Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme

Zeynep Damla Taşkın

doi:10.33629/auhfd.1362949

Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Türk hukukunda üremeye yardımcı tedavi yöntemlerinden yararlanma hakkı sadece evli kişilere tanınmıştır. Doğal yoldan çocuk sahibi olamayan evli kişiler, birbirlerine ait üreme hücrelerini kullanarak yapay döllenme yoluyla çocuk sahibi olabilmektedir. Üremeye yardımcı tedavi yöntemlerine başvurabileceklere ve yöntemin kendisine ilişkin bu sınırlama, bugüne kadar çeşitli açılardan hukuka aykırılık iddialarına konu edilmiştir. Ancak bu iddiaları değerlendiren Danıştay, yürürlükteki miras hukuku ve soybağı hükümleri göz önünde bulundurulduğunda anılan sınırlamaların yerinde olduğuna karar vermiştir. Bu çalışmada Danıştay tarafından sunulan gerekçelerin, evli olmayan kişilerin üremeye yardımcı tedavi yöntemlerinden dışlanmasını meşru kılıp kılamayacağı irdelenmiştir. Bu sırada, elde edilmiş embriyoların eşlerden birinin ölümü üzerine imha edilmesini öngören Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları Ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik’in 20. maddesinin ilgili kısmı hakkında verilen yürütmeyi durdurma kararı da çiftin evli olması zorunluluğu açısından değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonunda ise, evli ve evli olmayan çiftler arasında yapılan ve meşru bir dayanağı olmayan bu ayrımın ortadan kaldırılması için yapılabilecek düzenleme tekliflerine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akıntürk, Turgut ve Derya Ateş. Aile Hukuku. Ankara: Beta, 2021.
Aydın, Öztürk. “Homolog Döllenme Yoluyla Elde Edilen Tüpteki Embriyonun Yasal Mirasçılığı.” Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 22, no. 3 (2016): 349-74.
Badur, Emel. “Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamalarında Kişisel Verilerin Korunması.” İçinde Evrensel Hukuk İlkeleri Işığında Türk Medeni Hukukunda Değişimler Sempozyumu, editör: Emel Badur ve Gamze Turan Başara, 173-94. Ankara: Seçkin, 2016.
Baysal, Başak. “Çocuğun Kökenini Öğrenme Hakkı.” İçinde Prof. Dr. Rona Serozan’a Armağan, Cilt I, editör: Baki İlkay Engin, 493-534. İstanbul: On İki Levha, 2010.
Çilenti Konuralp, Ayşen. “Medeni Hale Dayalı Bir Ayrımcılık Örneği: Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik.” İçinde Özel Hukukun Güncel Sorunları ve Anayasa'nın Özel Hukuka Etkileri, Cilt I, editör: Sibel Özel, Hatice Selin Pürselim, Özlem Karaman Coşgun ve Hanife Doğrusöz Koşut, 403-17. İstanbul: On İki Levha, 2022.
Dural, Mustafa, Tufan Öğüz ve Mustafa Alper Gümüş. Türk Özel Hukuku Cilt III Aile Hukuku. İstanbul: Filiz, 2023. Dursun Karaahmetoğlu, Şeyda ve Tülay Aydın Ünver. “Ana ile Çocuk Arasında Kurulan Soybağının Reddi.” İçinde Toplumsal Cinsiyet ve Hukuk, Cilt I, editör: Zeynep Özlem Üskül Engin, 299-332. İstanbul: On İki Levha, 2019.
Erdem, Mehmet ve Aslı Makaracı Başak. Aile Hukuku. Ankara: Seçkin, 2022.
Genç Arıdemir, Arzu. “Tanıma Yolu İle Kurulan Soybağı.” İçinde Prof. Dr. Zahit İmre’ye Armağan, 1-37. İstanbul: Der, 2009.

Guillod, Olivier. “Art. 260.” İçinde Commentaire Romand Code Civil I (Art. 1-456 CC), Editör: Pascal Pichonnaz, Bénédict Foëx ve Christiana Fountoulakis. Bâle: Helbing Lichtenhahn, 2010.
Gümüş, Mustafa Alper. “Koca, Çocuk ve Ergin Olmayan Çocuğa Atanan Kayyım Dışındaki ‘Diğer İlgililerin’ [Kocanın Ana ve Babası ile Altsoyunun, Baba Olduğunu İddia Eden Kişinin, Annenin (!)] Soybağının Reddi Davası Açma Hakkı (TMK m. 291/I, III).” İçinde Prof. Dr. Mustafa Dural’a Armağan, editör: Tufan Öğüz, 568-78. İstanbul: Filiz, 2013.
İkizler, Metin. Evlenmenin Hükümsüzlüğü. Ankara: Seçkin, 2018.
Rusch, Martina ve Antje Götschi. “Art. 260 ZGB.” İçinde Kurzkommentar Schweizerisches Zivilgesetzbuch, editör: Andrea Büchler ve Dominique Jakob. Basel: Helbing Lichtenhahn, 2018.
Schwenzer, Ingeborg ve Michelle Cottier. “Art. 260 ZGB.” İçinde Basler Kommentar Zivilgesetzbuch I (Art. 1-456 ZGB), editör: Thomas Geiser ve Christiana Fountoulakis. Basel: Helbing Lichtenhahn, 2022.
Serozan, Rona. Çocuk Hukuku. İstanbul: Vedat, 2017.
Serozan, Rona ve Baki İlkay Engin. Miras Hukuku. Ankara: Seçkin, 2022.
Stehli, Claudia. “Art. 260 ZGB.” İçinde OFK - Orell Füssli Kommentar: Schweizerisches Zivilgesetzbuch, editör: Jolanta Kren Kostkiewicz, Stephan Wolf, Marc Amstutz ve Roland Fankhauser. Zürich: Orell Füssli, 2021.
Stegmüller, Tiffaine. “5ème partie: Le consentement et la procréation / Le consentement et ses conditions dans le cadre de la loi fédérale du 18 décembre 1998 sur la procréation médicalement assistée (LPMA).” İçinde Le consentement en droit, editör: Samantha Besson, Yves Mausen, Pascal Pichonnaz ve Xenia Karametaxas, 155-182. Genève – Zurich – Bâle: Schulthess, 2018.
Yağcıoğlu, Burcu. “Akıl Hastalığının Evlilikteki Etkilerine Genel Bir Bakış.” Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29, no. 2 (2021): 933-98.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Aile Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zeynep Damla Taşkın ^*
0000-0002-3069-6753
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

7 Ağustos 2024

Gönderilme Tarihi

21 Eylül 2023

Kabul Tarihi

3 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 73 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.33629/auhfd.1362949

IZ

https://izlik.org/JA59HE63CN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Taşkın, Z. D. (2024). Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 73(2), 1449-1481. https://doi.org/10.33629/auhfd.1362949

AMA

1.Taşkın ZD. Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme. AÜHFD. 2024;73(2):1449-1481. doi:10.33629/auhfd.1362949

Chicago

Taşkın, Zeynep Damla. 2024. “Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 73 (2): 1449-81. https://doi.org/10.33629/auhfd.1362949.

EndNote

Taşkın ZD (01 Ağustos 2024) Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 73 2 1449–1481.

IEEE

[1]Z. D. Taşkın, “Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme”, AÜHFD, c. 73, sy 2, ss. 1449–1481, Ağu. 2024, doi: 10.33629/auhfd.1362949.

ISNAD

Taşkın, Zeynep Damla. “Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 73/2 (01 Ağustos 2024): 1449-1481. https://doi.org/10.33629/auhfd.1362949.

JAMA

1.Taşkın ZD. Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme. AÜHFD. 2024;73:1449–1481.

MLA

Taşkın, Zeynep Damla. “Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 73, sy 2, Ağustos 2024, ss. 1449-81, doi:10.33629/auhfd.1362949.

Vancouver

1.Zeynep Damla Taşkın. Evli Olmayan Kişilere Üremeye Yardımcı Tedavi Yöntemlerinden Yararlanma Hakkı Tanınmamasının Hukuki Gerekçeleri Üzerine Bir Değerlendirme. AÜHFD. 01 Ağustos 2024;73(2):1449-81. doi:10.33629/auhfd.1362949

Cited By

Danıştay ve Conseil d'État’nın Ölüm Sonrası Tıbbi Destekli Üreme Konusundaki Yaklaşımı

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.33433/maruhad.1792812