Miao, S., Lin, M., Hou, H., & Sun, M. (2025). Tourist walkability in traditional villages: The role of built environment, shareability, and personal attributes. Sustainability, 17(12), 5311. https://doi.org/10.3390/su17125311
32. Lin, X., Shen, Z., Teng, X., & Mao, Q. (2024). Cultural routes as cultural tourism products for heritage conservation and regional development: A systematic review. Heritage, 7(5), 2399–2425. https://doi.org/10.3390/heritage7050114
33. Nebioğlu, A., & Duran, Ş. G. (2018). Koruma amaçlı imar planı olmayan bölgelerde projelendirme: Simena’da bir yapı. In 4. Ulusal Yapı Kongresi ve Sergisi Bildiri Kitabı (pp.1-12). Retrieved January 12, 2026, from https://www.academia.edu/44444920/KORUMA_AMA%C3%87LI_%C4%B0MAR_PLANI_OLMAYAN_B%C3%96LGELERDE_PROJELEND%C4%B0RME_S%C4%B0MENADA_B%C4%B0R_YAPI
34. Ötüken, Y. (1998). Demre Aziz Nikolaos Kilisesi kazılarının Ortaçağ araştırmalarına katkıları. Sanat Tarihi Dergisi, 9(9). Retrieved January 12, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/pub/std/article/172405
35. Öz, C. (2021). Andriake’de ele geçen Roma dönemi mortarları. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (46), 295 314. Retrieved January 12, 2026, from https://test.acarindex.com/selcuk-universitesi-sosyal-bilimler-enstitusu-dergisi/andriake-de-ele-gecen-roma-donemi-mortarlari-990934
36. Pandey, A., Lehe, L., & Monzer, D. (2021). Distributions of bus stop spacings in the United States. Transport Findings, 2021. https://doi.org/10.32866/001c.27373
37. Prideaux, B. (2002). Creating rural heritage visitor attractions—The Queensland Heritage Trails project. International Journal of Tourism Research, 4(4), 313 323. https://doi.org/10.1002/jtr.383
38. Riggs, W., & Sethi, S. A. (2020). Multimodal travel behaviour, walkability indices, and social mobility: How neighbourhood walkability, income and household characteristics guide walking, biking & transit decisions. Local Environment, 25(1), 57 68. https://doi.org/10.1080/13549839.2019.1698529
39. Rudan, E., Madžar, D., & Zubović, V. (2024). New challenges to managing cultural routes: The visitor perspective. Sustainability, 16(16), 7164. https://doi.org/10.3390/su16167164
40. Seyhan, S., & Demirel, Ö. (2021). Almanya ve İngiltere örneklerinde korunan alan politikaları ve planlaması ile orman rekreasyon alanlarının yasal statüleri ve mevzuatları. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 4(1), 82 98. https://doi.org/10.5281/zenodo.4574594
41. Softa, M., Turan, M., & Sözbilir, H. (2018). Jeolojik, arkeolojik ve arkeosismolojik veriler ışığında Myra Antik Kenti’nde tarihsel depremlere ait deformasyon verileri, GB Anadolu. Türkiye Jeoloji Bülteni, 61(1), 51 73. https://doi.org/10.25288/tjb.358177
42. Srinivasan, S., O’Fallon, L. R., & Dearry, A. (2003). Creating healthy communities, healthy homes, healthy people: Initiating a research agenda on the built environment and public health. American Journal of Public Health, 93(9), 1446 1450. https://doi.org/10.2105/AJPH.93.9.1446
43. Stefanidis, R.-M., & Bartzokas Tsiompras, A. (2024). Pedestrian accessibility analysis of sidewalk specific networks: Insights from three Latin American central squares. Sustainability, 16(21), 9294. https://doi.org/10.3390/su16219294
44. Şen, S. (2021). Antalya Demre mevcut durum analizi (BAKA Yayın No. 2021/114). Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı. Retrieved January 12, 2026, from https://baka.gov.tr/assets/upload/dosyalar/antalya-demre-mevcut-durum-analizi.pdf
45. T.C. Antalya Valiliği. (2023). Demre. Retrieved November 18, 2023, from http://antalya.gov.tr/demre
46. TSE. (n.d.). TSE 12716 Şehir İçi Yollar Yaya Kaldırımlarındaki Koruyucu Engeller İçin Tasarım Kuralları Standardı. Türk Standardları Enstitüsü, Ankara.
47. Tsiompras, A. B., & Photis, Y. N. (2017). What matters when it comes to “walk and the city”? Defining a weighted GIS based walkability index. Transportation Research Procedia, 24, 523 530. https://doi.org/10.1016/j.trpro.2017.06.001
48. Türken, A. Ö., & Hamamcıoğlu, C. C. (2024). Urban walkability research in Turkey: Trends, challenges, and future directions. In People City Transport (pp. 13 18). Praha, Czech Republic.
49. Ünal, S. (2023). Fotoğraf arşivi [Unpublished photograph collection]. Antalya, Turkey.
50. White, M., Huang, X., Langenheim, N., Yang, T., Schofield, R., Young, M., Livesley, S. J., Seneviratne, S., & Stevenson, M. (2022). Why are people still not walking? The need for a micro scaled multi criteria spatio temporal design approach to improve walk quality. ISPRS Annals of Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, X 4/W3 2022, 269–276. Retrieved January 12, 2026, from https://isprs-annals.copernicus.org/articles/X-4-W3-2022/269/2022/isprs-annals-X-4-W3-2022-269-2022.pdf
51. Yıldırım, O. C., Sungur, A., & Güleç Özer, D. (2024). Understanding measurement of walkability in urban environments: A systematic review and research agenda. International Journal of Urban Sciences, 1(1), 1 30. https://doi.org/10.1080/12265934.2024.2438189
52. Yoluk, Ç. (2023). Röportaj, Demre Belediyesi, Park ve Bahçeler Müdürü.
53. Yörük, G. (2010). İnanç turizmi potansiyeli açısından Demre’nin değerlendirilmesi (Unpublished master’s thesis). Sosyal Bilimler Enstitüsü.
54. Zayım, M. (2018). Demre’nin kültür turizmin potansiyelinin değerlendirilmesi. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, 2018(1), 21 44. Retrieved January 12, 2026, from https://dergipark.org.tr/tr/pub/insan/article/694101
55. Zayım, M., Bayartan, M., & Kahraman, M. (2022). Değişen turizm algısında kamp/karavan turizmi: Demre örneği. Coğrafya Dergisi / Journal of Geography, (45), 215 227. https://doi.org/10.26650/JGEOG2022 1192238
56. Zouridaki, M., Apostolakis, A., & Kourgiantakis, M. (2024). Cultural routes through the perspective of sustainable mobility: A critical literature review. International Journal of Tourism Research, 26(5), e2756. https://doi.org/10.1002/jtr.2756