Sanat Merkezli STEAM Yaklaşımının Yaratıcılığa Etkisi

Öz

Bu araştırmanın temel amacı ilkokul dördüncü sınıf öğrencileri için araştırmacı tarafından geliştirilmiş sanat merkezli STEAM etkinliklerinin yaratıcılığa etkisini incelemektir. Buradan hareketle araştırmada Eşleştirilmiş Öntest-Sontest Kontrol Gruplu Desen modelinden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim döneminde Çanakkale il merkezindeki Barbaros Hayrettin Paşa İlkokulu 4-A ve 4-D şubelerinde öğrenim gören 43 öğrenci oluşturmuştur. 4-D şubesi deney, 4-A şubesi ise kontrol grubu olarak seçkisiz biçimde atanmıştır. Araştırmanın veri toplama süreci toplamda 15 hafta sürmüştür. Her etkinlik 3 ders saati uygulanmak üzere 4 farklı sanat merkezli STEAM etkinliği uygulanmıştır. Veriler “Evoluation of Potencial Creativity” (EPoC) testi aracılığıyla elde edilmiştir. Verilerin analizinde non-parametrik analizlere başvurulmuştur. Araştırmanın sonucunda sanat merkezli STEAM yaklaşımının uygulandığı deney grubu öğrencilerinin genel yaratıcılık, sanatsal yaratıcılık ve sözel yaratıcılık düzeylerinin tüm boyutlarında anlamlı düzeyde artış gözlendiği fakat en fazla artışın sanatsal yaratıcılığın ıraksak düşünme alt boyutunda olduğu görülmüştür. Dolayısıyla uygulanan sanat merkezli STEAM programının ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin yaratıcılıklarında anlamlı bir artışa neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• STEAM
• STEM+A
• Yaratıcılık
• Sanatsal Yaratıcılık
• EPoC

The Effect of Art-Centered STEAM Approach on Creativity

Öz

The main purpose of this study is to examine the effect of art-centered STEAM activities developed by the researcher on the creativity of fourth grade primary school students. From this point of view, the research utilized the Paired Pretest and Post-test Control Group Design model. The study group of the research consisted of 43 students studying in the 4-A and 4-D classes of Barbaros Hayrettin Paşa Primary School in the city center of Çanakkale during the 2022-2023 academic year. Branch 4-D was randomly assigned as the experimental group and 4-A as the control. The data collection process of the research lasted 15 weeks in total. Four different art-centered STEAM activities were implemented, each activity for 3 teaching hours. The data were obtained through the "Evaluation of Potential Creativity" (EPoC) test. Non-parametric analyses were used to analyze the data. As a result of the study, it was observed that there was a significant increase in all dimensions of general creativity, artistic creativity, and verbal creativity levels of the experimental group students to whom the art-centered STEAM approach was applied, but the highest increase was observed in the divergent thinking sub-dimension of artistic creativity. Therefore, it has been concluded that the art-centered STEAM program applied caused a significant increase in the creativity of primary school fourth grade students.

Anahtar Kelimeler

• STEAM
• STEM+A
• Creativity
• Artistic Creativity
• EPoC

Kaynakça

1. Andreasen, N.C. (2019). Yaratıcı beyin: dehanın nörobilimi [Creative brain: neuroscience of genius] (Çev. K. Güney). 9. Baskı. Akılçelen Kitaplar, Ankara
2. Aslan, C. (2019). Çocuk edebiyatı ve duyarlık eğitimi [Children's literature and sensitivity education]. Pegem Akademi.
3. Aydın, T. (2022). STEAM (STEM + sanat) eğitiminde mandala etkinliklerinin 6. sınıf öğrencilerinin matematik başarısı ve yaratıcı düşünmelerine etkisi [The effects of mandala activities in STEAM (STEM + art) education on the mathematic achievement and creative thinking of 6th grade students]. (Thesis No. 747945) [Master Thesis, Dokuz Eylül University]. Council of Higher Education Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
4. Azkın, Z. (2019). STEAM (Fen-teknoloji-mühendislik-sanat-matematik) uygulamalarının öğrencilerin sanata yönelik tutumlarına, STEAM anlayışlarına ve mesleki ilgilerine etkisinin incelenmesi [Investigation of impacts of the STEAM (science-technology-engineering-art-mathematics) applications into STEAM attitudes, steam conceptions and career interests of students] (Thesis No. 548939) [Master Thesis, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversity]. Council of Higher Education Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
5. Barbot, B., Besançon, M., & Lubart, T. (2016). The generality-specificity of creativity: Exploring the structure of creative potential with EPOC. [Yaratıcılığın genelliği-özgüllüğü: EPOC ile yaratıcı potansiyelin yapısını keşfetmek] Learning and Individual Differences, 52, 178-187. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2016.06.005
6. Bayav, D. (2010), İlköğretim güzel sanatlar eğitiminde görsel algı [Visual perception in primary fine arts education], 2. Ulusal Güzel Sanatlar Eğitimi Sempozyumu, Çanakkale.
7. Beşkese, M. B. (2019). STEAM öğretmen yeterliklerinin incelenmesi [An examination of STEAM teacher competencies] (Thesis No. 605239) [Master Thesis, Boğaziçi University]. Council of Higher Education Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
8. Cropley, A. J. (Ed.). (2010). The dark side of creativity: What is it? [Yaratıcılığın karanlık tarafı: O ne olabilir?]. Cambridge University Press.

9. Dereli, F. (2019). Okul öncesi dönemdeki üstün yetenekli çocukların aday gösterilmelerine yönelik geliştirilen eğitim programının etkililiği [Effectiveness of the training program for nomination ofgifted children in early childhood education] (Thesis No. 582725) [Doctoral dissertation, Hacettepe University]. Council of Higher Education Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
10. Erdoğan, S. (2020). Steam ve sanat eğitimi, [Steam and art education]. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44), 303-316. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1725299
11. Erdoğan, Y. (2023). Görsel sanatlar öğretmen eğitiminde STEAM odaklı öğrenme süreci geliştirme [Developing STEAM-focused learning process in fine art teacher education] (Thesis No. 807459) [Doctoral dissertation, Selçuk University]. Council of Higher Education Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
12. Erdönmez, İ. (2019). Özel Yetenekli öğrencilerin coğrafya eğitiminde SCAMPER tekniği ile STEAM uygulamaları [STEAM applications with SCAMPER technique in geography education of students with special abilities] (Thesis no. 547980) [Master thesis Gazi University]. Council of Higher Education Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
13. Fauziah, M., Marmoah, S., Murwaningsih, T., & Saddhono, K. (2020). The effect of thinking actively in a social context and creative problem-solving learning models on divergent-thinking skills viewed from adversity quotient. [Sosyal bağlamda aktif düşünme ve yaratıcı problem çözme öğrenme modellerinin zorluk katsayısı açısından ıraksak düşünme becerileri üzerindeki etkisi] European Journal of Educational Research, 9(2), 537-568. https://doi.org/10.12973/eu-jer.9.2.537
14. Fraenkel, J, R., Wallen, N., E & Hyun, H., H. (2012) How to design and evaluate research in education, (8rd Ed.), [Eğitimde araştırma nasıl tasarlanır ve değerlendirilir]. McGraw-Hill Humanities/Social Sciences/Languages.
15. Gall, M. D., Borg, W. R., & Gall, J. P. (2003). Educational research: an introduction [Eğitim araştırması: giriş]. Longman Publishing.
16. Gomez, C., & Ros, G. (2024). On the interrelationships between diverse creativities in primary education STEAM projects. [İlköğretim STEAM projelerinde farklı yaratıcılıklar arasındaki karşılıklı ilişkiler üzerine]. Thinking Skills and Creativity, 51. doi: https://doi.org/10.1016/J.TSC.2023.101456.
17. Gökdemir, S. (2017). Ülkemizde Özel yetenekli öğrencilerin tanılama sürecinin öğretmen veli ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi [The evaluation of gifted student's diagnostic process according to teacher, parents and student's ideas in our country] (Thesis No. 481276) [Master thesis, Necmettin Erbakan University]. Council of Higher Education Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
18. Gülhan, F. ve Şahin, F. (2018). The effects of STEAM (STEM+ Art) activities 7th grade students’ academic achievement, STEAM attitude and scientific creativities [STEAM (STEM+ Sanat) etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, STEAM tutumlarına ve bilimsel yaratıcılıklarına etkisi]. International Journal of Human Sciences, 15(3). https://doi.org/10.14687/jhs.v15i3.5430.
19. Habibi, M. M. (2023). The effect of the STEAM method on children’s creativity [ Çocukların yaratıcılıkları üzerine STEAM tekniğinin etkisi]. Jurnal Penelitian Pendidikan IPA, 9(1), https://doi.org/10.29303/jppipa.v9i1.2378.
20. Jazariyah, J., Athifah, N. Z., Purnamasari, Y. M., & Lita. (2023). Fostering creative thinking in early learners through STEAM-based ecoprint projects [STEAM tabanlı eko-baskı projeleri aracılığıyla erken yaştaki öğrencilerde yaratıcı düşünmeyi teşvik etmek] Golden Age: Jurnal Ilmiah Tumbuh Kembang Anak Usia Dini , 8(4), 311–322. https://doi.org/10.14421/jga.2023.84-10.
21. Kahya, V. (2019). Alan uzmanlarının STEAM eğitimi ile ilgili görüşleri [Opinions of field experts about STEAM education] (Thesis No. 601850) [Master thesis,
22. Bursa Uludağ University]. Council of Higher Education Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
23. Kalaycı, Ş. (2008). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri [Multivariate statistical techniques with SPSS] (3. Baskı). Asil Yayın Dağıtım.
24. Kolsuz, S. (2018). Sosyo-bilimsel konuların işlenmesinde STEAM uygulamaları [STEAM applications in the processing of socio-scientific issues] (Thesis No. 530335) [Master thesis, Afyon Kocatepe University].
25. Leary, M. R. (2012). Introduction to behavioral research methods [Davranışsal araştırma metodlarına giriş] (6th ed.). Pearson.
26. Madenci, A. ve Yılmaz, İ. (2019). Sanatsal becerilerin STEAM etkinliklerinde yaratıcı düşünme, işbirliği ve tasarım becerileri üzerine etkileri [The effects of artistic skills on creative thinking, collaboration and design skills in STEAM activities] Journal of Multidisciplinary Studies in Education, 3(4), 52-63 https://dergipark.org.tr/tr/pub/jmse/issue/51137/637074#article
27. Maker C. J., Jo, S., & Muammar, O. M. (2008). Development of creativity: the influence of varying levels of implementation of the DISCOVER curriculum model, a non-traditional pedagogical approach [Yaratıcılığın geliştirilmesi: Geleneksel olmayan pedagojik bir yaklaşım olan DISCOVER müfredat modelinin farklı düzeylerde uygulanmasının etkisi] Learning and Individual Differences, 18(4), 402-417, https://doi.org/10.1016/j.lindif.2008.03.003
28. Mercan, Z. (2019). Erken STEAM geleceğe hazırlık programının çocukların görsel uzamsal akıl yürütme becerilerine etkisi [The effect of early STEAM education program to the childrens visual spatial reasoning skills] (Thesis No. 588437) [Doctoral dissertation, Gazi University]. Council of Higher Education Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
29. Mercin, L. (2019). STEAM eğitiminde sanatın yeri [The place of art in STEAM education]. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 9(19), 28-41. https://doi.org/10.16950/iujad.514132
30. Moon Blakemore SJ, Bristow D, Bird G, Frith C, & Ward J. (2005). Somatosensory activations during the observation of touch and a case of vision-touch synaesthesia [Dokunmanın gözlemlenmesi sırasında somatosensoriyel aktivasyonlar ve bir görme-dokunma sinestezisi vakası] Brain. 128(7):1571- 83 https://doi.org/10.1093/brain/awh500
31. Ocak, G. (2019). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods in education]. Pegem Akademi.
32. Özkan, G. ve Topsakal, U, (2017). Examining students' opinions about STEAM activities [Öğrencilerin STEAM aktiviteleriyle ilgili görüşlerinin incelenmesi], Journal of Education and Training Studies, 5(9), 115-123 https://doi.org/10.11114/jets.v5i9.2584
33. Özkan, G. ve Topsakal, U. (2020). Exploring the effectiveness of STEAM design processes on middle school students’ creativity [Ortaokul öğrencilerinin yaratıcılıklarında STEAM tasarım sürecinin etkililiğinin keşfedilmesi], Int J Technol Des Educ 31, 95–116. https://doi.org/10.1007/s10798-019-09547-z.
34. Özsoy, V. ve Mamur, N. (2019) Görsel sanatlar öğrenme ve öğretim yaklaşımları [Visual arts learning teaching methods]. Pegem Akademi.
35. Runco M., A. and Acar, S. (2012). Divergent thinking as an ındicator of creative potential, [Yaratıcı potansiyelin belirtisi olarak ıraksak düşünme], Creativity Research Journal, 24(1), 66-75, https://doi.org/10.1080/10400419.2012.652929
36. Shaughnessy, J. J., Zechmeister, E. B., & Zechmeister, J. S. (2012). Research methods in psychology [Psikolojide araştırma yöntemleri], (9th ed.). New York: McGraw-Hill.
37. San, İ. (2010). Sanat eğitimi kuramları [Theory of art education], Ütopya.
38. Sousa, D., A. and Pilecki, T. (2018). From STEM to STEAM: brain-compatible strategies and lessons that ıntegrate the arts [STEM’den STEAM’e: beyinuyumlu strateji ve sanat entegre dersler] (2. Ed.,). Corwin.
39. Torrance, E. P. (1968). Creativity and its educational implications for the gifted [Yaratıcılık ve üstün yetenekliler için eğitimsel etkileri] Gifted Child Quarterly, 12(2), 67–78 https://doi.org/10.1177/001698626801200201
40. Tran, N., H., Huang, C, F., Hung, J., F. (2021). Exploring the effectiveness of STEAM-based courses on junior high school students’ scientific creativity [Ortaokul dönem çocuğunun bilimsel yaratıcılığında STEAM destekli derslerin etkililiğinin keşfedilmesi], 12(2), Educational Psychology, https://doi.org/10.3389/feduc.2021.666792
41. Ültay, N., Emeksiz, N. ve Durmuş, R. (2020). STEAM yaklaşımına ilişkin örnek bir uygulama ve uygulama hakkında öğrenci görüşleri [A sample application of STEAM approach and student opinions about the application] Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 8(1), 1-17 https://dergipark.org.tr/tr/pub/fbod/issue/71986/1157973 Wahyuningsih, S., Nurjanah, N. E., Rasmani, U. E., Hafidah, R., Pudyaningtyas, A.
42. R. & Syamsuddin, M. M. (2020). STEAM learning in early childhood education: a literature review [Erken çocukluk eğitiminde STEAM öğrenimi: bir literatür taraması] 4(1), IJPTE International Journal of Pedagogy and Teacher Education https://10.20961/ijpte.v4i1.39855.
43. Wan, F., Feng, C., Luo, K., Cui, W., Xia, X. & Cheng, A. (2022). Effect of STEAM explosion on phenolics and antioxidant activity in plants: A review [STEAM’e maruz kalma durumunun bitkilerdeki fenolikler ve antioksidan aktivite üzerine etkisi: bir inceleme] Trends in Food Science & Technology, 124, 13-24, https://doi.org/10.1016/j.tifs.2022.04.003.
44. Wandari, G., A., Wijaya, A., F., C. & Agustin, R. (2018). The Effect of STEAMbased Learning on Students’ Concept Mastery and Creativity in Learning Light and Optics [STEAM temelli öğrenmenin ışık ve optik öğreniminde öğrencilerin kavram ustalığına ve yaratıcılığına etkisi], Journal of Science Learning, 2(1), http://10.17509/jsl.v2i1.12878.
45. Yakman, G. & Lee, H. (2012). Exploring the exemplary STEAM education in the U.S. as a practical educational framework for Korea [Kore için pratik bir eğitim çerçevesi olarak ABD'deki örnek STEAM eğitiminin araştırılması], Journal of the Korean Association for Science Education, 32(6), 1072-1086, https://www.google.com/search?client=safari&rls=en&q=10.14697%2Fjka se.2012.32.6.1072&ie=UTF-8&oe=UTF-8
46. Yefimenko, I. V., Yakymchuk, O. M., Kravtsova, N. Y., Sotska, H.I., & Korol, A. M. (2021). Art education development in the context of global changes [Küresel değişimler bağlamında sanat eğitiminin gelişimi] Linguistics and Culture Review, 5(2), 501-513, https://doi.org/10.21744/lingcure.v5nS2.1386
47. Yeşildağ, H., F., Güner, Ö., Kutru, C. ve Hasancebi, M. (2021). Impact of STEM ıntegrated argumentation-based ınquiry applications on students ' academic success, reflective thinking and creative thinking skills [STEM ile entegre argümantasyon temelli sorgulama uygulamalarının öğrencilerin akademik başarısı, yansıtıcı düşünme ve yaratıcı düşünme becerileri üzerindeki etkisi] Participatory Educational Research, 8(4), 274-296, http://dx.doi.org/10.17275/per.21.90.8.4.
48. Yıldırım, P. (2023). Fen Bilimleri dersinde uygulanan STEM ve STEAM etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, motivasyonlarına, yaratıcılıklarına ve girişimciliklerine etkisinin incelenmesi: karma yöntem araştırması [Examining the effects of STEM and STEAM activities on 7th grade students' academic achievement, motivation, creativity and entrepreneurship: a mixed method research] (Thesis No. 819679). [Doctoral dissertation, Erzurum Atatürk University]. Council of Higher Education Thesis Center. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
49. Yolcu, E. (2009). Sanat eğitimi kuramları ve yöntemleri [Theory and methods of art education], Pegem Akademi