Mekân Dizimi ve Depthmap Kullanım Eğilimleri: Web of Science ve Scopus Verilerine Dayalı Bibliyometrik Bir Analiz

Öz

Mekân dizimi analiz yöntemi, kentsel mekânın konfigürasyonel yapısını incelemeye olanak tanıyan bir yaklaşımdır. Bu yöntemin uygulanması için geliştirilen yazılımlar arasında en yaygın kullanılan araçlardan biri Depthmap’tir. Ancak, bu alandaki bilimsel yayınların gelişimini ve araştırma eğilimlerini bütüncül olarak değerlendiren çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışma, mekân dizimi literatürü içerisinde yer alan Depthmap içerikli bilimsel çalışmaların gelişimini, araştırma eğilimlerini ve tematik yönelimlerini bibliyometrik analiz yöntemiyle incelemektedir. Veriler, 31.03.2026 tarihinde Web of Science ve Scopus veri tabanlarında “Depthmap” ve “space syntax” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmış; yinelenen kayıtların çıkarılmasının ardından elde edilen 1.233 benzersiz yayın Bibliometrix/Biblioshiny programı ile analiz edilmiştir. Bulgular, literatürün 2012 sonrası belirgin artış gösterdiğini ve 2022’de en yüksek yayın düzeyine ulaştığını ortaya koymaktadır. “mekân dizimi”, “mekânsal konfigürasyon”, “kentsel morfoloji”, “erişilebilirlik” ve “kentsel planlama” kavramlarının öne çıktığı; bilimsel üretimin ise Çin, Birleşik Krallık ve ABD’de yoğunlaştığı görülmektedir. En ilgili kaynakların sempozyum bildirileri olduğu, Bill Hillier’in en fazla atıf alan, Valerio Cutini’nin ise en fazla yayın üreten yazar olduğu belirlenmiştir. Bulgular, gelecekteki araştırmalar için yol gösterici temel yönelimler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Mekân dizimi
• Bibliyometrik analiz
• Depthmap
• Biblioshiny

Trends in the Use of Space Syntax and Depthmap: A Bibliometric Analysis Based on Web of Science and Scopus Data

Öz

The spatial configuration analysis method is an approach that enables the examination of the configurational structure of urban space. Among the software tools developed for the application of this method, one of the most widely used is Depthmap. However, studies that comprehensively evaluate the development of scientific publications and research trends in this field are limited.This study examines the development, research trends, and thematic orientations of scientific studies involving Depthmap within the spatial syntax literature using bibliometric analysis methods. Data were retrieved on March 31, 2026, from the Web of Science and Scopus databases using the keywords “Depthmap” and “space syntax”; after removing duplicate records, the resulting 1,233 unique publications were analyzed using the Bibliometrix/Biblioshiny program. The findings reveal that the literature has shown a significant increase since 2012 and reached its highest publication level in 2022. Concepts such as “space syntax,” “spatial configuration,” “urban morphology,” “accessibility,” and “urban planning” stand out; scientific output is concentrated in China, the United Kingdom, and the United States. It was determined that the most relevant sources are conference proceedings, with Bill Hillier being the most cited author and Valerio Cutini the most prolific author. The findings provide fundamental directions for future research.

Anahtar Kelimeler

• Space Syntax
• Bibliometric Analysis
• Depthmap
• Biblioshiny

Kaynakça

1. Abou El Seoud, T. Z. A. (2014). The integration of GIS and space syntax for urban morphology analysis. Journal of Urban Research, 14(1), 78-93. https://doi.org/10.21608/jur.2014.92463
2. Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959-975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
3. Atak, Ö. (2009). Mekânsal dizim ve görünür alan bağlamında geleneksel Kayseri evleri [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul]. Ulusal Tez Merkezi
4. Babbu, A. H. (2023). Mapping Space Syntax as a computational tool: A bibliometric analysis. Journal of Engineering Science & Technology Review, 16(6). https://doi.org/10.25103/jestr.166.10
5. Bafna, S. (2003). Space Syntax: A brief ıntroduction to ıts logic and analytical techniques. Environment and Behavior, 35(1), 17–29. https://doi.org/10.1177/0013916502238863
6. Benedikt, M. L. (1979). To take hold of space: Isovists and isovist fields. Environment and Planning B: Planning and Design, 6(1), 47–65. https://doi.org/10.1068/b060047
7. Chakraborty, S. (2026). Mapping resilience: The role of space syntax in sustainable urban development. Sustainable Futures, 11, 101700. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2026.101700
8. Cutini, V., & Pezzica, C. (2020). Street network resilience put to the test: The dramatic crash of Genoa and Bologna bridges. Sustainability, 12(11), 4706. https://doi.org/10.3390/su12114706

9. Çelik, H. İ., & Güç, B. (2024). A bibliometric analysis to examine the use of space syntax on sustainability studies: Sürdürülebilirlik çalışmalarında mekân dizim kullanımını irdeleyen bibliyometrik bir analiz. Journal of Protected Areas Research, 3(1), 68-83. https://doi.org/10.5281/zenodo.12594474
10. Dağ, A. (2005). Mekânsal dizim ve görünür alanın mimari mekân algısına etkisi [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul]. Ulusal Tez Merkezi.
11. Dalton, R., & Hoelscher, C. (2007). Understanding space: The nascent synthesis of cognition and the syntax of spatial morphologies. In Space Syntax and Spatial Cognition: Proceedings of the Workshop. Bremen, Germany.
12. Desyllas, J., & Duxbury, E. (2001, May). Axial maps and visibility graph analysis. 3rd International Space Syntax Symposium. 7-11 May 2001, Atlanta, Georgia, USA.
13. Doxa, M. (2001, Mayıs). Morphologies of co-presence and interaction in interior public space in places of performance: The Royal Festival Hall and the Royal National Theatre. 3rd International Space Syntax Symposium. 7-11 Mayıs 2001, Atlanta, Georgia, ABD.
14. Erkan Ç. (2006). Bir kent okuma aracı olarak mekân dizim analizinin kuramsal ve yöntemsel tartışması. Megaron, 1(4), 218–233.
15. Gündoğdu, M. (2014). Mekân dizimi analiz yöntemi ve araştırma konuları (Space syntax and researching issues). Art-Sanat, (2), 251-274.
16. Hanson, J., & Hillier, B. (1987). The architecture of community: Some new proposals on the social consequences of architectural and planning decisions. Architecture et Comportement/Architecture and Behaviour, 3(3), 251-273.
17. Hillier, B., & Hanson, J. (1984). The social logic of space. Cambridge; New York: Cambridge University Press. http://dx.doi.org/10.1017/CBO9780511597237
18. Hillier, B., & Iida, S. (2005). Network and Psychological Effects in Urban Movement. In Cohn, A.G., Mark, D.M. (eds) Spatial information theory. COSIT 2005. Lecture Notes in Computer Science, vol 3693. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/11556114_30
19. Jiang, B., & Claramunt, C. (2002). Integration of space syntax into GIS: new perspectives for urban morphology. Transactions in GIS, 6(3), 295-309. https://doi.org/10.1111/1467-9671.00112
20. Karadeniz, B. (2020). Şehir planlamada bir yöntem olarak kent morfolojisi: Görele [Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon]. Ulusal Tez Merkezi.
21. Karimi, K. (2012). A configurational approach to analytical urban design: ‘Space syntax’ methodology. Urban Design International. https://doi.org/10.1057/udi.2012.19
22. Kim, Y. O., & Penn, A. (2004). Linking the Spatial Syntax of cognitive maps to the Spatial Syntax of the environment. Environment and Behavior, 36(4), 483-504. https://doi.org/10.1177/0013916503261384
23. Li, X., Li, Y., Jia, T., Zhou, L., & Hijazi, I. H. (2022). The six dimensions of built environment on urban vitality: Fusion evidence from multi-source data. Cities, 121, 103482. https://doi.org/10.1016/j.cities.2021.103482
24. Mahfoud, S., Bada, Y., & Cutini, V. (2022). The impact of the urban structure on the public squares uses: A syntactic analysis—Case of Bejaia city, Algeria. International Review for Spatial Planning and Sustainable Development, 10(2), 92–110. https://doi.org/10.14246/irspsd.10.2_92
25. Meng, D., & Zhang, J. (2025). The evolution of space syntax over the past two decades: evidence from China. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 24(5), 4606–4624. https://doi.org/10.1080/13467581.2024.2399739
26. Mohamed, A. A., & van der Laag Yamu, C. (2024). Space syntax has come of age: A bibliometric review from 1976 to 2023. Journal of Planning Literature, 39(2), 203-217. https://doi.org/10.1177/08854122231208018
27. Morais, F. (2015). DepthSpace3D: A new digital tool for 3D space syntax analysis. Formal methods in architecture and urbanism. Cambridge scholars publishing. https://doi.org/10.5446/63130
28. Özyılmaz, H. (2007). Diyarbakır geleneksel konut mimarisinde morfolojik analiz: Geleneksel konutların güncel kullanımda değerlendirilmesi [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara]. Ulusal Tez Merkezi.
29. Space Syntax Network. (n.d.). Symposia. Retrieved July 6, 2026, from https://www.spacesyntax.net/symposia Şahin Körmeçli, P. (2023). Analysis of Walkable Street Networks by Using the Space Syntax and GIS Techniques: A Case Study of Çankırı City. ISPRS International Journal of Geo-Information, 12(6), 216. https://doi.org/10.3390/ijgi12060216
30. Şıkoğlu, E., & Arslan, H. (2015). Mekân dizim analizi yöntemi ve bunun coğrafi çalışmalarda kullanılabilirliği. Türk Coğrafya Dergisi, 65, 11-22. https://doi.org/10.17211/tcd.36109
31. Tenney, M. L. (2013). A conceptual model of exploration wayfinding: An integrated theoretical framework and computational methodology [Master's thesis, University of Arkansas].
32. Turner, A. (2001, Mayıs). Depthmap: A program to perform visibility graph analysis. 3rd International Space Syntax Symposium. 7-11 Mayıs 2001, Atlanta, Georgia, ABD.
33. Turner, A. (2003). Analysing the Visual Dynamics of Spatial Morphology. Environment and Planning B: Planning and Design, 30(5), 657-676. https://doi.org/10.1068/b12962
34. Turner, A. (2004). Depthmap 4: A researcher's handbook. London: University College London.
35. Turner, A., & Penn, A. (1999, Mart-Nisan). Making isovists syntactic: Isovist integration analysis. 2nd International Space Syntax Symposium. Mart-Nisan 1999, Brasília, Brezilya.
36. Van Nes, A., & Yamu, C. (2021). Introduction to space syntax in urban studies. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-59140-3
37. Yamu, C., van Nes, A., & Garau, C. (2021). Bill Hillier’s legacy: Space syntax—A synopsis of basic concepts, measures, and empirical application. Sustainability, 13(6), 3394. https://doi.org/10.3390/su13063394
38. Yeşil, M., Karabörk, R. N., Özkul, V. E., & Güzel, M. (2024). Yaya hareketliliğinin mekân dizimi yaklaşımı ile incelenmesi: Düz ve Şarkiye mahalleleri örneği (Ordu ili Altınordu ilçesi). Akademik Ziraat Dergisi, 13(1), 175-190. https://doi.org/10.29278/azd.1430268