İş sağlığı ve güvenliği yönetim bilgi sistemlerinde eğitim modülü: Web tabanlı öğrenme yönetim sistemi uygulaması
Öz
Bu çalışma, bir devlet üniversitesinde iş sağlığı ve güvenliği (İSG) eğitim süreçlerini dijitalleştirmek amacıyla geliştirilen çevrimiçi Öğrenme Yönetim Sistemi (ÖYS) modülünün tasarımını ve eğitim etkinliğine katkısını incelemektedir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 17. maddesiyle zorunlu kılınan eğitimlerin geleneksel yöntemlerle yürütülmesindeki pasif katılım ve belgeleme sorunlarına karşın; Zorunlu İzleme Oranı ve Süreç İçi Anlık Değerlendirme algoritmalarıyla çalışan yenilikçi bir sistem tasarlanmıştır. Sistem; içerik kütüphanesi, zorunlu etkileşim mekanizması, final sınavı ve QR kod doğrulamalı dijital sertifikasyon akışını bütünleşik olarak sunmaktadır. Tasarım Bilimi Araştırması yöntemiyle yürütülen çalışmada sistem, SCORM/xAPI standartlarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Farklı tehlike sınıflarından n=30 personeli kapsayan pilot uygulamada; Süreç İçi Anlık Değerlendirme aktif olduğunda eğitim tamamlama süresi ortalama 75 dakika (SS=4,2) olarak ölçülmüş ve pasif izlemenin mümkün olduğu geleneksel sisteme kıyasla (Ort.=45 dk, SS=12,1) artmıştır. Final sınavı genel puan ortalaması 82/100 (SS=6,5) olup katılımcıların %78'i sınavı ilk denemede başarıyla tamamlamıştır. Sertifika üretim süresi günlerden anlık otomasyona (<1 sn) indirilmiş; UUID tabanlı QR doğrulama yalnızca belgenin gerçekliğini değil geçerlilik süresinin dolup dolmadığını da denetleyerek sahte belge riskini en aza indirmektedir. Açık kaynak teknolojilerle geliştirilmiş olması ve kuruma özgü esnekliği nedeniyle sistem, ticari e-öğrenme çözümlerine kıyasla lisans maliyeti gerektirmeksizin uygulanabilmektedir. Çalışma bulguları, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki eğitim yükümlülüklerini dijital olarak güvence altına almak isteyen kamu kurumları için potansiyel olarak uyarlanabilir bir model sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
- Öğrenme yönetim sistemi
- iş sağlığı ve güvenliği eğitimi
- dijital sertifikasyon
- zorunlu etkileşim
- SCORM
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- ADL. (2009). SCORM 2004 4th edition overview. Advanced Distributed Learning Initiative.
- Akaner, Ö., ve Özdemir, V. (2022). Kamu kurumlarına yönelik iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi model önerisi. Çalışma İlişkileri Dergisi, 13(1), 41–59.
- 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. (2012). Resmî Gazete (Sayı: 28339). T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi.
- Balcı, R. (2024). ISO 45001 iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin eğitim sektörüne özgü uyarlanması modeli ve ölçek geliştirme çalışması (Tez No. 893898) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr
- Balcı, R., ve Bozkurt, Y. (2025). ISO 45001 tabanlı iş sağlığı ve güvenliği ölçek geliştirme çalışması. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(2), 590–602. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1608098
- Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. David McKay.
- Burke, M. J., Sarpy, S. A., Smith-Crowe, K., Chan-Serafin, S., Salvador, R. O., ve Islam, G. (2006). Relative effectiveness of worker safety and health training methods. American Journal of Public Health, 96(2), 315–324. https://doi.org/10.2105/AJPH.2004.059840
- Chan, J. C. K., Ahn, D., Szpunar, K. K., Assadipour, Z., ve Gill, H. (2025). In-lecture quizzes improve online learning for university and community college students. Communications Psychology, 3, 54. https://doi.org/10.1038/s44271-025-00234-5
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Eğitim Teknolojisi ve Bilgi İşlem, Eğitim Üzerine Çalışmalar (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
6 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
23 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
28 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 2