Aile-Öğretmen Etkileşiminin Okul Öncesi Çocukların İletişim Becerilerini Yordayıcı Rolü

Yıl 2025, Cilt: 58 Sayı: 3, 935 - 980, 15.12.2025

Hüsniye Mümünoğlu , Meral Taner Derman

https://doi.org/10.30964/auebfd.1548718

Öz

Bu araştırma veli gözünden okul öncesi dönemde veli öğretmen iletişiminin çocukların iletişim becerileri üzerine etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2023/2024 eğitim öğretim yılında Bursa Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım ilçelerinde ikamet eden ve okul öncesi eğitim alan 60-72 aylık 297 çocuğun ebeveyni oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 29.0 paket programı ve ile analiz edilmiştir. Uç veri tespiti amacıyla incelenen Box plot kutu grafiği sonucunda 3 katılımcıya ait verilerin uç veri olduğu tespit edilmiş ve bu kişiler analizden çıkarılarak çalışmaya 297 kişi ile devam edilmiştir. Veri analizi yapılırken, iki bağımsız grup karşılaştırması için “Independent Sample T Testi”, ikiden fazla bağımsız grup olması durumunda “One Vay ANOVA” Testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda öğretmen ve aile iletişimi arttıkça çocukların tüm yaş gruplarında iletişim becerilerinin arttığı görülmüştür. Çocukların iletişim becerileri üzerinde cinsiyet, çocukların okul öncesi eğitim kurumlarına devam süreleri, babanın eğitim düzeyi gibi değişkenlerin farklılaşma oluşturmadığı görülürken, annenin eğitim düzeyinin çocukların iletişim becerileri üzerinde farklılaşma meydana getirdiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

İletişim , iletişim becerileri , veli öğretmen iletişimi , çovuk öğretmen iletişimi

The Predictive Role of Family-Teacher Interaction on Communication Skills of Preschool Children

Öz

This study was conducted to examine the effect of parent-teacher communication on children's communication skills in preschool period from the perspective of parents. The research was conducted using the relational screening model, one of the screening models. The study group of the research consists of 297 parents of 60-72-month-old children residing in Nilüfer, Osmangazi and Yıldırım districts of Bursa and receiving preschool education in the 2023/2024 academic year. The data obtained as a result of the research were transferred to the computer environment and analyzed with SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 29.0 package program. As a result of the Box plot box plot, which was examined for the detection of extreme data, it was determined that the data of 3 participants were extreme data and these people were excluded from the analysis and the study continued with 297 people. While analyzing the data, "Independent Sample T Test" was used for two independent group comparisons and "One-Way ANOVA" Test was used in case of more than two independent groups. In line with the findings obtained, it was observed that as teacher and family communication increased, children's communication skills increased in all age groups. Variables such as gender, duration of preschool education, and father's education level did not create a differentiation on children's communication skills, while mother's education level was found to create a differentiation on children's communication skills.

Anahtar Kelimeler

Preschool education , communication , communication skills , parent teacher communication

Destekleyen Kurum

-

Teşekkür

-

Kaynakça

• Abay Çelik, Z. E. (2023). Eğitim-öğretim iletişimi ve öğretmenlik mesleği [Education-teaching communication and the teaching profession]. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 413-423. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3418710
• Abdullah, D., Poetri, A. L., Saputra, N., & Al Haddar, G. (2023). The role of parent-teacher communication for improving children’s achievement. Cendikia: Media Jurnal Ilmiah Pendidikan, 13(3), 482-488. https://iocscience.org/ejournal/index.php/Cendikia/article/view/3463/2591
• Altunok, E. B. (2019). Anne baba tutumları ile okul öncesi dönem çocuklarının iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [The examination of the relationship between parental attitudes with communication skills of preschool children]. (Tez no: 415484)[Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Arnold, D. H., Zeljo, A., Doctoroff, G. L., & Ortiz, C. (2006). Parent involvement in preschool: Predictors and the relation of involvement to preliteracy development. School Psychology Review, 35(1), 74–90. https://doi.org/10.1080/02796015.2006.12087960
• Aslanargun, E. (2007). Okul-aile işbirliği ve öğrenci başarısı üzerine bir tarama çalışması [The review of literature on school-parent cooperation and students’ school success]. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi,, 9(18), 119-135. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/843643
• Ata, A. (2015). Factors effecting teacher-child communication skills & self-efficacy beliefs: An ınvestigation on preschool teachers (Thesis No. 399989) [Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Ata, B. (2011). Sosyal bilgiler öğretim programı [Social studies curriculum]. içinde (Ed. C. Öztürk), Sosyal bilgiler öğretimi demokratik vatandaşlık eğitimi [Social studies teaching: Democratic citizenship education), Pegem.
• Atabey, D., & Tezel Şahin , F. (2011). ). Aile öğretmen iletişim ve işbirliği ölçeği [The scale of communication and cooperation between family and teacher]. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(3), 793-804. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/817391
• Atalar A. D., & Ceylan, E. D. (2018). Çocuk gelişimi program öğrencilerinin yaratıcı drama dersine ilişkin tutumlarının incelenmesi [Investigation of attitudes of students of child development program toward the creative drama course]. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 50-66. https://doi.org /10.17556/erziefd.326984
• Atış Akyol, N., Ata Doğan, S., & Durmuşoğlu, M. (2021). Okul öncesi eğitimde öğretmenin iletişim becerilerinin önemi: Aile katılımı, iş birliği ve öğretmen-çocuk ilişkisi [The importance of teacher's communication skills in preschool education: Family involvement, cooperation and teacher-child relationship]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 887-899. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.64908-900473
• Aydın, A. (2016). Development of the parent form of the preschool children’s communication skills scale and comparison of the communication skills of children with normal development and with autism spectrum disorder. Educational Sciences: Theory & Practice, 16, 2005–2028. https://doi.org/10.12738/estp.2016.6.2684
• Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
• Berglund, E., Eriksson, M. & Westerlund, M. (2005). Communicative skills in relation to gender, childcare and socioeconomic status in 18-month old children. Scandinavian Journal of Psychology. 46 (6), 485-491. https://doi.org/10.1111/j.1467-9450.2005.00480.x
• Bingöl, G. & Demir, A. (2011). Amasya sağlık yüksekokulu öğrencilerinin iletişim becerileri [Communication skills of students of Amasya medical vocational school]. Göztepe Tıp Dergisi, 26(4), 152-159. https://doi.org/10.5222/J.GOZTEPETRH.2011.152
• Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods] (28. baskı). Pegem.
• Cook, K. D., Dearing, E., & Zachrisson, H. D. (2018). Is parent–teacher cooperation in the first year of school associated with children’s academic skills and behavioral functioning?. International Journal of Early Childhood, 50, 211-226. https://doi.org/10.1007/s13158-018-0222-z
• Denham, S. A., Bassett, H. H., & Wyatt, T. (2014). The socialization of emotional competence. In Grusec J & Hastings P (Eds.), The handbook of socialization (2nd edition, pp. 590–613). Guilford Press.
• Elkin, N., Karadağlı F., & Barut, Y. (2016). Sağlık bilimleri yüksekokulu öğrencilerinin iletişim becerileri düzeyleri ve ilişkili değişkenlerin belirlenmesi [Determining the levels of communication skills and relevant variables in the students of college of health sciences]. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 70-80. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/226422
• Epstein, J. L., & Sheldon, S. B. (2010). Present and accounted for: Improving student attendance through family and community involvement. Journal of Educational Research, 95(5), 308-318. https://doi.org/10.1080/00220670209596604
• Erbilgin, D. (2016). Otistik çocuklarda dil ve iletişim becerileri (3-6 yaş arası) [Language and communication skills in autistic children (between 3-6 years old)] (Tez no: 446072)[Yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi].
• Ergin, H. (2004). Okul Öncesi Dönem Çocukları İçin İletişim Becerileri Ölçeklerinin geçerlik, güvenirlik ve norm çalışması [Validity, reliability, and norm study of Communication Skills Scales for Preschool Children]. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 181-199. https://hayefjournal.org/public/pdfs/107/181.pdf
• Erigüç, G., Şener, T., & Eriş, H.. (2013). İletişim becerilerinin değerlendirilmesi: Bir meslek yüksekokulu öğrencileri örneği [Evaluation of communication skills: a vocational high school students sample]. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 16(1), 45-65. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/84736
• Fantuzzo, J., McWayne, C., Perry, M. A., & Childs, S. (2004). Multiple dimensions of family involvement and their relations to behavioral and learning competencies for urban, low-income children. School Psychology Review, 33(4), 467–480. https://repository.upenn.edu/server/api/core/bitstreams/26d4ad89-f6e5-442d-8d49-889189bdda29/content
• Fraenkel, J.R., & Wallen, N.E. (2006). How to desing and evaluate research in education. McGaw-Hill International Edition.
• Froiland, J. M., Peterson, A., & Davison, M. L. (2013). The long-term effects of early parent ınvolvement and parent expectation in the USA. School Psychology International, 34(1), 33-50. https://doi.org/10.1177/0143034312454361
• Gökçe, F. (2013). 5-6 yaş çocukların sosyal-duygusal uyumları ile annelerinin çocuk yetiştirme tutumlarının incelenmesi [Analyzing the social-emotional accordance of 5-6 year-old children wi̇th the parenting attitudes of their mothers] (Tez no: 370480)[ Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Gözcü Binbir, S. (2010). Aile katılımı ile çocukların sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişki [Examination of the relation between parent teacher communication, collaboration and children's social skills]. (Tez no: 503467) [Yüksek lisans tezi, Aksaray Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Hindman, A. H., & Morrison, F. J. (2012). Family involvement and educators’ early literacy practices: Evidence from the early childhood longitudinal study. Early Childhood Research Quarterly, 27(3), 396–410. https://mnprek-3.wdfiles.com/local--files/head-start/Fam%20Inv%20during%20HS.pdf
• Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi [Scientific research method] (14.baskı). Nobel Yayıncılık.
• Kayılı, G. (2018). naokulu çocuklarının iletişim becerileri ile sosyal problem çözme becerileri arasındaki ilişki. [The relationship between kindergarten children’s social problem solving skills and their communication skills]. Turkish Studies, 13(4), 841-858. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12914
• Kıncal, R. Y. (1991). ). Okul aile birliğinin fonksiyonlarını gerçekleştirme düzeyi.[The level of performing the functions of the parent-teacher association] (Thesis no: 339998)[Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi].
• Knopf, H. T., & Swick, K. J. (2008). Using our understanding of families to strengthen family involvement. Early Childhood Education Journal, 35, 419-427. doi:10.1007/s10643-007- 0198. http://dx.doi.org/10.1007/s10643-007-0198-z
• Koyuncu Şahin, M. (2018). Okul öncesi eğitimde aile iletişim etkinliklerine yönelik öğretmen ve yönetici bakış açıları. [Perspectives of teachers and school administrators towards family communication activities in early childhood education]. Journal of International Social Research, 11(55). http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20185537238
• Mendez, J. L. (2010). How can parents get involved in preschool? Barriers and engagement in education by ethnic minority parents. Cultural Diversity and Ethnic Minority Psychology, 16(1), 26–36. https://doi.org/10.1037/a0016258
• Oktay, F. (2020). Okul ve aile iletişimi: Okul öncesi eğitim ve ebeveyn ilişkileri örneklemi. [School and family communication: A Study on preschool education and parent relationships]. European Journal of Educational and Social Sciences, 5(2), 113 – 122. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1330782
• Özcebe, H., Küçük Biçer, B., Çetin, E., Yılmaz, M., & Zakirov, F. (2011). 0-10 yaş aralığında çocuğu olan babaların çocuk sağlığı ve bakımındaki rolleri.[The role of fathers in child care and development in children aged 0-10 years]. Çocuk Sağlığı Ve Hastalıkları Dergisi, 54(2), 70-8. https://cshd.org.tr/article/view/242/242
• Özerbaş, M. A., Bulut, M. & Usta, E. (2007). Öğretmen adaylarının algıladıkları iletişim becerisi düzeylerinin incelenmesi. [The investigation of preservice teachers’ perceived communication skills level]. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 123-135. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1495939
• Özgan, H., & Aydın, A. (2010). Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin okul-aile iş birliğine yönelik görüşleri.[The opinions of administrators, teachers and parents about school-family cooperation]. İçinde 9. Ulusal İlköğretim Öğretmen Eğitimi Sempozyumu (20 -22 May 2010), Elazığ, p. 802-811. https://www.erguven.net/medya/okulveli.pdf
• Özşaker, M. (2013). Beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin iletişim becerileri ve benlik saygılarının değerlendirilmesi. [Evaluation of communication skills and self esteem of the students who studied at the school of physical education and sports]. International Journal of New Trends in Arts, Sports and Science Education, 2(3), 29-39. https://www.ijtase.net/index.php/php/article/view/66/71
• Öztürk, E. (2023). The effects of family communication on the child. (Thesis no: 809943). [Yüksek lisan tezi, KTO Karatay Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Pomerantz, E. M., Moorman, E. A., & Litwack, S. D. (2007). The how, whom, and why of parents’involvement in children’s academic lives: More is not always better. Review of Educational Research, 77(3), 373–410. https://doi.org/10.3102/003465430305567
• Sarı, D., Altınyurtlu,R., Şahin, F., Metin, K. & Çam, İ. (2024). Okul öncesi eğitimde öğretmen-aile iletişim ve işbirliğinin incelenmesi. [Investigation of teacher-family communication and cooperation in pre-school education]. Temel Eğitim, (22), 49-70. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3366249
• Sheridan, S. M., Knoche, L. L., Kupzyk, K. A., Edwards, C. P., & Marvin, C. A. (2010). A randomized trial examining the effects of parent engagement on early language and literacy: The Getting Ready Intervention. Journal of School Psychology, 48(5), 361–383. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2011.03.001
• Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
• Torun, A., & Şahin, O. (2022). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin veli iletişim becerileri. [Parent communication skills of social studies teachers]. International Journal of Current Approaches in Language, Education and Social Sciences, 4(2), 128-147. https://doi.org/10.35452/caless.1203055
• Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
• Yaşar Ekici, F. (2018). Okul öncesi eğitime devam eden çocukların iletişim becerilerinin değerlendirilmesi. [Investigating the relationship between social skills and family characteristics of the children that attending pre-school education]. The Journal of Social Sciences, 20, 290-305. http://dx.doi.org/10.16990/SOBIDER.4073
• Yavuzer, H. (2011). Çocuk psikolojisi. [Child psychology (20. baskı). Remzi Kitabevi.