Aile İsminden Soyadına Soyadının Türk Hukukuna Girişi

Soyadı konusu kanunlarda yer almadan önce bazı toplumlarda yer almış bir uygulamadır. Türk hukukunda 1934 yılında çıkarılan Soyadı Kanunu ile zorunlu hale gelmiş olan soyadı, uygulamada aile ismi olarak daha eski dönemlerde var olmuştur. Dilbilimi, tarih, etnoloji gibi farklı alanlarda incelenen soyadı, günümüzde daha çok medeni hukuk ve anayasa hukuku alanlarında çalışmalara konu olmaktadır. Soyadı Kanunu’nun yürürlüğe girişi hukukçular tarafından yeterince incelenmiş değildir. Bu makalede Soyadı Kanunu öncesi tartışmalar, kanuna ilişkin öneriler, farklı devletlerin düzenlemeleri, kanun görüşmeleri, kanunla getirilen düzenlemeler ve kanunun uygulanması gibi konular ele alınmıştır. Kanuna ilişkin meclis görüşmeleri, öğretinin ve kamuoyunun görüşleri konunun temel kaynaklarıdır. Kaynaklarda ele alınan hususların kanuna ve uygulamaya yansıması karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Cumhuriyetin kurulmasından itibaren soyadı düzenlemesi yapılması yönünde bir kamuoyu olduğu, Türk Kanunu Medenisi’nde bazı hükümlerin yer alması üzerine öğretinin konuyu ele aldığı görülmektedir. Soyadının Türklerde ve Osmanlı Devleti’nde kullanıldığı tespitleri yapılmış, farklı ülkelerin kanunlarından örneklerle önerilerde bulunulmuştur. Soyadı Kanunu dönemin genel yaklaşımına uygun hükümler getirmiştir. Uygulamada görülen bazı sorunlar uyum sürecinde mazur görülebilecek düzeyde kalmıştır.