Havacılık Sektöründe Zaman Baskısı: Yer Hizmetleri Çalışanlarına Yönelik Ampirik Bir Çalışma
Öz
Bu araştırmanın amacı, havacılık sektöründe özellikle yer hizmetleri çalışanlarının karşılaştığı zaman baskısının kaynaklarını ve bu baskıyı etkileyen faktörleri kapsamlı bir şekilde incelemektir. Havacılık sektörü, operasyonel yoğunluk, güvenlik standartları ve verimlilik beklentileri nedeniyle çalışanlarını çoğu zaman dar zaman aralıkları içerisinde karar alma ve görev tamamlama zorunluluğu ile karşı karşıya bırakmaktadır. Bu bağlamda zaman baskısı; işten, yönetimden ve kişisel faktörlerden kaynaklanan üç alt boyutta ele alınmıştır. Araştırmanın yöntemi nicel yaklaşıma dayanmaktadır. Türkiye genelinde farklı havalimanlarında görev yapan 201 yer hizmetleri çalışanına anket uygulanmış; ölçeğin Cronbach’s Alpha katsayısı 0,90 bulunarak yüksek güvenilirlik doğrulanmıştır. Veriler SPSS ile analiz edilmiş; korelasyon, regresyon ve varsayım kontrolleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, işten kaynaklanan baskı ile yönetimden kaynaklanan baskı arasında güçlü bir ilişki olduğunu; kişisel baskıların ise daha düşük düzeyde olmakla birlikte her iki boyutla da anlamlı biçimde bağlantılı olduğunu göstermektedir. Regresyon analizleri, toplam zaman baskısı algısını etkileyen başlıca demografik değişkenlerin eğitim seviyesi ve cinsiyet olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca çalışılan havalimanının büyüklüğü işten kaynaklanan baskıyı, yaş ve tecrübe ise kişiden kaynaklanan baskıyı açıklayan faktörler olarak öne çıkmaktadır. Bulgular, zaman baskısının tek boyutlu bir olgu olmadığını; operasyonel, yönetsel ve bireysel faktörlerin etkileşimi ile şekillendiğini göstermektedir. Çalışma, sektörde zaman baskısını azaltmaya ve operasyonel güvenliği artırmaya yönelik çok düzeyli stratejilere rehberlik edecek pratik çıkarımlar sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
zaman baskısı, havacılık sektörü, yer hizmetleri, regresyon analizi, demografik faktörler
Kaynakça
- Baethge, A., Rigotti, T., & Roe, R. A. (2015). Just more of the same, or different? An integrative theoretical framework for the study of cumulative interruptions at work. European Journal of Work and Organizational Psychology, 24(2), 308–323.
- Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2017). Job demands–resources theory: Taking stock and looking forward of Occupational https://doi.org/10.1037/ocp0000056 Health Psychology, 22(3), 273–285.
- Belobaba, P., Odoni, A., & Barnhart, C. (Eds.). (2015). The global airline industry. John Wiley & Sons. Boeing. (2023). Statistical summary of commercial jet airplane accidents: 2022. Boeing Commercial Airplanes.
- Claessens, B. J. C., van Eerde, W., Rutte, C. G., & Roe, R. A. (2007). A review of the time management literature. Personnel Review, 36(2), 255–276
- Cohen, S., & Williamson, G. (1988). Perceived stress in a probability sample of the United States. In S. Spacapan & S. Oskamp (Eds.), The social psychology of health (pp. 31–67). Newbury Park, CA: Sage.
- Çoban, R., & Aydoğdu, T. (2020). Havacılık sektöründe zaman baskısının teknostrese etkisi: Uçak bakım teknisyenleri üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2442-2460. Degani, A., & Wiener, E. L. (1994). Human factors of flight-deck checklists: The normal, the abnormal, and the emergency (NASA Contractor Report No. 177549). Washington, DC: National Aeronautics and Space Administration.
- Dekker, S. (2014). The field guide to understanding 'human error' (3rd ed.). CRC Press. 109
- Dismukes, R. K., Berman, B. A., & Loukopoulos, L. D. (2015). The limits of expertise: Rethinking pilot error and the causes of airline accidents. Ashgate Publishing, Ltd.
- European Union Aviation Safety Agency (EASA). (2021). Annual safety review 2021. Cologne, Germany: EASA. Endsley, M. R., & Garland, D. J. (2000). Situation awareness analysis and measurement. CRC Press.
- European Union Aviation Safety Agency [EASA]. (2021). Annual safety review 2021. https://www.easa.europa.eu/en/document-library/general-publications/annual-safety-review-2021