Türkiye’de Doğal Nedenlerle Yer Değiştiren Yerleşmelerin Web CBS Tabanlı Envanter Tasarımı ve Analizi

Öz

Geçmiş olayların incelenmesi; afet risk analizi ve geleceğe yönelik sürdürülebilir senaryoların oluşturulması açısından kritik bir fenomenolojik anlayış sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de doğal nedenlerle yer değiştiren yerleşmeleri sistematik biçimde derlemek ve mekânsal dağılımlarını ArcGIS Online tabanlı olarak analiz etmektir. Araştırma kapsamında literatüre yansımış ve deprem, kütle hareketi, sel, taşkın, çığ, su kaynaklarının yetersizliği ile uygunsuz topografya koşulları gibi nedenlerle yer değiştirmiş 2625 yerleşme, yer değiştirme faktörlerine göre sınıflandırılmıştır. Elde edilen verilerle “Doğal Nedenlerle Yer Değiştiren Yerleşmeler (DOYER)” envanteri oluşturulmuş ve Web CBS ortamına aktarılmıştır. Çalışmanın özgün yönünü, Türkiye’de doğal nedenlerle yer değiştiren yerleşmelere ilişkin farklı kaynaklarda dağınık biçimde bulunan verilerin bütüncül ve sistematik bir envanter altında bir araya getirilmesi ve bu envanterin Web CBS ortamında sorgulanabilir ve mekânsal analizlere olanak sağlayan dinamik bir yapıya dönüştürülmesi oluşturmaktadır. Bulgular, yer değiştirmelerin büyük oranda deprem ve kütle hareketleri kaynaklı olduğunu, özellikle 1990-2009 yılları arasında yoğunlaştığını göstermektedir. Mekânsal analizler, Karadeniz (Giresun, Rize) ve Doğu Anadolu (Erzincan, Bingöl, Erzurum) bölgelerinde belirgin kümelenmeler olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye’nin yerleşim hafızasını belgeleyen bu dinamik envanterin, afet risklerinin azaltılması ve mekânsal planlama süreçlerine veri temelli katkı sunması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yer değiştiren yerleşmeler
• Doğal nedenler
• Web CBS
• Mekânsal analiz
• Türkiye

Destekleyen Kurum

Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

NKUBAP.01.YL.26.731

Teşekkür

Bu çalışma, 2 – 4 Nisan 2026 tarihlerinde Samsun’da gerçekleştirilen Ulusal Samsun Coğrafya Sempozyumu 2026 (USCS 2026) kapsamında sunulan sözlü bildirinin metne dönüştürülmüş halidir. Bu çalışma, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Çalışma NKUBAP.01.YL.26.731 proje numaralı “Heyelan Nedeniyle Yer Değiştiren Yerleşmelerin CBS Kullanılarak Jeomorfolojik Açıdan İncelenmesi: Değirmenköy ve Çantaköy (Silivri/İstanbul)” isimli Yüksek Lisans tezi kapsamında hazırlanmıştır.

Web GIS Based Inventory Design and Analysis of Settlements Relocated for Natural Reasons in Türkiye

Öz

The examination of past events provides a critical phenomenological understanding that informs disaster risk analysis and the development of sustainable future scenarios. This study aims to systematically compile a list of settlements in Türkiye that have been displaced by natural causes and to analyse their spatial distribution using ArcGIS Online. Within the scope of the research, 2625 settlements documented in the literature—which were relocated due to earthquakes, mass movements, floods, flash floods, avalanches, water scarcity, and unsuitable topographical conditions—were classified according to their relocation factors. Using the data obtained, the ‘Settlements Relocated due to Natural Causes (DOYER)’ inventory was created and transferred to a Web GIS environment. The originality of the study lies in the consolidation of data on settlements displaced by natural causes in Türkiye, which were previously scattered across various sources, into a comprehensive and systematic inventory, and in transforming this inventory into a dynamic structure within a Web GIS environment that allows for querying and spatial analysis. The findings indicate that relocations were largely caused by earthquakes and mass movements were particularly concentrated between 1990 and 2009. Spatial analyses reveal distinct clusters in the Black Sea (Giresun, Rize) and Eastern Anatolia (Erzincan, Bingöl, Erzurum) regions. The aim of this dynamic inventory, which documents Türkiye’s settlement history, is to provide data-driven contributions to disaster risk reduction and spatial planning.

Anahtar Kelimeler

• Displaced settlements
• Natural causes
• Web GIS
• Spatial analysis
• Türkiye

Destekleyen Kurum

Tekirdağ Namık Kemal University Scientific Research Projects Coordination Unit

Proje Numarası

NKUBAP.01.YL.26.731

Teşekkür

This study is the transcribed version of an oral presentation delivered at the National Samsun Geography Symposium 2026 (USCS 2026), held in Samsun from April 2 to 4, 2026. This study was supported by the Scientific Research Projects Coordination Unit at Namık Kemal University in Tekirdağ. This study was prepared as part of the master’s thesis titled “Geomorphological Analysis of Settlements Relocated Due to Landslides Using GIS: Değirmenköy and Çantaköy (Silivri/Istanbul),” project number NKUBAP.01.YL.26.731.

Kaynakça

1. Akbaş, A., Görüm, T., & Özdemir, H. (2025). Türkiye’de taşkınların FlooDOT tabanlı incelenmesi ve farklı veri kaynaklarının mekânsal karşılaştırılması. Turkish Journal of Civil Engineering, 36(6), 75-96. https://doi.org/10.18400/tjce.1618212
2. Akbulut, G. (2011). Türkiye’de yer değiştiren yerleşmelere bir örnek: Arguvan ilçe merkezi (Malatya). Marmara Coğrafya Dergisi, 24, 471-492. https://dergipark.org.tr/tr/pub/marucog/issue/471/3849#article_cite
3. Akkan, E. (1971). Bingöl’ün yer değiştirmesinde rol oynayan jeomorfolojik etkenler. Jeomorfoloji Dergisi, 3, 38-43.
4. Atalay, İ. (2023). Türkiye coğrafyası ve jeopolitiği (11. bs.). Meta Basım.
5. Bakırcı, M. (1997). Türkiye’de yer değiştiren şehirlere yeni bir örnek: Samsat. Türk Coğrafya Dergisi, 32, 365-391.
6. Barnes, B., Dunn, S. & Wilkinson, S. (2019). Natural hazards, disaster management and simulation: A bibliometric analysis of keyword searches. Natural Hazards, 97, 813-840. https://doi.org/10.1007/s11069-019-03677-2
7. Barnolas, M., & Llasat, M.C. (2007). A flood geodatabase and its climatological applications: The case of Catalonia for the last century. Natural Hazards and Earth System Sciences, 7, 271–281, https://doi.org/10.5194/nhess-7-271-2007
8. Canpolat, E. (2022). Sivas ilinde yer değiştiren yerleşmeler. İçinde M. A. Ceylan & Y. Dinç (Ed.), Seçilmiş örneklerle Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler (ss. 313–370). Kriter Yayınevi.

9. Ceylan, M. A. (2011). Manisa ilinde yer değiştiren yerleşmeler. Çantay Kitabevi.
10. Ceylan, M. A. (2022). Yer değiştiren yerleşmeler: Tanım, sınıflandırma, malzeme, metot, süreç ve önceki çalışmalar. İçinde M. A. Ceylan & Y. Dinç (Ed.), Seçilmiş örneklerle Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler (ss. 1–48). Kriter Yayınevi.
11. Ceylan, M. A., & Dinç, Y. (2017). Türkiye’de doğal afetler nedeniyle yeri değiştirilen bazı yerleşmelere coğrafi bir bakış. İçinde Z. T. Karaman, O. Sancakdar & S. İ. Kaya (Ed.), Disiplinlerarası afet yönetimi araştırmaları (ss. 19–39). Birleşik Matbaacılık.
12. Cürebal, İ. (2004). Yer değiştiren yerleşmelere iki örnek: Kıratlı ve Bahçeli köyleri. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Coğrafya Dergisi, 12, 75-84.
13. Çınar, H., & Aydın, D. (2019). Anadolu’da yer değiştiren bir köyde mekânın biçimlenmesindeki doğal ve sosyo-kültürel etkenlerin karşılaştırılması: Eski ve Yeni Kesmez Köyü. Journal of Turkish Studies, 14(6), 3167-3185. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.29163
14. Devoli, G., Strauch, W., Chávez, G.,& Hoeg, K. (2007). A landslide database for Nicaragua: A tool for landslide-hazard management. Landslides, 4, 163-176. https://doi.org/10.1007/s10346-006-0074-8
15. Dikau, R., Cavallin, A., & Jäger, S. (1996). Databases and GIS for landslide research in Europe. Geomorphology, 15, 227-239. https://doi.org/10.1016/0169-555X(95)00072-D
16. Dikmen, N. (2018). Sustainable relocation in rural areas: An investigation in Cukur Village, Turkey. European Journal of Sustainable Development, 7(1), 59. https://doi.org/10.14207/ejsd.2018.v7n1p59
17. Dinç, Y. (2017). Yer değiştiren yerleşmelere bir örnek: Hacıpaşa (Altınözü/Hatay). Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 1–21.
18. Dinç, Y. (2024). Yer değiştiren yerleşmeleri hümanist coğrafya perspektifinden okumak: Bozkır filmi içerik analizi. International Journal of Geography and Geography Education, 53, 157-184. https://doi.org/10.32003/igge.1465894
19. Dinç, Y., & Şimşek, M. (2026). Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler: Topoğrafya haritaları üzerinden coğrafi bir okuma. Coğrafi Bilimler Dergisi, 24(1), 134-165. https://doi.org/10.33688/aucbd.1863913
20. Dinç, Y., & Usun, Ç. F. (2018). Gücüş, Harfilli ve Arslanlı köylerinin (Erdemli/Mersin) yer değiştirme süreçlerinde coğrafi faktörlerin etkisi. Uluslararası Erdemli Sempozyumu Bildiriler Kitabı (ss. 783–795).
21. Dinç, Y., Adıgüzel, F., & Avcı, T. (2022). Kahramanmaraş ilinde yer değiştiren yerleşmeler. İçinde M. A. Ceylan & Y. Dinç (Ed.), Seçilmiş örneklerle Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler (ss. 245–274). Kriter Yayınevi.
22. Dinç, Y., Canpolat, E., & Ceylan, M. A. (2021). Hatay ilinde doğal ve beşerî nedenlerle yer değiştiren yerleşmeler. Pegem Akademi Yayıncılık.
23. Domdouzis, K., Lake, P., & Crowther, P. (2021). GIS databases. İçinde Concise guide to databases. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-42224-0_19
24. Dölek, İ., & Durmuş, E. (2022). Muş ilinde yer değiştiren yerleşmeler. İçinde M. A. Ceylan & Y. Dinç (Ed.), Seçilmiş örneklerle Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler (ss. 275–312). Kriter Yayınevi.
25. Erdoğru, M. A. (2014). Bornova civarında terk edilmiş köyler: Palamut Köyü örneği. I. Bornova Araştırmaları Sempozyumu (ss. 81–93).
26. Esri. (2025). Introduction to ArcGIS Online. https://doc.arcgis.com/en/arcgis-online/get-started/what-is-agol.htm
27. Fajfar, D., Ravnik, D., Ribičič, M., & Komac, M. (2005). Slovenian national landslide database as a solid foundation for the landslide hazard analysis. Geophysical Research Abstracts, 7, 02998.
28. Fural, Ş. (2022). Kırşehir’de Doğal Afet (Deprem) Nedeniyle Yer Değiştiren Yerleşmeler. Onbirinci Bölüm, Seçilmiş Örneklerle Türkiye’de Yer Değiştiren Yerleşmeler (Editörler: Mehmet Akif CEYLAN ve Yücel DİNÇ), s.: 411-438, Kriter Yayınevi, İstanbul.
29. Fural, Ş., & Cürebal, İ. (2017). Afet nedeniyle yer değiştiren yerleşmelere bir örnek: Haskızılören köyü (Serik/Antalya). Uluslararası Jeomorfoloji Sempozyumu Bildiriler Kitabı (ss. 372–380).
30. Geoscience Australia. (2004). Australian landslides database [Veri tabanı]. Australian Government. https://portal.ga.gov.au/
31. Girgin, M. (1995). Kütle hareketleri nedeniyle yer değiştiren yerleşmelere bir örnek: Gördes (Manisa). Doğu Coğrafya Dergisi, 1, 155-173.
32. Gong, W., Juang, C.H., & Wasowski, J. (2021). Geohazards and human settlements: Lessons learned from multiple relocation events in Badong, China – Engineering geologist's perspective. Engineering Geology, 285, Article 106051. https://doi.org/10.1016/j.enggeo.2021.106051
33. Gök, Y. & Yazar, M. (2013). Afetlere maruz kalan yerleşmelerin yer değişiminde karşılaşılan sorunlara bir örnek: İspir Maden Köprübaşı Beldesi Elmalı Mahallesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 16(26), 73-93. https://izlik.org/JA89PZ77KU
34. Gök, Y. (2011). Erzurum-Kars Depremi’nden (1983) sonra yeri değiştirilen yerleşmeler. Doğu Coğrafya Dergisi, 7(5), 145-158.
35. Görüm, T., & Fidan, S. (2021). Spatiotemporal variations of fatal landslides in Turkey. Landslides 18, 1691–1705. https://doi.org/10.1007/s10346-020-01580-7
36. Guzzetti, F., & Tonelli, G. (2004). Information system on hydrological and geomorphological catastrophes in Italy (SICI): A tool for managing landslide and flood hazards, Natural Hazards and Earth System Sciences, 4, 213-232. https://doi.org/10.5194/nhess-4-213-2004
37. Gümüşçü, O. (2018). Türkiye’nin iskân tarihinde önemli bir problem: Kaybolan yerleşmeler [TÜBİTAK araştırma projesi]. TÜBİTAK.https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/618558/turkiyenin-iskan-tarihinde-onemli-bir-problem-kaybolan-yerlesmeler
38. Gümüşçü, O., & Yiğit, İ. (2014). Anadolu iskân sürecinde kaybolan/terk edilen yerleşmeler: XVI. yüzyıl Beyşehir Sancağı örneği. Uluslararası Orta Anadolu ve Akdeniz Beylikleri Tarihi, Kültürü ve Medeniyeti Sempozyumu 1 (ss. 553–578).
39. Gümüşçü, O., Demir, A., & Erdoğan Özünlü, E. (2020). Türkiye’nin kayıp köyleri. Yeditepe Yayınları.
40. Güner, B., Kırboğa, O. & Çılğın, Z. (2025). Tunceli kentinin yeri neden değişmeli? Yeni bir lokasyon önerisi. Doğu Coğrafya Dergisi, 30(53), 126-136. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.1593654
41. Hayli, S. & Canpolat, F. A. (2017). Doğal ortam şartlarında gerçekleşen olumsuzluklar nedeniyle Erzincan Ovası’nda yeri değiştirilen köyler. Uluslararası Jeomorfoloji Sempozyumu Bildiriler Kitabı (s. 288-296).
42. Kapluhan, E., & Tuncer, K. (2022). Burdur ilinde yer değiştiren yerleşmeler. İçinde M. A. Ceylan & Y. Dinç (Ed.), Seçilmiş örneklerle Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler (ss. 131–180). Kriter Yayınevi.
43. Kaya, F. (2002). Türkiye’de yeri değiştirilen şehirlere bir örnek: Doğubayazıt. Doğu Coğrafya Dergisi, 7(7).
44. Koday, Z. (2013). Yeri değiştirilen köy yerleşmelerine örnek: Aşağı Çat, Yukarı Çat ve Taşağıl köyleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(1), 223-238.
45. Koday, Z., & Kaymaz, Ç. K. (2019). Daphan Ovası'nda yeri değiştirilmiş yerleşmelere yönelik bir inceleme: Gelinkaya, Küçükgeçit ve Çayköy örnekleri (Erzurum). TURAN-SAM Uluslararası Bilimsel Hakemli Dergisi, 11(4), 79–104. https://doi.org/10.15189/1308-8041
46. Kurt, H. (2022). Adana ilinde yer değiştiren yerleşmeler. İçinde M. A. Ceylan & Y. Dinç (Ed.), Seçilmiş örneklerle Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler (ss. 49–80). Kriter Yayınevi.
47. Llasat, M. C., Llasat-Botija, M., & López, L. (2009). A press database on natural risks and its application in the study of floods in Northeastern Spain. Natural Hazards and Earth System Sciences, 9, 2049–2061.https://doi.org/10.5194/nhess-9-2049-2009
48. Matti, S., Cullen, M., Reichardt, U., & Vigfúsdóttir, A. (2023). Planned relocation due to landslide-triggered tsunami risk in recently deglaciated areas. International Journal of Disaster Risk Reduction, 86, Article 103536.https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.103536
49. McMichael, C., Katonivualiku, M., & Powell, T. (2019). Planned relocation and everyday agency in low-lying coastal villages in Fiji. The Geographical Journal, 185, 325–337. https://doi.org/10.1111/geoj.12312
50. Mertol, H., Ergün, Y., & Duman, E. (2022). Tokat ilinde yer değiştiren yerleşmeler. İçinde M. A. Ceylan & Y. Dinç (Ed.), Seçilmiş örneklerle Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler (ss. 371–392). Kriter Yayınevi.
51. Meşeli, A. & Sarıkaya, C. (2025). Lice depremi (1975) sonrası ilçe merkezinin yerleşme süreci. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 105-124. https://doi.org/10.31463/aicusbed.1557137
52. Muşmal, H., & Semiz, E. (2017). Taşkınlar nedeniyle yer değiştiren köyler: Beyşehir Akburun Köyü örneği. İçinde N. Uyanık, M. Zengin, A. Acar, O. Nar, A. Ateş & A. Başoda (Ed.), 2. Uluslararası Beyşehir Yöresi Kongresi Bildiri ve Özet Kitabı (ss. 170–182). Billur Yayınevi ve Basımevi.
53. Nejad, H. M., Mottaki, Z., Miri, S. H., & Saravani, M. (2024). Settlement relocation related to natural hazards: A Comparison between the relocation of Aku Jan Village and Avaj County villages [Konferans bildirisi]. 8th International Conference on Researches in Science & Engineering & 5th International Congress on Civil, Kasem Bundit University, Bangkok, Thailand.
54. Özel, O. (2015). Osmanlı Anadolu’sunda terk edilmiş/kayıp köyler sorunu (17–19. yüzyıllar). İçinde Ötekilerin peşinde: Ahmet Yaşar Ocak’a armağan (ss. 557–591).
55. Palagi, S. & Javernick-Will, A. (2020). Pathways to livable relocation settlements following disaster. Sustainability, 12(8), 3474. https://doi.org/10.3390/su12083474
56. Paprotny, D., Morales-Nápoles, O., & Jonkman, S.N. (2018). HANZE: A pan-European database of exposure to natural hazards and damaging historical floods since 1870. Earth System Science Data, 10, 565-581, https://doi.org/10.5194/essd-10-565-2018
57. Peduzzi, P., & Herold, H. D. C. (2005). Mapping disastrous natural hazards using global datasets. Natural Hazards, 35, 265–289. https://doi.org/10.1007/s11069-004-5703-8
58. Poyraz, M. (2022). Aksaray’da doğal faktörler nedeniyle yer değiştiren yerleşmelere bazı örnekler. M. A. Ceylan & Y. Dinç (Ed.), Seçilmiş örneklerle Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler içinde (ss. 393–410). Kriter Yayınevi.
59. Rızvanoğlu, M. T. (2019). Kademeli olarak yeri değiştirilen yerleşmelere bir örnek: Taşbaşı Mahallesi (Tortum-Erzurum). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(2), 647–673.
60. Ronco, M., Tárraga, J. M., Muñoz, J., Piles, M., Sevillano Marco, E., Wang, Q., Miranda Espinosa, M. T., Ponserre, S., & Camps-Valls, G. vd. (2023). Exploring interactions between socioeconomic context and natural hazards on human population displacement. Nature Communications, 14, Article 8004.https://doi.org/10.1038/s41467-023-43809-8
61. Senanayake, A., Fernando, N., Wasana, M., Amaratunga, D., Haigh, R., Malalgoda, C., & Jayakody, C. (2022). Landslide induced displacement and relocation options: A case study of owner driven settings in Sri Lanka. Sustainability, 14(3), Article 1906. https://doi.org/10.3390/su14031906
62. Singgih, B. A., & Asano, J. (2019). Study on impact of relocating settlement as a post-disaster mitigation: Case study of permanent relocated settlement after Mt. Merapi eruption in 2010 in Sleman District, Daerah Istimewa Yogyakarta, Indonesia. Urban and Regional Planning Review, 6, 111–124. https://doi.org/10.14398/urpr.6.111
63. Soylu, H. (2011). Tarihte önemi azalan yerleşmelere bir örnek: Kiğı. Doğu Coğrafya Dergisi, 12(17), 87-110.
64. Taş, M. A. (2022). Erzincan ilinde yer değiştiren yerleşmeler. M. A. Ceylan & Y. Dinç (Ed.), Seçilmiş örneklerle Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler içinde (ss. 181–240). Kriter Yayınevi.
65. Theilen-Willige, B., & Wenzel, H. (2019). Remote sensing and GIS contribution to a natural hazard database in Western Saudi Arabia. Geosciences, 9(9), Article 380. https://doi.org/10.3390/geosciences9090380
66. Tonbul, S. (2013). Coğrafi faktörlerden yer şekillerinin Harput’un kuruluşu, gelişmesi ve şehrin yer değiştirmesi üzerine olan etkileri. Geçmişten Geleceğe Harput Sempozyumu Bildiriler Kitabı (ss. 81–92). Fırat Üniversitesi Harput Uygulama ve Araştırma Merkezi.
67. Tonbul, S., & Karadoğan, S. (1999). Harput’un kuruluş yeri ve şehrin fonksiyonunu yitirmesi üzerinde etkili olan doğal çevre faktörleri. Dünü ve Bugünüyle Harput Sempozyumu Bildiriler Kitabı (Cilt 2, ss. 303–324).
68. Tuncel, M. (1977). Türkiye’de yer değiştiren şehirler hakkında bir ilk not. İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, 20(21), 119-128.
69. Tuncel, M. (1981). Türkiye'de doğal olaylar sonucunda yer değiştiren kentler. İstanbul Üniversitesi Yerbilimleri Dergisi, 1(1-2): 115-124.
70. Tuncel, M. (1991). Türkiye’de yer değiştiren şehirler ve Gümüşhane örneği. Geçmişte ve Günümüzde Gümüşhane (ss. 29–33).
71. Tuncel, M. (1997). Türkiye’de yer değiştiren şehirler ve Selçuk örneği. Birinci Uluslararası Geçmişten Günümüze Selçuk Sempozyumu (ss. 19–21).
72. Tuncel, M. (2002). Anadolu’da doğal afetler sonucunda yer değiştiren şehirler. Tarih Boyunca Anadolu’da Doğal Afetler ve Deprem Semineri Bildiriler Kitabı (ss. 291–308).
73. Tuncel, M. (2007). Türkiye’de yer değiştiren şehirler: Denizli örneği. Uluslararası Denizli ve Çevresi Tarih ve Kültür Sempozyumu Bildirileri (Cilt 1). Pamukkale Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Yayınları.
74. Tunçdilek, N. (1954). Eskişehir bölgesinde yerleşme tarihine toplu bir bakış. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 15(1–4), 189–208.
75. Vaculisteanu, G., Niculita, M., & Margarint, M. (2019). Natural hazards and their impact on rural settlements in NE Romania: A cartographical approach. Open Geosciences, 11(1), 765–782. https://doi.org/10.1515/geo-2019-0060
76. Yakut, M. E. (2022). Bingöl ilinde yer değiştiren yerleşmeler. M. A. Ceylan & Y. Dinç (Ed.), Seçilmiş örneklerle Türkiye’de yer değiştiren yerleşmeler içinde (ss. 81–130). Kriter Yayınevi.
77. Yalçınlar, İ. (1967). Türkiye’deki bazı şehirlerin kuruluş ve gelişmelerinde jeomorfolojik temeller. İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, 8(16), 53-66.
78. Yılmaz, A., Şahin, K. & Şahin, M.H. (2013). Depreme bağlı yeri değiştirilen bir şehir: Erbaa, Tokat. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(24), 414-424.
79. Yörür, N., & Kut Görgün, E. (2024). Türkiye’de terk edilmiş/kaybolmuş/yeri değiştirilmiş kırsal yerleşmeler üzerine yapılan araştırmaların incelenmesi. H. B. Henden Şolt (Ed.), Şehir ve bölge planlama alanında uluslararası akademik çalışmalar içinde (ss. 21–86). Serüven Yayınevi.
80. Zêzere, J. L., Pereira, S., Tavares, A. O., Bateira, C., Trigo, R. M., Quaresma, I., Santos, P. P., Santos, M., & Verde, J. (2014). DISASTER: A GIS database on hydro-geomorphologic disasters in Portugal. Natural Hazards, 72, 503–532. https://doi.org/10.1007/s11069-013-1018-y
81. Zhou, S., Chi, G., Qiu, H., Lei, Z., Smithwick, E. A. H., & Chen, J. (2024). Relocation preference and settlement: Lessons from the Poverty Alleviation Relocation Program in China. PLOS ONE, 19(10), Article e0309534.https://doi.org/10.1371/journal.pone.0309534