Yerel Yönetişimde Kent Konseyleri: Küresel Deneyimler ve Türkiye Örneği

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 1, 28 - 35, 30.05.2025

Can Samur

Öz

Günümüz yönetim anlayışında yerel sorunlara çözüm bulma ve bölgesel gelişmelere özel projeler üretme konusunda her ne kadar yerel yetki devri kaçınılmaz bir durum olsa da yalnız bunlarla sınırlı kalmayıp gün geçtikçe küreselleşme ve modernite bağlamında sadece seçimle öne çıkmış yönetim erkleri ve elitlerin değil çoğulcu politikalarla her sınıftan mikro varoluşların görünürlüğünü arttırmak çalışmaları revaçtadır. Var olmanın ve hak ehliyetinin ön koşulu olan katılım, demokratik bir yönetişim örneği olan kent konseylerinde de kendini göstermektedir. İşte bu mesele üzerinden toplumun bilinçlendirilmesi ve kent konseylerinin faaliyet alanlarını genişletilmesi yerellik (subsidiarite) çerçevesinde dikkate alınması gereken hususların başında gelmektedir. Genelden özele ulusal refahın olabildiğince eşit paylaşımı, hakların kullanımı, yönetişim ve sosyal kabul gibi amaçlara hizmet etmesi açısından kent konseylerinin üzerinde durulacaktır. Bu çalışma, kent konseylerinin ortaya çıkışını, farklı ülkelerdeki uygulamalarını, benzerliklerini ve farklılıklarını ele alarak, bu yapıların yönetişimdeki rolünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada karşılaştırmalı analiz yöntemi kullanılarak, kent konseylerinin avantajları, karşılaştıkları zorluklar ve hukuki dönüşümleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bulgular, kent konseylerinin katılımcı demokrasiyi güçlendirdiğini, ancak uygulamada bazı yapısal ve hukuki engellerle karşılaştığını göstermektedir. Özellikle yerel yönetimlerle olan ilişkileri, yetki alanları ve karar alma süreçleri bağlamında farklı ülkelerde çeşitli modellerin geliştirildiği görülmektedir. Sonuç olarak, kent konseylerinin etkinliğinin artırılması için yasal çerçevenin güçlendirilmesi, katılım mekanizmalarının genişletilmesi ve yönetişim süreçlerine daha fazla aktörün dahil edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kent Konseyleri , Demokratik Katılım , Yerel Yönetim , Toplumsal Temsil , Çoğulcu Politika

City Councils in Local Governance: Global Experiences and the Case of Türkiye

Öz

In contemporary governance, decentralization of authority is essential for addressing local issues and creating region-specific projects. However, it is not limited to this; with globalization and modernity, efforts to enhance the visibility of micro-existences from all classes through pluralistic policies have gained importance, not only by the election of governing elites. Participation, which is a prerequisite for existence and legal capacity, is evident in city councils, which serve as an example of democratic governance. Raising awareness and expanding the scope of city councils’ activities are key considerations within subsidiarity. City councils will be emphasized in terms of their role in ensuring equitable distribution of national welfare, exercising rights, governance, and social acceptance. This study aims to analyze the emergence of city councils, their practices in different countries, their similarities and differences, and their role in governance. Using a comparative analysis method, the study investigates the advantages, challenges, and legal transformations faced by city councils. The findings show that city councils strengthen participatory democracy, but face structural and legal barriers in practice. Various models have been developed in different countries regarding their relations with local governments, areas of authority, and decision-making processes. Strengthening the legal framework, expanding participation mechanisms, and involving more actors in governance are essential to enhancing the effectiveness of city councils.

Anahtar Kelimeler

City Councils , Democratic Participation , Local Government , Social Representation , Pluralistic Policy

Kaynakça

• Adana Toros Gazetesi, (2023, 24 Kasım). Adana kent konseyi’nden “kent yaşamı ve emekliler” çalıştayı. Adana Toros Gazetesi. https://adanatorosgazetesi.net/adana-kent-konseyinden-kent-yasami-ve-emekliler-calistayi/
• Ağır, O., Belli, A. ve Arslan, Ş. (2017). Kent Konseylerinde Halk Katilimi ve Gönüllülük: Adana Kent Konseyi Örneği. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(3), ss. 320-332.
• Ankara Kent Konseyi, (t.y.). Erişim Tarihi: 23 Kasım 2024. https://ankarakentkonseyi.org.tr/calisma-gruplari-ve-meclisler/
• Atılgan, Z. ve Yıldırım, K. (2022). Türkiye’de Yerel Yönetişim Modeli Olarak Kent Konseyleri: Gerekliliği ve Karşılaşılan Temel Açmazları Üzerine Bir Değerlendirme. Takvim-I Vekayi, 10(2), ss. 178-213.
• Belediye Karnesi, (2023). İyi uygulama örnekleri. Erişim Tarihi: 7 Ocak 2025. https://belediyekarnesi.argudenacademy.org/iyi-uygulama-ornekleri
• Cesur, A. (2018). Yönetişim perspektifinden kent konseylerinin kent yönetimindeki rolü ve işlevselliği. Journal of International Social Research. Sayı: 11. https://doi.org/10.17719/jisr.20185537251
• Conseils de Quartier Paris (t.y.). Conseils de quartier. Erişim Tarihi: 26 Kasım 2024. https://www.conseilsdequartierparis10.fr/fr/conseils-de-quartier.html
• Çukurçayır, M.A., Eroğlu, Y. ve Sağır, A. (2015). Yerel yönetişim, katılım ve kent konseyleri. Yerel Politikalar(1).
• Ebdon, C., Franklin, A. (2006). Public Participation in Budgeting: A Comparative Study. Public Administration Review. Doi https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2006.00600.x
• Emrealp, S. (1998). Yerel gündem 21. Öneri Dergisi, 2(10), ss. 27-28. https://doi.org/10.14783/maruoneri.686814
• Erkul, H., Baykal, T. ve Kara, H. (2013). Kent konseylerinin sorunları üzerine bir inceleme: Çanakkale kent konseyi örneği. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(22), ss. 85-105.
• Gazette, (2015, 1 Aralık). Adana kent konseyi'nden 'göçle gelenler' çalıştayı. Gazette. https://gazette.com.tr/Haber/ekonomi/adana-kent-konseyinden-gocle-gelenler-calistayi-29421
• Güler, E. (t.y.). Yönetişim analizi ve Türkiye’de bir model örneği olarak kent konseyleri pratiği. Akademik Kaynak. Erişim Tarihi: 5 Ocak 2025. https://www.akademikkaynak.com/yonetisim-analizi-kent-konseyleri.html
• Haber Dairesi, (2021, 30 Aralık). Karatay belediyesi kent konseyi programlarıyla 2021'e damga vurdu. Erişim Tarihi: 20 Aralık 2024. https://haberdairesi.com/konya/karatay-belediyesi-kent-konseyi-programlariyla-2021e-damga-vurdu-63784h
• İnsan Hakları Merkezi (t.y.). Avrupa yerel yönetimler özerklik şartı. Erişim Tarihi: 4 Ocak 2025. https://insanhaklarimerkezi.bilgi.edu.tr/tr/content/155-avrupa-yerel-yonetimler-ozerklik-sart/
• İstanbul Kent Konseyi, (t.y.). Erişim Tarihi: 24 Kasım 2024. https://istanbulkentkonseyi.org.tr/
• İzmir Kent Konseyi, (t.y.). Erişim Tarihi: 25 Kasım 2024. https://www.izmirkentkonseyi.org.tr/tr/Projeler/Projeler
• Kaşıkırık, A. ve Toprak, M., (2022). Kent konseylerinde kadın temsili. Balıkesir Kent Konseyi & Türkiye Kent Konseyleri Birliği. ss. 107-114. Sabancı M. (Başkan). 3. Kent Konseyleri Sempozyumu. Balıkesir Kent Konseyi. Balıkesir.
• King, M. (2023). Strategy in action: 5 successful local government performance outcomes. Envisio. https://envisio.com/blog/strategy-in-action-5-successful-local-government-performance-outcomes/
• Lafferty, W. M. (2001). Sustainable Communities in Europe, s. 272
• Larrue, C., Emelianoff, C., Di Pietro, F., Héland, L. ve Lafferty, W. M. (Ed.). (2001). Sustainable Communities in Europe (s. 180-202). London: Earthscan.
• Neighborhood Councils, (t.y.). What are neighborhood councils?. Erişim Tarihi: 01 Kasım 2024. https://empowerla.org/
• Ogawa Y., Ruflin, T. J., Kato, E., ve Taniguchi, H. (1998). A Methodology for Community Involvemement in Efficient Disaster- Prevention Awareness. Regional Development Studies, Vol 4. https://uncrd.un.org/content/rds-04-1998
• Özdemir, A. T. (2011). Mahalli İdarelerde Halk Katılımı Bağlamında Kent Konseyleri, Sayıştay Dergisi, 22(83), ss. 31-56
• Resmî Gazete, (2006, 8 Ekim) Kent Konseyi Yönetmeliği (Sayı: 26313). Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2006/10/20061008-5.htm
• Tapdık, S. ve Negiz, N. (2019). Kent aktörlerinin kadın dostu kent algısı ve kentte durum: Zonguldak örneği. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi. Doi: 10.29228/ijbemp.40378
• Ulusoy, A. ve Tekdere, M. (2016). Kent konseylerinin mali kısıtları. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(2), ss. 175-190.
• Zeren, H. E. (2017). Kent konseyleri dünyadaki görünümü ve Türkiye analizi. Ekin Yayınları.