Etnik Bir Partinin Bölünmesi ve Seçim Coğrafyası: Bulgaristan’da DPS’nin 2024 Bölünmesinin Mekânsal Yansımaları

Öz

Bu çalışma, Bulgaristan’da etnik temelli bir siyasal parti olan Hak ve Özgürlükler Hareketi’nin (DPS) 2024 yılında yaşadığı örgütsel bölünmenin seçim coğrafyası üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, 02 Nisan 2023, 09 Haziran 2024 ve 27 Ekim 2024 parlamento seçimlerine ait mahalle (EKATTE) düzeyindeki veriler derlenmiş, karşılaştırmalı mekânsal analiz için düzenlenmiştir. Oluşturulan veri seti üzerinde tematik haritalama teknikleri ile mekânsal otokorelasyon ölçütleri (Moran’s I ve LISA) ve mekânsal regresyon modelleri (OLS, SAR ve SEM) birlikte uygulanmıştır. Analiz sonuçları, DPS’deki bölünmenin seçim coğrafyasında homojen bir çözülmeye yol açmadığını; aksine, parti kökenli oyların bölünme sonrasında da belirli mekânsal çekirdeklerde yoğunlaşmayı sürdürdüğünü, ancak bu yoğunlaşmanın farklı siyasal aktörler arasında mekânsal olarak yeniden dağıldığını ortaya koymaktadır. Bu bulgular, etnik oy verme davranışının yalnızca siyasal kırılmalarla değil, aynı zamanda mekânsal bağlam tarafından da şekillenen, koşullu bir yapı sergilediğine işaret etmektedir

Anahtar Kelimeler

• Seçim coğrafyası
• Etnik oy verme
• Parti bölünmeleri
• Mekânsal siyaset
• Bulgaristan seçimleri

Electoral Geography of an Ethnic Party Split: The Spatial Impact of the DPS Breakup in Bulgaria

Öz

This study aims to examine the effects of the 2024 organizational split within the Movement for Rights and Freedoms (DPS), an ethnic-based political party in Bulgaria, on the spatial configuration of electoral outcomes. To this end, neighborhood-level (EKATTE) data from the parliamentary elections held on April 2, 2023; June 9, 2024; and October 27, 2024 were compiled and structured for comparative spatial analysis. The resulting dataset was analyzed using a combination of thematic mapping techniques, spatial autocorrelation measures (Moran’s I and LISA), and spatial regression models (OLS, SAR, and SEM). The findings indicate that the party split did not lead to a homogeneous electoral decline; rather, votes originating from the DPS continued to concentrate within specific spatial cores, even as the votes were redistributed among different political actors. These results suggest that ethnic voting behavior exhibits a spatially contingent, context-sensitive structure shaped not only by political fragmentation but also by underlying spatial dynamics.

Anahtar Kelimeler

• Bulgarian Elections
• Electoral geography
• Ethnic voting
• Party splits
• Spatial politics

Kaynakça

1. Agnew, J. (1996). Mapping politics: How context counts in electoral geography. Political Geography, 15, 129-146. https://doi.org/10.1016/0962-6298(95)00076-3
2. Akın, H. E. (2015). Etnik Partiden Ulusal Partiye Bulgaristan’da Hak ve Özgürlükler Hareketi [Yüksek Lisans]. Içinde Balkan Çalışmaları Dergisi 8(1). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
3. Anselin, L. (1988). Spatial econometrics: Methods and models. Kluwer Academic Publishers.
4. Anselin, L. (1995). Local Indicators of Spatial Association—LISA. Geographical Analysis, 27(2), 93-115. https://doi.org/10.1111/j.1538-4632.1995.tb00338.x
5. Birnir, J. K. (2007). Ethnicity and electoral politics. Cambridge University Press.
6. Boucek, F. (2009). Rethinking factionalism: Typologies, intra-party dynamics and three faces of factionalism. Party Politics, 15(4), 455-485. https://doi.org/10.1177/1354068809333853
7. Burnham, K. P., & Anderson, D. R.. (2007). Model Selection and Multimodel Inference.
8. Cansız, B. (2021). Bulgaristan’da etnik siyaset ve DPS’nin rolü. Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi Dergisi 3(2). Akdeniz üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

9. Chandra, K. (2011). What is an ethnic party? Party Politics, 17(2), 151-169. https://doi.org/10.1177/1354068810391153 Cox, K. R. (1969). The voting decision in a spatial context. Progress in Geography.
10. Fowkes, B. (2002). Ethnic Groups into Nations. Içinde Ethnicity and Ethnic Conflict in the Post-Communist World 53(3), 39-70). Palgrave Macmillan UK. https://doi.org/10.1057/9781403914309_3
11. Ganev, V. I. (2024). From Populist Emplotment to Populist Deeds Notes on Post-Accession Populism in Eastern Europe. In M. Bernhard, A. Kreppel, & C. de la Torre (Ed.), Still the Age of Populism? Re-examining Theories and Concepts (19-40). Routledge. https://www.taylorfrancis.com/books/9781003453178
12. Hale, W. (2008). The Electoral System and the 2007 Elections: Effects and Debate. Turkish Studies, 9(2), 233-246. https://doi.org/10.1080/14683840802011993
13. Harmel, R., & Janda, K. (1994). An integrated theory of party goals and party change. Journal of Theoretical Politics, 6(3), 259-287. https://doi.org/10.1177/0951692894006003001
14. Işık, M. (2023). Postkomünist Dönemde İç ve Dış Faktörler Bağlamında Bulgaristan’da Dış Politikanın Dönüşümü. CenRaPS Journal of Social Sciences, 5(1), 1-27. https://doi.org/10.46291/cenraps.v5i1.93
15. İbrahimov, A., & Özözen Kahraman, S. (1999). Türkiye’de 1995 Seçim Sonuçlarının Sosyo-Demografik Göstergeleri. Ege Coğrafya Dergisi, 10, 39-52. https://izlik.org/JA26ZA62AT
16. Johnston, R., & Pattie, C. (2004). Electoral geography in electoral studies: Putting voters in their place. Içinde C. Barnett & M. Low (Ed.), paces of democracy: Geographical perspectives on citizenship, participation and representation (1),45-66).
17. Johnston, R., & Pattie, C. (2006). Putting voters in their place: Geography and elections in Great Britain. Oxford University Press.
18. Kaya, Ö., Toroğlu, E., & Adıgüzel, F. (2016). 2011 Genel Seçimlerinde Partilerin Aldığı Oy Oranlarının İlçeler Ölçeğinde Mekânsal Analizi. Journal of Geography, 0(31), 1-13. https://dergipark.org.tr/en/pub/iucografya/article/264660 Lee, H.-C., & Repkine, A. (2022). A Spatial Analysis of the Voting Patterns in the South Korean General Elections of 2016. Social Sciences, 11(9), 389. https://doi.org/10.3390/socsci11090389
19. LeSage, J. P., & Pace, R. K. (2009). Introduction to spatial econometrics. CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781420064254
20. Moran, P. A. P. (1950). Notes on Continuous Stochastic Phenomena. Biometrika, 37(1/2), 17. https://doi.org/10.2307/2332142
21. Özözen Kahraman, S. (2007). Seçimlerin Mekânsal Analizi. Gazi Kitabevi.
22. Smilov, D. (2020). Efficiency, authority and representation. In S. Blockmans & S. Russack (Ed.), Deliberative Democracy in the EU Countering Populism with Participation and Debate (2), 241-261, CEPS. https://doi.org/https://cdn.ceps.eu/wp-content/uploads/2020/03/Deliberative-Democracy_2CU_Vol3.pdf
23. Todorov, A., & Krasteva, A. (2011). Ethnic minorities and political representation: The case of Bulgaria. Southeastern Europe, 35(1), 8-38. https://doi.org/10.1163/187633311X545661
24. Yılmaz, E. (2025). Bulgaristan Türkleri ve Hak ve Özgürlükler Hareketi: Siyasi Bir Analiz. Sakarya Üniversitesi Türk Akademi Dergisi, 4(1), 13-22. https://doi.org/10.62122/sautad.1667717