Örtü Altı Topraksız Çilek Üretimine İlişkin Faaliyetlerin TMS 41 ve THP Çerçevesinde Muhasebeleştirilmesi

Öz

Küreselleşme, artan faaliyet maliyetler, iklim koşulları ve gelişen teknoloji, tarım sektöründeki üreticilerin, iklime bağlı üretim felsefesini değiştirerek ürüne göre iklimlendirme ve yetiştirme koşullarını sağlamalarına yol açmıştır. Örtü altı çilek üretimi, üretimde iklim şartlarını iyileştirmek, topraksız üretim ise daha verimli bir yetiştirme tarzı olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmada çok yıllık bir bitki olan çilek bitkisinin örtü altı topraksız üretimi ile ilgili tesis kurulumundan itibaren gerçekleşen faaliyetlerin TMS 41 ve THP çerçevesinde muhasebeleştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında işletmenin tesis kurulum maliyetleri ve 2022-2024 yılları arası gerçekleşen faaliyetler muhasebeleştirilmiştir. Çalışmada literatür taraması yapılmış ve örnek olay yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda tarımsal işletmelerin her iki yöntemle yapılan muhasebe kayıtlarının tutulmasının maliyet ve kar-zarar hesaplamasındaki önemi ortaya koyulmuştur. Bu durumun işletmelerin yatırım ve faaliyet maliyetlerinin tespitinde ve yeni yatırım kararları alınmasında işletmeye yol gösterici nitelikte fayda sağlayacağı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• TMS 41
• THP
• 7/B
• Tarımsal Faaliyetler
• Çilek Üretimi

Destekleyen Kurum

Yazar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Etik Beyan

Bu makale, insan veya hayvanlar ile ilgili etik onay gerektiren herhangi bir araştırma içermemektedir.

Accounting for Activities Related to Protected Soilless Strawberry Production Under TAS 41 and Uniform Chart of Accounts

Öz

Globalization, rising operating costs, climate conditions, and advancing technology have led producers in the agricultural sector to move away from climate-dependent production and create cultivation conditions tailored to specific crops. Protected strawberry production has emerged as a way to improve climate conditions in production, while soilless production has emerged as a more efficient cultivation method. The study aims to account for the activities associated with protected soilless production of strawberries, from the establishment of the production facility onward, under TAS 41 and UCA. The study accounts for the enterprise's facility establishment costs and its activities during 2022- 2024. A literature review was conducted and the case study method was used in the study. The results of the study reveal the importance of keeping accounting records using both methods for calculating cost and profit or loss of agricultural businesses. It was determined that this can guide businesses in determining their investment and operating costs and in making new investment decisions.

Anahtar Kelimeler

• TAS 41
• UCA
• 7/B
• Agricultural Activities
• Strawberry Production

Destekleyen Kurum

The author received no financial support for the research, authorship and/or publication of this article.

Etik Beyan

This article does not contain any studies with human participants or animals performed by the authors.

Kaynakça

1. Ağır, H. B. ve Saner, G. (2014). İzmir İli Emiralem Beldesinde Açıkta ve Örtüaltı Çilek Yetiştiriciliğinde Üretim Maliyetlerinin Belirlenmesi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 51(2). doi:10.20289/euzfd.73384
2. Aksoylu, S. (2013). Tarımsal Faaliyetlerin Türkiye Muhasebe Standardı 41 Tms-41 ’e Göre Muhasebeleştirilmesi: Gerçeğe Uygun Değer Muhasebesi. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, (39), 65-78. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mdbakis/issue/63905/967289 adresinden 02.09.2024 tarihinde erişildi.
3. Apriwandi, Debbie Christine, Eriana Kertadjumena, Erly Sherlita, Fathonah, A. N. ve Wijaya, A. (2023). Persepsi atas Rekonstruksi Penilaian Aset Biologis (IAS 41 Akuntansi Peternakan) Pada Peternak Indonesia. Jurnal Ekuilnomi, 5(1), 21-37. doi:10.36985/ekuilnomi.v5i1.531
4. Badem, A. C., Savcı, M. ve Kılınç, Y. (2013). Türkiye’de Çay Yaprağı Üretimi ve TMS 41 Tarımsal Faaliyetler Standardı Uygulaması. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 15(3), 113-147.
5. Bingöl, B. (2019). Alternatif Tarım Yöntemleri; Aeroponik, Akuaponik, Hidroponik. Harman Time Dergisi, 7(82), 34-42.
6. Bispo, T. ve Lopes, A. (2022). Exploring the value relevance of biological assets and bearer plants: An analysis with IAS 41 Revision. Custos e Agronegocıo on Lıne, 18(1), 61-84.
7. Buyukarıkan, U. (2019). Agricultural practices of apple and apple nursery production according to Turkish IAS 41 accounting standard in an agricultural enterprise. Custos e Agronegocıo on Lıne, 15(2), 465-488.
8. Can Şentürk, K. (2018). Türkiye’de Tarımsal Faaliyetlerin Vergi ve Muhasebe Uygulamalarındaki Durumu. Social Sciences Studies Journal, 4(13), 18-34. doi:10.26449/sssj.326

9. Christiani, T. A. (2016). Normative and empirical research methods: Their usefulness and relevance in the study of law as an object. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 219, 201-207.
10. Daniel, B., Hoinaru, R., Mocanu, M. ve Roman, A. (2019). IAS 41 and beyond for a sustainable EU agriculture. Proceedıngs of the Internatıonal Conference on Busıness Excellence [Konferans Sunumu]. Babes Bolyai University, Cluj, Romanya. doi:10.2478/picbe-2019-0073
11. Güneş, D. ve Şimşek, K. (2025). Şeker Pancari Üreti̇m Mali̇yetleri̇ni̇n Tekdüzen Hesap Plani Ve Türki̇ye Muhasebe Standartlari Tms 41 Kapsaminda Muhasebeleşti̇ri̇lmesi̇: Bi̇r İşletme Örneği̇. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 27(1), 27-56. doi:10.31460/mbdd.1472208
12. Hatunoğlu, Z. ve Kıllı, M. (2016). Tarım İşletmelerinde Bitkisel Üretim Maliyetlerinin TMS 41 Çerçevesinde Muhasebeleştirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 1-22. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ksusbd/issue/24104/255855 adresinden erişildi.
13. Kırlıoğlu, H. ve Gökgöz, A. (2012). Tms 41 Çerçevesi̇nde Tarimsal Faali̇yetleri̇n Muhasebeleşti̇ri̇lmesi̇: Su Ürünleri̇ Sektörü Uygulamasi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(2), 107-127.
14. Kim, T.-K., Yong, H. I., Kim, Y.-B., Kim, H.-W. ve Choi, Y.-S. (2019). Edible insects as a protein source: A review of public perception, processing technology, and research trends. Food science of animal resources, 39(4), 521.
15. Korga, S. (2026). Taşıyıcı Bitkilerin Muhasebeleştirilmesi: Türkiye Muhasebe Standartları ve Vergi Usul Kanunu Çerçevesinde Bir Uygulama. Muhasebe ve Denetime Bakış, 25(77), 79-106. doi:10.55322/mdbakis.1684346
16. Mir, M. S., Naikoo, N. B., Kanth, R. H., Bahar, F., Bhat, M. A., Nazir, A., Raja, W. (2022). Vertical farming: The future of agriculture: A review. The Pharma Innovation Journal, 11(2), 1175-1195.
17. Mortaş, M. ve Denk, O. (2022). Muhasebe/Finansal Raporlama Standartlarına Göre Antepfıstığı Üretim Bahçesinin Tesis Edilmesi ve Faaliyetlerin Muhasebeleştirilmesi Üzerine Bir Uygulama. Pearson Journal, 7(22), 204-221. doi:10.46872/pearson.405
18. Nazilli Ticaret Odası. (2024). Nazilli Ticaret Odası 2022-2023 Çilek Raporu (s. 11). https://www.naztic.org.tr/wp-content/uploads/2023/11/C%CC%A7ilek-Raporu.pdf adresinden erişildi.
19. Özulucan, A. ve Deran, A. (2008). 41 Nolu Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 41), Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı Açısından Küçük ve Büyükbaş Canlı Varlıkların Muhasebeleştirilmesi ve Değerlemelerinde Karşılaşılan Güçlükler ve Çözüm Önerileri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (2), 1-22.
20. Özulucan, A. ve Keleş, D. (2020). 41 No.Lu Türkiye Muhasebe Standardı’na Göre Küçük ve Büyükbaş Hayvanlarda Dönemiçi Ve Dönemsonu Muhasebe Uygulamaları (Kayıtlama, Değerleme, Amortisman ve Teşvikler). Mali Çözüm, 30(161), 95-126.
21. Pestovic, K., Medved, I., Rado, D., Jaksic, D. ve Sakovic, D. (2022). The impact of accounting regulation basis to the mandatory biological assets reporting: Evidence from the Serbian agricultural production companies. Custos e Agronegocıo on Lıne, 18(3), 94-109.
22. Silva, R. L. M. D. ve Nardi, P. C. C. (2023). IAS 41 and biological assets in Brazil: Is the information really useful? Revista Catarinense da Ciência Contábil, 22, 1-30. doi:10.16930/2237-7662202333651
23. Şendurur, U. ve Yalçın, E. (2021). Tarım İşletmelerinde Bahçe Bitkileri Üretim Faaliyetlerinin TMS 41 e Göre Muhasebeleştirilmesi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(2), 155-175. doi:10.26677/TR1010.2021.784
24. Tursun, M., & Tursun, A. (2024). Badem Üretimine İlişkin Faaliyetlerin Türkiye Muhasebe Standartları (TMS-16, TMS-20 VE TMS-41) Çerçevesinde Değerlemesi ve Muhasebeleştirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 62, 1-17. https://doi.org/10.30794/pausbed.1429757
25. TÜİK Bitkisel Üretim İstatistikleri 2023. (2023, 29 Aralık). TÜİK. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Bitkisel-Uretim-Istatistikleri-2023-49535&dil=2 adresinden 16.04.2024 tarihinde erişildi.
26. Yalçın, S. (2022). Muhasebe Mevzuatı ve Standartlarında Tarımsal Faaliyetler: Muhasebeleştirme ve Ölçüm. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (71), 24-43. doi:10.51290/dpusbe.977972
27. Yaman, B. O. (2026). Tarımsal Faaliyetlerin TMS 41 ve TDHP Çerçevesinde Muhasebesi: Kenevir Üretim Maliyetleri Üzerine Bir Uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 0(110), 23-56. doi:10.25095/mufad.1835251