Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Gülşah Kazak

TR EN

Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öz

Bu makale, sürdürülebilirlik okuryazarlığı perspektifinden hareketle, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nin (SKH'ler) sürdürülebilirlik bilincinin yaygınlaştırılmasındaki rolünü ele almaktadır. SKH'ler, küresel sürdürülebilirlik çabalarının yönlendirici ilkeleri haline gelmiş olsa da, bireylerin bu hedefleri anlaması ve benimsemesi için sürdürülebilirlik okuryazarlığının geliştirilmesi kritik öneme sahiptir. Sürdürülebilirlik okuryazarlığı, bireylerin çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik konularında bilinçlenmesini sağlarken, aynı zamanda SKH’lerin küresel politikalar ve kalkınma süreçleri içindeki yerini kavramalarına da yardımcı olmaktadır. Bu doğrultuda, makale SKH’lerin gelişim süreçlerini ve etkilerini inceleyen akademik çalışmaları ve BM tarafından yayınlanan resmi belgeleri temel alarak bir literatür taraması gerçekleştirmiştir. Çalışma, sürdürülebilirlik okuryazarlığının SKH’lerin etkin uygulanması ve toplumda benimsenmesi açısından taşıdığı önemi vurgulamakta ve bu iki kavramın nasıl daha güçlü bir şekilde ilişkilendirilebileceğine dair yeni ve yaratıcı bir bakış açısı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilirlik, Okuryazarlık, Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, Birleşmiş Milletler.

Destekleyen Kurum

none

Etik Beyan

Since this study is a literature review, ethics committee approval is not required.

Kaynakça

Aikowe, L.D. and Mazancova, J. (2023), "Pro-environmental awareness of university students – assessment through sustainability literacy test", International Journal of Sustainability in Higher Education, Vol. 24 No. 3, pp. 719-741. https://doi.org/10.1108/IJSHE-06-2021-0219
Akeel, U., Bell, S. ve Mitchell, J. E. (2019). Assessing the sustainability literacy of the Nigerian engineering community. Journal of Cleaner Production, 212, 666-676. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.12.089
Alagöz M. (2007). Sürdürülebilir Kalkınmada Çevre Faktörü: Teorik Bir Bakış. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi, 11, 1-12.
Anderson, A. (2024). Climate change and sustainability literacy: a mixed-methods study of attitudes to climate education in secondary schools. Climatic Change 177, 169 (2024). https://doi.org/10.1007/s10584-024-03815-1
BBCNEWS (2024). Dünya nüfusunun sekiz milyar olduğu gerçekçi bir değerlendirme mi? https://www.bbc.com/turkce/articles/cgxq3x7qj1go, (Erişim Tarihi: 13.03.2025)
Birney, A. ve Ashley, C. (2022). Framing the Future as Just and Regenerative’: Why and how. Forum for the Future, 1-9. https://www.forumforthefuture.org/Handlers/Download.ashx?IDMF=bd5a824a-90bf-44e4-af17-42c383679bc0, (Erişim Tarihi: 13.02.2025)
CITES (2021). CITES Strategic Vision: 2021-2030. https://cites.org/sites/default/files/reports/Implementation/E-SV-indicators.pdf?utm_source, (Erişim Tarihi: 09.04.2025)
Convention on Long-range Transboundary Air Pollution (1979). 1979 Convention on Long-range Transboundary Air Pollution. https://unece.org/sites/default/files/2021-05/1979%20CLRTAP.e.pdf?utm_source, (Erişim Tarihi: 10.04.2025)
Çakmak, Z. ve Bulut, B. (2019). Sosyal Bilgiler Perspektifinden Küresel Okuryazarlık Becerisi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51, 160-180.
Décamps, A., Barbat, G., Carteron, J. C., Hands, V. ve Parkes, C. (2017). Sulitest: A collaborative initiative to support and assess sustainability literacy in higher education. The International Journal of Management Education, 15(2), 138-152. https://doi.org/10.1016/j.ijme.2017.02.006.

Diamond, S. ve Irwin, B. (2013). Using e‐learning for student sustainability literacy: Framework and review. International Journal of Sustainability in Higher Education, 14(4), 338-348. https://doi.org/10.1108/IJSHE-09-2011-0060.
Emas, R. (2015). The concept of sustainable development: definition and defining principles. Brief for GSDR 2015.https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/5839GSDR%202015_SD_concept_definiton_rev.pdf?utm_source, (Erişim Tarihi: 10.04.2025).
Environment & Society Portal (2025). Hans Carl von Carlowitz and “Sustainability”, https://www.environmentandsociety.org/tools/keywords/hans-carl-von-carlowitz-and-sustainability?utm_source, (Erişim Tarihi: 09.04.2025).
Eşkinat, R. (2025). Binyıl kalkınma hedeflerinden sürdürülebilir kalkınma hedeflerine. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1279056, 267-282, (Erişim Tarihi: 19.02.2025). Figueiredo, M., Dias, A., Neves, J. Ve Vicente, H. (2023). Assessment of literacy to biotechnological solutions for environmental sustainability in Portugal, Sustainability, 15(13), 10056. https://doi.org/10.3390/su151310056. Forum for the Future (2025). Sustainability and system change. https://www.forumforthefuture.org/sustainability-and-system-change, (Erişim Tarihi: 13.02.2025).
Forum for the Future (2025). The Five Capitals Model – a framework for sustainability. https://www.forumforthefuture.org/Handlers/Download.ashx?IDMF=8cdb0889-fa4a-4038-9e04-b6aefefe65a9 (Erişim Tarihi: 15.03.2025).
Futurearth (2025). A systems approach to global sustainability. Future Earth. https://futureearth.org/publications/explainers/a-systems-approach/, (Erişim Tarihi: 20.02.2025).
Gallopin, G. (2003). A systems approach to sustainability and sustainable development. ECLAC/ Government of the Netherlands Project NET/00/063 “Sustainability Assessment in Latin America and the Caribbean”, Santiago, 64, 1-31. https://repositorio.cepal.org/server/api/core/bitstreams/16b2bc6d-6f2a-48c2-9af2-1c54d7674ac5/content, (Erişim Tarihi: 13.02.2025).
Gedvilaitė, D., Gudaitis, T., Lapinskienė, G., Brazaitis, J., Žižys, J. ve Podviezko, A. (2022). Sustainability literacy and financial literacy of young people in the Baltic states. Sustainability, 14(21), 14013. https://doi.org/10.3390/su142114013.
Grober, U. (2007). A conceptual history of ‘sustainable development’ (Nachhaltigkeit). ntrum Berlin für Sozialforschung (WZB). https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2007/p07-002.pdf. Güneş, E. ve Karakaş,T. (2022). Tarım ve gıda sistemlerinde sürdürülebilirlik yaklaşımları. Journal of Academic Value Studies, 8(3), 304-316. http://dx.doi.org/10.29228/javs.63757.
Hicks, A. ve Nergard, M. (2023). Sustainability infrastructure insights from a campus sustainability survey. Environmental Research: Infrastructure and Sustainability, 3(1), 011004. https://doi.org/10.1088/2634-4505/acc354. Jacob, J. (2024). A background history of the sustainable development goals. Sustainable Development, https://doi.org/10.1002/sd.3317. Kinzer, K. (2021), "Integrating professional sustainability literacy into the master of public administration curriculum", International Journal of Sustainability in Higher Education, Vol. 22 No. 5, pp. 982-1001. https://doi.org/10.1108/IJSHE-07-2020-0266.
Kuehl C, Sparks AC, Hodges H. ve Smith ERAN (2023) Exploring sustainability literacy: developing and assessing a bottom-up measure of what students know about sustainability. Front. Sustain. 4:1167041. https://doi.org/10.3389/frsus.2023.1167041. Kurudayıoğlu, M. ve Tüzel, M. S. (2010). 21. yüzyıl okuryazarlık türleri, değişen metin algısı ve Türkçe eğitimi. TÜBAR-XXVIII, 283-298.
Kwofie, T. E., Duah, D. Y. A., Addy, M. N., Amos-Abanyie, S., Afeke, S. A., Aigbavboa, C. O. Ve Afram, S. O. (2024).
Sustainability literacy level among real estate developers towards sustainability performance optimization in housing delivery in Ghana. Environment, Development and Sustainability. https://doi.org/10.1007/s10668-023-03604-3.
Leibensperger, C., Yang, P., Zhao, Q., Wei, S. ve Cai, X. (2021). The synergy between stakeholders for cellulosic biofuel development: Perspectives, opportunities, and barriers. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 137, 110613. https://doi.org/10.1016/j.rser.2020.110613.
Leiva-Brondo, M., Lajara-Camilleri, N., Vidal-Meló, A., Atarés, A. ve Lull, C. (2022). Spanish university students' awareness and perception of sustainable development goals and sustainability literacy. Sustainability, 14(8), 4552. https://doi.org/10.3390/su14084552.
LeVasseur, T. ve Ciarcia, C. (2019). Sustainability literacy in a time of socio-ecological crisis: using reaccreditation as a leverage point for ınnovation in higher education. Sustainability. 11(18), https://doi.org/10.3390/su11185104. Libraries (2025) Sustainability. https://guides.lib.k-state.edu/c.php?g=181637&p=3276381, (Erişim Tarihi: 12.01.2025).
Ling, S., Landon, A., Tarrant, M. ve Rubin, D. (2021). The influence of instructional delivery modality on sustainability literacy. Sustainability, 13(18), 10274. https://doi.org/10.3390/su131810274.
McCarthy B. ve Eagle L. (2021). Are the sustainability-oriented skills and competencies of business graduates meeting or missing employers’ needs? Perspectives of regional employers. Australian Journal of Environmental Education. 237(3):326-343. https://doi.org/10.1017/aee.2021.11.
Moog, M. ve Bösch, M. (2013). Interest rates in the German forest valuation literature of the early nineteenth century. Forest Policy and Economics, 30, 1-5. https://doi.org/10.1016/j.forpol.2013.03.004. Parkin, S., Johnson, A., Buckland, H. ve White, E. (2004). Learning and skills for sustainable development: Developing a sustainability literate society. Higher Education Partnership for Sustainability (HEPS), London, 1-68. https://classdat.appstate.edu/FAA/TEC/balllf/Files%20for%20Benton/Articles/learningandskills.pdf
PBS Learning Media (2025). The Columbian Exchange. https://www.pbslearningmedia.org/resource/midlit11.soc.splcol/the-columbian-exchange/, (Erişim Tarihi: 12.03.2025).
Perry, K. (2012). What is Literacy? A Critical Overview. Journal of Language & Literacy Education, 8(1), 50-71. http://jolle.coe.uga.edu/wp-content/uploads/2012/06/What-is-Literacy_KPerry.pdf. Qureshi, S. M. Q. (2020), "Learning by sustainable living to improve sustainability literacy", International Journal of Sustainability in Higher Education, Vol. 21 No. 1, pp. 161-178. https://doi.org/10.1108/IJSHE-01-2019-0001. RAMSAR (2016). An Introduction to the Ramsar Convention on Wetlands. Ramsar Handbooks 5 th Edition. https://www.ramsar.org/sites/default/files/documents/library/handbook1_5ed_introductiontoconvention_final_e.pdf?utm_source, (Erişim Tarihi: 09.04.2025).
Roser, M. ve Ritchie, H. (2023). How has world population growth changed over time? Our World in Data. https://ourworldindata.org/population-growth-over-time, (Erişim Tarihi: 09.04.2025).
Rukspollmuang, C. ve Chansema, T. (2024). Promoting sustainability literacy for students in Thai higher education institution: a case of Siam University. International Journal of Comparative Education and Development. 26(3). 286-306. https://doi.org/10.1108/IJCED-07-2023-0065. Sarıkoca, E. ve Daşlı, Y. (2016). Yoksulluğun dünyada ve Türkiye’de seyri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 9 (43), 1298-1309.
Sekhar, C. ve Raina, R. (2021). Towards a more sustainable future: Assessment of sustainability literacy among the future managers in India. Environment, Development and Sustainability, 23(11), 15830–15856. https://doi.org/10.1007/s10668-021-01316-0.
Schmithüsen, F. (2013). Three hundred years of applied sustainability in forestry. Unasylva 240, Vol. 64, 3-9. https://www.fao.org/4/i3364e/i3364e01.pdf?utm_source. SEPA (2022). Sürdürülebilirlik Nedir ?. https://sepa.org.tr/surdurulebilirlik-nedir/, (Erişim Tarihi: 18.02.2025)
Stibbe, A. (Ed.). ve Luna, H. (2009). The handbook of sustainability literacy: Skills for a changing world. Green Books. ISBN: 978-1-900322-60-7.
Stockholm+50 (2022). Stockholm+50 Recommendations and actions for renewal and trust. https://www.stockholm50.global/resources/stockholm50-recommendations-and-actions-renewal-and-trust, (Erişim Tarihi: 18.02.2025).
Stone, M. K. ve Barlow, Z. (2009). Smart by nature: Schooling for sustainability (pp. 3–15, 122–127). Watershed Media. Adapted by Center for Ecoliteracy. https://www.ecoliteracy.org/sites/default/files/ecoliteracy-post-carbon-reader2010.pdf.
Stone, M.K. (2010). What is education for sustainable living? Center for Ecoliteracy https://www.ecoliteracy.org/article/what-education-sustainable-living, (Erişim Tarihi: 12.03.2025).
Tunçer, C. (2023). Sürdürülebilirliğin Üç Boyutu. Ekolojika. https://www.ekolojika.com/surdurulebilirligin-uc-boyutu/ (Erişim Tarihi: 08.04.2025).
Türk Dil Kurumu Sözlükleri (2025). Okuryazar. https://sozluk.gov.tr/, (Erişim Tarihi: 20.02.2025).
Türk Dil Kurumu Sözlükleri (2025). Okuryazarlık. https://sozluk.gov.tr/, (Erişim Tarihi: 20.02.2025).
UNDP (2025). What are the sustainable development goals?. https://www.undp.org/sustainable-development-goals, (Erişim Tarihi: 19.02.2025 ).
UNESCO (2020). Education for sustainable development: A roadmap. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. https://doi.org/10.54675/YFRE1448.
UNESCO Global Monitoring Report (2006). Literacy for Life. EFA Global Monitoring Report. https://doi.org/10.54676/BQLU6071, https://www.unesco.org/gem-report/en/literacy-life.
UNICEF (2025). Convention on the Rights of the child for every child, every right, https://www.unicef.org/child-rights-convention, (Erişim Tarihi: 21.02.2025).
United Nations (2025). About Us. https://www.un.org/en/about-us, (Erişim Tarihi: 20.02.2025).
United Nations (2025). Report of the United Nations Conference on Sustainable Development (2012). Rio de Janeiro, Brazil. https://digitallibrary.un.org/record/737074?v=pdf, (Erişim Tarihi: 10.04.2025).
United Nations (2025). Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development. https://sdgs.un.org/2030agenda, (Erişim Tarihi: 10.04.2025)
United Nations (2025). United Nations Conference on Human Settlements - Habitat I Vancouver, Canada, 31 May-11 June 1976, https://www.un.org/en/conferences/habitat/vancouver1976?utm_source, (Erişim Tarihi: 10.04.2025).
United Nations (2002). World Summit on Sustainable Development, 26 August-4 September 2002, Johannesburg, https://www.un.org/en/conferences/environment/johannesburg2002, (Erişim Tarihi: 10.04.2025).
United Nations (2025). Universal Declaration of Human Rights. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights, (Erişim Tarihi: 20.02.2025).
United Nations (2025). UNEP: 50 years of Environmental Milestones. https://www.unep.org/environmental-moments-unep50-timeline?utm_source, (Erişim Tarihi: 20.03.2025).
United Nations Earth Summit+5 (1997). Special Session of the General Assembly to Review and Appraise the Implementation of Agenda 21 New York, 23-27 June 1997, https://www.un.org/esa/earthsummit/, (Erişim Tarihi: 10.04.2025).
United Nations General Assembly (2005). 2005 World Summit Outcome (A/60/L.1). https://digitallibrary.un.org/record/556636?ln=en&v=pdf, (Erişim Tarihi: 19.02.2025).
Yücel, E. (2024). Muhasebe meslek mensuplarının sürdürülebilirlik okuryazarlığı: Bursa ilinde bir uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi. 25(2), 172-196. https://doi.org/10.24889/ifede.1570589.
Waldwarts (2023). Über 300 Jahre forstliche Nachhaltigkeit. https://www.bmel.de/DE/themen/wald/wald-in-deutschland/carlowitz-jahr.html?utm_source. (Erişim Tarihi: 02.04.2025).
Winter, J. ve Cotton, D. (2012) Making the hidden curriculumvisible: sustainability literacy in higher education. Environmental Education Research. 18 (6):783-796 https://doi.org/10.1080/13504622.2012.670207.
World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. United Nations.
World Conservation Strategy (1980). Living resource conservation for sustainable development. IUCN-UNEP-WWF. https://portals.iucn.org/library/efiles/documents/WCS-004.pdf?utm_source, (Erişim Tarihi: 10.04.2025) 20-22 June 2012, United Nations, New York. https://docs.un.org/en/A/CONF.216/16, (Erişim Tarihi: 19.02.2025)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kalkınma Ekonomisi - Makro

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Gülşah Kazak ^*
0000-0002-1972-0820
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

18 Mart 2025

Kabul Tarihi

12 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA63LN64TE

APA

Kazak, G. (2025). Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı. Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi, 2(1), 36-56. https://izlik.org/JA63LN64TE

AMA

1.Kazak G. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı. Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi. 2025;2(1):36-56. https://izlik.org/JA63LN64TE

Chicago

Kazak, Gülşah. 2025. “Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı”. Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi 2 (1): 36-56. https://izlik.org/JA63LN64TE.

EndNote

Kazak G (01 Mayıs 2025) Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı. Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi 2 1 36–56.

IEEE

[1]G. Kazak, “Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı”, Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi, c. 2, sy 1, ss. 36–56, May. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA63LN64TE

ISNAD

Kazak, Gülşah. “Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı”. Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi 2/1 (01 Mayıs 2025): 36-56. https://izlik.org/JA63LN64TE.

JAMA

1.Kazak G. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı. Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi. 2025;2:36–56.

MLA

Kazak, Gülşah. “Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı”. Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi, c. 2, sy 1, Mayıs 2025, ss. 36-56, https://izlik.org/JA63LN64TE.

Vancouver

1.Gülşah Kazak. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı. Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi [Internet]. 01 Mayıs 2025;2(1):36-5. Erişim adresi: https://izlik.org/JA63LN64TE

Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Öz

Anahtar Kelimeler

Sustainability Literacy

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster