Karma Bağış Kavramı ve Karma Bağışta Ayıptan Doğan Sorumluluk

Öz

Karma bağış, borçlanılan edimin bir kısmı için bir karşılığın yerine getirilmesi kararlaştırılırken geri kalan kısmın her iki tarafın iradesine göre karşı tarafa karşılıksız olarak kazandırılmasının amaçlandığı bir sözleşmedir. Hukuki niteliği itibarıyla kaynaşık karma sözleşme niteliği taşıyan karma bağış, Türk Borçlar Kanunu’nda açıkça düzenlenmemiştir. Hukukumuzda geçerli olan sözleşme özgürlüğü ilkesi sayesinde karma bağış sözleşmesinin kurulmasının önünde yasal bir engel bulunmamaktadır. Ancak İsviçre ve Alman hukuk uygulamasının aksine ülkemizde bu sözleşme yeterince bilinmemektedir. Bu durumun en önemli nedenlerinden biri, tapu mevzuatımızda konuya ilişkin açık bir düzenlemenin bulunmamasıdır. Oysa karma bağış sözleşmesinin daha bilinir hâle gelmesi ve uygulamada yaygınlaşması, özellikle ülkemizdeki muvazaalı işlemleri azaltarak yargı mercilerinin önüne gelen uyuşmazlık sayısını azaltabilir. Bu çalışmada, karma bağış sözleşmesi İsviçre ve Alman hukuk öğretisinde ileri sürülen görüşlerden ve yargı kararlarından da yararlanılarak ele alınmış; sözleşme öncelikle kavramsal olarak tanıtılmıştır. Ayrıca çalışmada, karma bağışa ilişkin en önemli meselelerden biri olan ayıptan doğan sorumluluk konusu özel olarak incelenmiştir. Öğretide geliştirilen teoriler ışığında karma bağış sözleşmesine uygulanacak olan hükümlerin belirlenmesi ve bu hükümlerin ayıptan doğan sorumluluk bakımından uygulanması konusu açıklanmıştır. Karma bağış sözleşmesinde ayıptan doğan sorumluluğun gerçekleşmesi hâlinde kendisine kazandırmada bulunulanın satış sözleşmesinde alıcının sahip olduğu hakları kullanıp kullanamayacağı, bu hakları kullanmasının koşulları ve hukuki sonuçları ayrıntılı biçimde incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Karma Bağış
• Karma Sözleşme
• Satış
• Bağışlama
• Ayıptan Doğan Sorumluluk

The Concept of Mixed Donation and Liability for Defects in Mixed Donation

Öz

A mixed donation is a type of contract in which part of the promised performance is provided in exchange for consideration, while the remainder is gratuitously transferred in line with the mutual intention of the parties. Although such contracts exhibit characteristics of integrated mixed agreements, they are not explicitly regulated under the Turkish Code of Obligations. Nevertheless, the principle of freedom of contract allows for their validity under Turkish law. Unlike in Swiss and German judicial practice, however, mixed donations remain relatively unknown in Türkiye. A key reason for this is the absence of clear provisions in Turkish land registry legislation. Yet, broader recognition and use of mixed donations could help reduce fictitious transactions and thereby lessen related legal disputes. This study examines mixed donation contracts with reference to Swiss and German legal scholarship and case law. Special focus is placed on one of the main legal challenges: liability for defects. Theories developed in the doctrine are evaluated to determine applicable legal provisions and their implementation in defect-related cases. The study also explores whether the recipient of a mixed donation may exercise the buyer’s rights under a contract of sale, along with the legal conditions and consequences of doing so.

Anahtar Kelimeler

• Mixed Donation
• Mixed Contract
• Sale
• Donation
• Liability for Defects

Kaynakça

1. Akbıyık, Cem. Karma Bağışlama Kavramı ve Miras Hukukundaki Yeri. Aristo, 2021.
2. Akıncı, Bekir. “Mirasbırakanın Altsoy Lehine Sağlararası Kazandırmalarının ve Özellikle Karma Bağışlarının Denkleştirilmesi ile Tenkisine İlişkin İsviçre Federal Mahkemesinin 116 II 667 Numaralı Kararı Çevirisi.” Konya Barosu Dergisi 1, 1 (2021): 21- 32. DergiPark.
3. Antalya, O. Gökhan. Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I. Legal Yayıncılık, 2016.
4. Aral, Fahrettin, ve Hasan Ayrancı. Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri. Yetkin Yayınları, 2025.
5. Aydoğdu, Murat, ve Nalan Kahveci, Türk Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri. Adalet Yayınevi, 2023.
6. Biber, Irène. “Die Anwendung der mietrechtlichen Schutzbestimmungen auf gemischte Verträge.” mietrechtspraxis 1, (2014): 1 -32. Swisslex.
7. Bornhauser, Philip R., ve Beat Schönenberger. “CHK OR, Art. 239.” İçinde Handkommentar zum Schweizer Privatrecht Obligationenrecht - Einzelne Vertragsverhältnisse - Art. 184-529 OR und Innominatverträge, editörler Michael Hochstrasser, Tina Huber-Purtschert, ve Maissen Eva. Schulthess, 2023.
8. Bornhauser, Philip R., ve Beat Schönenberger. “CHK OR, Art. 248.” İçinde Handkommentar zum Schweizer Privatrecht Obligationenrecht - Einzelne Vertragsverhältnisse - Art. 184-529 OR und Innominatverträge, editörler Michael Hochstrasser, Tina Huber-Purtschert, ve Maissen Eva. Schulthess, 2023.

9. Bucher, Eugen. Obligationenrecht: Besonderer Teil. Schulthess, 1988.
10. Can, Suzan, Tamara Monika Völk, Jennifer Zbinden, ve Arnold F Rush. “Hausverkauf an Kinder im Alter.” Aktuelle juristische Praxis 9, (2021): 1112 - 1130. Swisslex.
11. Chiusi, Tiziana J. “BGB § 516.” İçinde J. von Staudingers Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch: Staudinger BGB - Buch 2: Recht der Schuldverhältnisse: §§ 516-534 (Schenkungsrecht), editör Sebastian Herrler. Otto Schmidt - De Gruyter, 2021.
12. Chiusi, Tiziana J. “Schenkung Vorbemerkungen zu BGB §§ 516 ff.” İçinde J. von Staudingers Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch: Staudinger BGB - Buch 2: Recht der Schuldverhältnisse: §§ 516-534 (Schenkungsrecht), editör Sebastian Herrler. Otto Schmidt - De Gruyter, 2021.
13. Demiral, Meltem. Şartlı Bağışlama. Adalet Yayınevi, 2011.