Political Discourses on School Principals in Written Questions to the Grand National Assembly of Türkiye

Öz

This study examines the circumstances and issues under which school principals are brought to the agenda of the Grand National Assembly of Türkiye (GNAT-TBMM) through written parliamentary questions. The research problem focuses on how structural issues related to school principals’ job descriptions, employment rights, appointment, and evaluation processes are represented in the parliamentary agenda. Conducted using a qualitative research approach, the data were collected during the Spring semester of the 2024-2025 academic year. In the data collection process, 232 written questions submitted to the GNAT between 1999 and 2025 were analyzed through document analysis and thematic coding, resulting in the identification of 14 distinct themes. The findings indicate that the questions most frequently clustered under the themes of “Ethical and Legal Responsibilities,” “Appointment and Reassignment Processes,” and “Dismissal,” while “Financial Rights” and “Psychosocial Conditions” were represented at a lower level. The distribution of parliamentary questions by political party revealed that opposition parties submitted significantly more questions, with a notable increase in the number of questions observed between 2014 and 2018. These findings are associated with factors such as political polarization, changes in managerial appointment regulations, and union competition.

Anahtar Kelimeler

• education policy
• education administration
• school principals
• TBMM
• written parliamentary questions

Türkiye Büyük Millet Meclisine Sunulan Yazılı Soru Önergelerinde Okul Müdürleri Üzerine Politik Söylemler

Öz

Bu araştırma, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulan yazılı soru önergeleri üzerinden okul müdürlerinin hangi durum ve konular çerçevesinde gündeme taşındığını incelemektedir. Problem durumu, okul müdürlerinin görev tanımları, özlük hakları, atama ve değerlendirme süreçlerine ilişkin yapısal sorunların Meclis gündeminde nasıl temsil edildiği üzerine odaklanmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen araştırmanın verileri 2024-2025 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde derlenmiştir. Veri toplama sürecinde 1999-2025 yılları arasında TBMM arşivlerinde yer alan 232 önerge doküman analizi ve tematik kodlama yöntemiyle çözümlenmiştir ve toplam 14 ayrı tema üretilmiştir. Bulgular, önergelerin en yoğun biçimde “Etik ve Yasal Sorumluluklar”, “Atama ve Yer Değiştirme Süreçleri” ve “Görevden Alma” temalarında toplandığını; “Mali Haklar” ve “Psikososyal Durumlar”ın ise düşük düzeyde temsil edildiğini ortaya koymaktadır. Soru önergelerinin siyasi partilere göre dağılımda muhalefet partilerinin açık şekilde daha fazla önerge sunduğu, 2014-2018 döneminde ise önerge sayısında belirgin bir artış yaşandığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, siyasi kutuplaşma, yönetici atama mevzuatındaki değişiklikler, sendikal rekabet gibi olgularla ilişkilendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• eğitim politikası
• eğitim yönetimi
• okul müdürleri
• TBMM
• yazılı soru önergesi

Kaynakça

1. Akın U., Adıgüzel, Ö., & Aytaş, E. (2022). Köy okulunda müdür olmak: sorunlar, uygulamalar ve çözüm önerileri [Being a principal in a village school: problems, practices and solutions]. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(18), 168-207. https://doi.org/10.46778/goputeb.1069878
2. Atıgan, F., & Özkan, P. (2023). Okul müdürlerinin vizyoner liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki [The relationship between school principals’ visionaryleadership behaviors and teachers' organizational citizenship behaviors]. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 6(1), 23-45. https://doi.org/10.52848/ijls.1220833
3. Balyer, A. (2013). Okul müdürlerinin öğretimin kalitesi üzerindeki etkileri [School principals’ influences on instructional quality]. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 19(2), 181-214.
4. Bıyık, E. (2014). İlkokul/ortaokul müdürlerinin okul yönetiminde karşılaştıkları yönetsel sorunlar: Araklı örneği [Specifying the managerial problems of primary/secondary school managers: Araklı sample]. Yüksek lisans tezi, Okan Üniversitesi.
5. Bradshaw, C. P., Cohen, J., Espelage, D. L., & Nation, M. (2021). Addressing school safety through comprehensive school climate approaches. School Psychology Review, 50(2-3), 221-236. https://doi.org/10.1080/2372966X.2021.1926321
6. Bülbül, M. (2006). TBMM’nin bilgi edinme yollarından sözlü soru önergelerinin cevaplandırılması [Responses to oral questions as a means of obtaining information in the Grand National Assembly of Turkey]. Yasama Dergisi, 3, 5-26. https://izlik.org/JA96FN53HC
7. Can, E. (2022). Okul yönetiminin sorunları: Okul müdürlerinin değerlendirmeleri [Problems of school management: evaluations of school principals’ responses]. Yaşadıkça Eğitim, 36(2), 402-433. https://doi.org/10.33308/26674874.2022362411
8. Chen, D., & Bos, W. (2023). Relationship between principal leadership and student achievement: A comparative study between Germany and China. International Journal of Educational Development, 102:102868. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2023.102868

9. Çalık, T., Kurt, T., & Çalık, C. (2016). Güvenli okulun oluşturulmasında okul iklimi: kavramsal bir çözümleme [School climate in creating safe school: a conceptual analysis]. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 1(4), 73-84. https://izlik.org/JA29SB99RF
10. Çetin, M., & Özcan, K. (2004). Okul yöneticilerinin etik davranışlarının öğretmenlerin iş doyumuna etkisi [Influence of school administrators’ ethic behaviours on teachers’ job satisfaction]. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(20), 21-38. https://izlik.org/JA38JA63RH
11. DeMatthews, D. E., & Serafini, A. (2019). Do good principals do bad things? examining bounds of ethical behavior in the context of high-stakes accountability. Leadership and Policy in Schools, 20(3), 335-354. https://doi.org/10.1080/15700763.2019.1668023
12. Doğan, S., & Uğurlu, C. T. (2014). Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel sinizm algıları arasındaki ilişki [Relationship between ethical leadership behaviors of school administrators and teachers’ perceptions about organizational cynicism]. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(3), 489-516. https://doi.org/10.17152/gefad.00239
13. EBS (2024). Yönetici atama yönetmeliği bir an önce çıkarılmalı, okul yöneticilerinin yetki ve imkânları artırılmalıdır. Erişim: https://eski.ebs.org.tr/manset/6004/yonetici-atama-yonetmeligi-bir-an-once-cikarilmali-okul-yoneticilerinin-yetki-ve-imknlari-artirilmalidir
14. Engels, N., Hotton, G., Devos, G., Bouckenooghe, D., & Aelterman, A. (2008). Principals in schools with a positive school culture. Educational Studies, 34(3), 159-174. https://doi.org/10.1080/03055690701811263
15. Gezer, Y. (2021). Okul müdürlerinin yöneticilikte profesyonelleşmeye ilişkin görüşleri [Opinions of school principals on professionalization in management]. Muallim Rıfat Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 60-73. https://izlik.org/JA84GG28SC
16. Güçlü, N., Paksoy, E. E., & Tetik, S. (2015). Liderlik kapasitesi: okul yöneticilerinin sosyal sorumluluk davranışlarının belirlenmesine yönelik nitel bir araştırma [Leadership capacity: qualitative research for determining social responsibility behaviors of school administrators]. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(1), 70-85. https://izlik.org/JA55DB33AU
17. Helvacı, M.A., & Aydoğan, İ. (2011). Etkili okul ve etkili okul müdürüne ilişkin öğretmen görüşleri [A study on the perceptions of teachers on the qualities of effective school and school principal]. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 41-60. https://doi.org/10.12780/UUSBD91
18. Kanavas, C., & Triantari, S. (2024). Τhe rational decision-making and the social responsibility in the optimal functioning of the school. Cogent Social Sciences, 10(1). https://doi.org/10.1080/23311886.2024.2419542
19. Karataş, İ. H. (2013). Türk eğitim sisteminde sivil toplum kuruluşlarının STK’ların konumları ve işlevlerine yönelik okul yöneticilerinin görüşleri [School leaders’ views on the role and functions of non-governmental organisations (NGOs) in the Turkish education system]. Milli Eğitim, 198, 196-218. https://izlik.org/JA32CW66BH
20. Karataş, İ. H., Radmard, S., Öksüz Gül, F., Varol, N., & Dağ, Ş. (2019). Türkiye okul yöneticileri raporu 2019 [Turkey school leaders report 2019.]. Öncü Okul Yöneticileri Derneği Yayınları. Erişim: https://www.okulyoneticileri.org.tr/wp-content/uploads/2024/01/TOYR2019.pdf
21. Karataş, İ. H., Aydın, B. & Kara, M. (2020). Türkiye okul yöneticileri raporu 2020-TOYR2020 [Turkey school leaders report 2020]. Öncü Okul Yöneticileri Derneği Yayınları. Erişim: https://www.okulyoneticileri.org.tr/wp-content/uploads/2024/01/TOYR2020.pdf
22. Karataş, İ. H., Aydın, B. & Kara, M. (2022). Türkiye okul yöneticileri raporu 2022-TOYR2020 [Turkey school leaders report 2022]. Öncü Okul Yöneticileri Derneği Yayınları. https://www.okulyoneticileri.org.tr/wp-content/uploads/2024/01/TOYR2022.pdf
23. Karataş, İ.H., & Coşkun, Y.O. (2024). Türkiye okul yöneticileri raporu: Okullarda finansal yönetim ve bütçe sorunu-TOYR2024 [Report on school leaders in Turkey: Financial management and budgetary issues in schools]. Öncü Okul Yöneticileri Derneği Yayınları. Erişim: https://www.okulyoneticileri.org.tr/wp-content/uploads/2024/12/TOYR-2024_Okullarda-Finansal-Yo%CC%88netim-ve-Bu%CC%88tc%CC%A7e-Sorunlari.pdf
24. Karayaman, S. (2021). Okul yöneticilerini etik ikileme iten baskı ve güç kaynaklarının okul kademelerine göre incelenmesi [Investigation of the sources of pressure and power that put school administrators in ethical dilemma according to school levels]. İnsan & İnsan, 27, 235-253. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.797652
25. Keser, Z. & Gedikoğlu, T. (2008). Ortaöğretim okul müdürlerinin yetki ve sorumluluklarını kullanma derecelerinin belirlenmesi [Determining the extent to which high schoolprincipals exercise their authority and responsibility]. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(2), 1-23.
26. Koç, Y. (2017). Kamu ortaöğretim okulu müdürlerinin hukuksal yetkilerini kullanımına ilişkin görüşleri [Opinions of public secondary school principals related to the use of their legal authorities]. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 215-233. https://izlik.org/JA76AY64WD
27. Lincoln, Y., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
28. Marmara, H., & Atmaca, T. (2023). Okul müdürlerinin karar alma stratejileri ve karar alma süreçlerinde iç ve dış paydaş baskısının etkisi [School administrators' decision-making strategies and the effect of internal and external stakeholder pressure on decision making processes]. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(2), 543-578. http://doi.org/10.33400/kuje.1321005
29. Önk, Ş., Ekinci, M., Ekinci, M.D., & Demirkıran, Z. (2023). Okul yönetiminde etkili olan baskı grupları [Pressure groups influential in school administration]. İbn Haldun Çalışmaları Dergisi, 8(1), 41-55. https://doi.org/10.36657/ihcd.2023.104
30. Özan, M.B., Gavcar, M., Saçaklı, F., & Şahin, N. (2014). Okul yöneticilerinin seçilme ve atanma kriterlerine ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi [Evaulation of teachers’ views on criteria for school administrators’ selection and assignment]. Turkish Journal of Educational Studies, 1(1), 103-134.
31. Özdemir, T.Y., Kartal, S.E., & Yirci, R. (2014). Okul müdürlerinin öğretmenleri motive etme yaklaşımları [School principals’ approaches to motivate teachers]. Turkish Journal of Educational Studies, 1(2), 190-215.
32. Özer, H. (2019). Türkiye Cumhuriyeti’nde yasama organının yürütme organı üzerindeki doğrudan denetim araçları [Direct inspection tools of legislature organ on executive organ in Republic of Turkey]. Yüksek lisans tezi, Ardahan Üniversitesi.
33. Özgenel, M., & Aktaş, A. (2020). Okul müdürlerinin liderlik stillerinin öğretmen performansına etkisi [The effect of school principal’s leadership styles on teacher performance]. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(2), 1-18. https://izlik.org/JA59UG38SF
34. Özken, M. (2022). Okul yöneticilerinin hesap verebilirlik davranışları: Öğretmen görüşlerine dayalı karma bir araştırma [Accountability behaviors of school principals: A mixed method based on teachers' opinions]. Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi.
35. Pollock, K., Nielsen, R., & Wang, F. (2025). School principals’ emotionally draining situations and student discipline issues in the context of work intensification. Educational Management Administration & Leadership, 53(2), 419-437. https://doi.org/10.1177/17411432231165691
36. Resmî Gazete (2021). Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına yönetici seçme ve görevlendirme yönetmeliği (Sayı: 31386). Erişim: https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/02/20210205-1.htm
37. Rissanen, I. (2019). School principals’ diversity ideologies in fostering the inclusion of Muslims in Finnish and Swedish schools. Race Ethnicity and Education, 24(3), 431-450. https://doi.org/10.1080/13613324.2019.1599340
38. Sarıer, Y., & Uysal, Ş. (2021). Okul gelişim alanlarındaki uygulamalara ilişkin okul müdürlerinin görüşleri [Opinions of school directors on practices in school development areas]. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 11(2), 609-636. https://doi.org/10.18039/ajesi.855457
39. Sebastian, J., Moon, J. M., & Cunningham, M. (2016). The relationship of school-based parental involvement with student achievement: a comparison of principal and parent survey reports from PISA 2012. Educational Studies, 43(2), 123-146. https://doi.org/10.1080/03055698.2016.1248900
40. Sezgin, F., & Tınmaz, A. (2017). Okulun sosyal sorumluluk rolü hakkında okul müdürü, sınıf ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri [School administrators, class teachers and social studies teachers’ opinions about social responsibility role of schools]. TÜBAV Bilim, 10(2), 77-92. https://izlik.org/JA92AA75MK
41. Şen, E., & Tankutay, H.K. (2021). Okul yöneticilerinin atanma usulüne ilişkin öğretmen görüşleri [Teachers’ opinions regarding the method of appointment of school principals]. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 8(2), 297-312. https://izlik.org/JA43FW66HN
42. Taşar, H. H. (2009). Merkeziyetçi yönetim yapısının kamu okulları üzerinde bıraktığı olumsuz etkiler [Negative affects of centralist administration approach on public school]. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2, 108-119. https://izlik.org/JA45WY23ZR
43. Tekin, A. (2019). Liberal anayasal sistemlerde parlamento içi muhalefetin rolü [The role of parliamentary opposition in liberalconstitutional systems]. Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi.
44. TES (2013). Ucube yönetici atama yönetmeliğini kabul etmiyoruz. Türk Eğitim-Sen Aylık Bülteni, sayı 108. Erişim: https://turkegitimsen.org.tr/wp-content/uploads/2021/10/277-pdf.pdf
45. Tooms, A. K., Kretovics, M. A., & Smialek, C. A. (2006). Principals’ perceptions of politics. International Journal of Leadership in Education, 10(1), 89-100. https://doi.org/10.1080/13603120600950901
46. Urun, Z., & Toker-Gökçe, A. (2015). Okul müdürlerinin baskı gruplarının istekleri ile başa çıkma taktikleri [The tactics of school principalsfor coping with the demands of pressure groups]. Journal of Teacher Education and Educators, 4(1), 105-125.
47. Usta, M. E., & Boğa, F. (2021). Okul yöneticilerinin okul yönetiminde yaşanan sorunlara ilişkin görüşleri [The opinions of school managers about the problems in school management]. Harran Maarif Dergisi, 6(1), 18-49. https://izlik.org/JA45CY32DP
48. Uzun, A., & Şişman, M. (2023). Eğitim liderliğiyle ilgili standartlar ve Türkiye’de eğitim liderliği: ISLLC okul liderliği standartları [Standards in educational leadership and educational leadership in Türkiye: ISLLC standards about educational leadership]. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 6(2), 137-158. https://doi.org/10.52848/ijls.1342122
49. Williams, H.J. (1991). The principal’s role in school climate. Unpublished master dissertation, California State University. Link: https://scholarworks.lib.csusb.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=4048&context=etd-project
50. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in the social sciences]. Seçkin Yayınevi.
51. Yirci, R. & Berk, B. (2021). Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin görüşlerine göre etkili okul müdürü: nitel bir araştırma [Effective school principal according to the views of school administrators and teachers: a qualitative research]. Journal of History School, 50, 570-598. https://doi.org/10.29228/joh.43166
52. Yüksel, A. (2022). Okul yöneticilerinin etik ve etik dışı liderlik davranışları hakkında öğretmen görüşlerinin belirlenmesi [Determination of teachers’ views on ethical and unethical leadership behaviours of school administrators]. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 8(18), 72-81. https://doi.org/10.51293/socrates.275