ENVER PASHA’S TRIP TO CHINA: AN INVESTIGATION OF OTTOMAN-CHINESE RELATIONS

Öz

The trip to China by the Counsel Delegation, appointed by Sultan Abdulhamid II and led by Enver Celalettin Pasha, marked a significant turning point in the Ottoman Empire’s external affairs in Asia, especially with China, at the beginning of the 20th century. This study aims to analyze Ottoman archives and travel notes to investigate the Counsel Delegation's activities, sent within the framework of Panislamism to influence Chinese Muslims involved in the Boxer Rebellion and to reveal the trip's short- and long-term consequences. The Boxer Rebellion, which erupted at the end of the 18th century, led to the formation of a unique allied group. Due to positive Ottoman-Chinese relations during the reigns of previous emperors and Abdulhamid II, the Ottoman Empire was not part of this grand colonial effort. However, after Chinese Muslims sided with the Boxers and the Japanese envoy Sugiyama was killed by a Muslim general, German Emperor Wilhelm II requested that the Ottoman Empire join the allied group to stop the Chinese Muslims. Instead of sending troops, Abdulhamid sent a nine-member delegation to China to assess the situation and engage with Chinese Muslims. This study will focus on the significance and impact of Enver Celalettin Pasha’s trip, detailing its political, economic, and cultural aspects. It will also explore how the Ottoman Empire's strategic goals in Asia were shaped and how this trip contributed to those objectives.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman-Chinese Relations
• Boxer Rebellion
• Enver Pasha
• Counsel Delegation

ENVER PASHA’S TRIP TO CHINA: AN INVESTIGATION OF OTTOMAN-CHINESE RELATIONS

Öz

Enver Celalettin Paşa’nın başkanlığında Sultan II. Abdülhamid tarafından görevlendirilen Nasihat Heyeti’nin Çin seyahati, 20. Yüzyılın başında Osmanlı İmparatorluğu’nun Asya’daki dış ilişkilerine ve özellikle Osmanlı – Çin ilişkilerine dair önemli bir dönüm noktasını temsil eder. Bu çalışmanın konusu Boksör İsyanına karışan Çinli Müslümanları isyandan uzaklaştırmak için Panislamizm etki alanı çerçevesinde Çin’e gönderilen Nasihat Heyetinin Çin’deki faaliyetlerini Osmanlı arşiv belgeleri ve seyyah notları üzerinden açıklamak ve bu seyahatin kısa ve uzun vadeli sonuçlarını ortaya çıkartmaktır. 18. yüzyılın sonlarında patlak veren Boksör İsyanı dünyada bir daha örneği görülmeyecek bir müttefik grubunun bir araya gelmesine sebep olmuştur. Önceki hükümdarlar döneminde başlayıp, II. Abdülhamit döneminde de olumlu bir şekilde devam eden Osmanlı-Çin ilişkileri sebebiyle Osmanlı bu büyük sömürgecilik hareketinin içerisinde yer almamıştır. Ancak Çinli Müslümanların Boksörlerin tarafında yer alması ve Müslüman bir general tarafından Japon elçi Sugiyama’nın öldürülmesi üzerine Alman imparatoru II. Wilhelm Osmanlı’nın da müttefiklerin yanında yer almasını ve Çinli Müslümanları durdurmasını istemiştir. Abdülhamit bu durumda Çin’e asker çıkartmak yerine kendi belirlediği dokuz kişilik bir heyeti durumu anlamak ve Çinli Müslümanlar ile görüşmek üzere Çin’e göndermiştir. Bu çalışmada Enver Celalettin Paşa'nın Çin seyahatinin genel önemine ve etkisine odaklanıp, seyahatin siyasi, ekonomik ve kültürel boyutları üzerinde durulacak, Osmanlı İmparatorluğu'nun Asya'ya yönelik stratejik hedeflerinin nasıl şekillendiği ve bu seyahatin bu hedeflere nasıl katkı sağladığı analiz edilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı-Çin İlişkileri
• Boksör İsyanı
• Enver Paşa
• Nasihat Heyeti

Kaynakça

1. Bodin, Lynn E. (1979). The Boxer Rebellion. Osprey Publising. London.
2. Ceylan, Ertuğrul. (2016). Çin Kaynaklarına Göre İslamiyet'in Çin'e Girişi. Current Research in Social Sciences, 2 (2), pp. 27-36. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/curesosc/issue/24870/262805.
3. Çelik, Mehmet. (2015). Panislamizm'in Etki Alanı Çerçevesinde Çin'e Gönderilen Enver Paşa ve Heyetinin Faaliyetleri. Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, No.14, 257 - 275.
4. Dixon, Stephen. - Bruce Dennett. (2005). Key Features of Modern History. Oxford University Press. Australia & New Zealand.
5. Duman, Melih. (2023). Türkiye’nin İlk Çin Elçisi Emin Âli Sipahi’nin Çin İzlenimleri ve Türkiye-Çin İlişkileri. Belleten. No:87, 265-291. Retrieved from https://doi.org/10.37879/belleten.2023.265.
6. Esherick, Joseph W. (1988). Origins of the Boxer Uprising. University of California Press.
7. Fidan, Giray. (2010). Çin kaynaklarına göre 16. yüzyılda Osmanlı Çin ilişkileri ve Çin'de Osmanlı ateşli silahları. Unpublished PhD Thesis. Ankara: Social Science Institute.
8. Georgeon, François. (1999). II. Abdülhamid. In Ottoman Encyclopedia. Ankara: Yeni Türkiye Press. Volume:2, 266-274.

9. Görez, Feyza. (2018). “Boksör İsyanı’nda Pekin Kuşatması” in Çin Medeniyeti: Tarih, Kültür, Edebiyat, Felsefe. ed. Gonca Ünal Chiang et al. Kesit Publishing. İstanbul.
10. International Huxtering. (1901, August 24). The Spectator. Retrieved September 2, 2024, from https://books.google.com.tr/books?id=ZfIhAQAAMAAJ&pg=PA243&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
11. Lee, Hee Soo. (2018). The ‘Boxer Uprising’ in China and the Pan-Islamic policy of the Ottoman Empire from a European perspective. Acta via Serica, 3(1), 103–117. https://doi.org/10.22679/avs.2018.3.1.103
12. Lu, Vi An. (2018). Ottoman-Chinese Relations and Climate Changes in the Ming Dynasty Period. Unpublished Master Thesis. Sakarya:Social Science Institute.
13. Ming Shi 明史. Ben Ji 本紀. Juan Shi Qi Ben Ji Di Shi Qi Shi Zong Yi 卷十七本紀第十七世宗一. Jia Jing San Nian嘉靖三年. http://www.guoxue123.com/shibu/0101/00ms/016.htm
14. Özyurt, Ayhan - Şeker, Kevser et al. (2004). Belgelerle Osmanlı - Türkistan İlişkileri, XVI. - XX. Yüzyıllar. Devlet Arşivleri Başkanlığı, Ankara.
15. Preston, Diana. (2002). A Brief History of the Boxer Rebellion: China’s War on Foreigners, 1900 (Brief Histories). Robinson Publishing.
16. Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, Babıali Evrak Odası (BEO), 416/12.
17. Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, İrade Hususi (İ.HUS), 88/95. Purcell, Victor William Williams Saunders. (1963). The Boxer Uprising: A Background Study. Cambridge University Press. Qi, Qizhang (戚其章). (1981) Shi Lun Yihetuan Yundong de Fazhan Jieduan Ji Qi Tedian (试论义和团运动的发展阶段及其特点). Social Science Journal 社会科学辑刊. 4.
18. Sırma, İhsan Süreyya. (1980). Sultan II. Abdülhamid’in Çin’e Gönderdiği Enver Paşa Heyeti Hakkında Bazı Bilgiler. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (4).
19. Sırma, İhsan Süreyya, (2000). Belgelerle İkinci Abdülhamid Dönemi. Beyan Yayınları. İstanbul.
20. Sultan of Turkey. (1901, July 10). The Straits Times. Retrieved September 10, 2024, from https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19010710-1.2.4
21. Sümer, Faruk. (1992). Yavuz Selim Halifeliği Devraldı mı?. Belleten. v. LVI, n. 217, Aralık 675-701.
22. Strauss, Anselm - Corbin, Juliet. (2015). Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory, Sage Publications, Inc.
23. Toros, Taha. (1982). Çin’e Giden Nasihat Heyeti. Yakın Tarihimiz. Volume:20.
24. Türk Tarih Kurumu. Osmanlı Tarihine Giriş. https://www.ttk.gov.tr/belgelerle-tarih/osmanli-tarihine-giris/ (Date of access: 22.05.2023)
25. Wasch, Elise. (2013). Learning about Qualitative Document Analysis, IDS Practice Papers. August. 1-9.
26. Xiang, Lanxin. (2014). Origins of the Boxer War: A Multinational Study. Taylor & Francis Group.