THE RELATIONSHIP BETWEEN REASON AND FAITH IN ISLAMIC THEOLOGY

Öz

conclusions from faith and religious beliefs. In the third justification form is described as acts of heart emphasized to the emotion and morality dimension of faith

Anahtar Kelimeler

• faith, reason, justification, revelation, acts of heart, nakl, belief, argument, knowledge

Kelam'da Akıl İman İlişkisi:Temel Teolojik Yaklaşımlar

Öz

Dinlerin ve teolojik sistemlerin temel tartışma alanlarından biri olan akıl iman ilişkisi, vahyin rasyonel temellendirilmesine paralel olarak ele alınmış, teolojilerin kurumsallaşma sürecini belirleyen en önemli sorunlarından biri olmuştur. İslam teolojisinde, akıl iman ilişkisi bağlamında üç tür iman temellendirilmesinden söz edilebilir. Bunlardan birincisi selefi yaklaşım tarafından benimsenen ve selef yöntemine uygun olarak tasarlanan habere/nakle dayalı iman temellendirilmesidir. Bu temellendirme biçimini bir tür entelektüel pasiflik olarak adlandırmak mümkündür. Kelamcılarca benimsenen ikinci temellendirme biçiminde imanın, ağırlıklı olarak akli ve bilişsel bir olgu olduğu üzerinde durulmaktadır. İmanın kalp fiilleri şeklinde tanımlandığı üçüncü tarz temellendirmede, duygu ve ahlak boyutuna vurgu yapılmaktadır

Kaynakça

1. Abdulcabbar, el-Muğni Ebvabi’t-Tevhid ve’l-Adl, thk. Muhammed Ali en- Neccar-Abdulhalim en-Neccar-Taha Hüseyin-İbrahim Medkur, Kahire, 1965.
2. Şerhu Usuli’l-Hamse, thk.Abdulkerim Osman, Kahire, 1996.
3. el-Muhit bi’t-Teklif, thk.Ö. Azmi-A. el-Ehvani, Mısır, tsz.
4. el-Muhtasar fi Usuli’d-Din, Resailu’l-Adl ve’t-Tevhid içinde, thk.Muhammed Ammara, Kahire, 1971.
5. Ali b Sultan Muhammed el-Kari el-Hanefi, Şerhu’l-Fıkhu’l-Ekber, İstanbul, 1375/1955
6. Aslan, İbrahim, Kadı Abdulcabbar’da Kelam Yöntemi, Doktora Tezi, Ankara, 2007
7. Bağdadi, Ebu Mansur Abdulkahir b. Tair et-Temimi, Usulu’d-Din, İstanbul, 1346/1928
8. Bakıllani, Ebu Bekir Muhammed b. Tayyib, et-Temhid, thk. İmaduddin Ah- med Haydar, Beyrut, 1993/1414

9. el-Cabiri, Muhammed Abid, Arap Aklının Oluşumu, Türkçesi: İbrahim Akba- ba, İstanbul, 1997,
10. Cabiri, Arap-İslam kültürünün Akıl Yapısı, İstanbul, 2000.
11. Carullah, Zuhdi Hasan, el-Mu’tezile, Kahire, 1947
12. Cuveyni, Ebu’l Meali Abdulmelik, Kitabu’l İrşad, thk. Es’ad Temim, Beyrut, 1416/1996
13. Cuveyni, İmamu’l Harameyn Ebu’l Meali Abdulmelik b. Abdillah, el- Akidetu’n-Nizamiyye, tahk. Muhammed Zahid el-Kevseri, Kahire, 1412/1992
14. Cürcani, Şerhu’l-Mevakıf, Beyrut, 1997
15. Ebu Hanife, Numan b. Sabit, el-Fıkhu’l-Ekber (İmamı Azam’ın Beş Eseri), çev. Mustafa Öz, İstanbul, 1981
16. Ebu Ubeyd Kasım b. Selam, “Kitabu’l-İman”, thk. M. Nasuriddin el-Elbani, Kuveyt, tsz
17. Fahreddin er-Razi, Muhammed b. Ömer b. Hüseyin, Kelam’a Giriş (el- Muhassal), çev: Hüseyin Atay, Ankara, 2002
18. Fazlurrahman, İslam, çev. Doç. Dr. Mehmet Dağ- Doç. Dr. Mehmet Aydın, İstanbul, 1981
19. Fazlurrahman, İslam ve Çağdaşlık, çev. Alpaslan Açıkgenç-M. Hayri Kırba- şoğlu, Ankara, 1990.
20. Gazali, İtikad’da Orta Yol, çev. Kemal Işık, Ankara, 1971
21. Gurabe, Hamude, Ebu’l-Hasan el-Eş’ari, Kahire, 1973.
22. Güler, İlhami, Sabit Din Dinamik Şeriat, Ankara, 1999
23. el-Halimi, Huseyn b. Hasen, Kitabu’l-Minhac fi Şuabi’l-İman, thk. Halimi Muhammed Fude, Daru’l-Fikr, 1979
24. Husni Zine, el-Akl inde’l-Mu’tezile, Beyrut, 1980
25. Işık, Kemal, Mu’tezile’nin Doğuşu ve Kelami Görüşleri, Ankara, 1967
26. Izutsu, İslam Düşüncesinde İman Kavramı, İstanbul, 2000.
27. Kutlu, İslam Düşüncesinde İlk Gelenekçiler, Ankara, 2002.
28. Leibniz, Gottfried Wilhem, İmanla Aklın Uygunluğu Üzerine Konuşma, çev. Hüseyin Batu, M.E.B. yay., 1986,
29. Maturidi, Kitabu’t-Tevhid, trcm. Bekir Topaloğlu, Ankara, 2002
30. Nesefi, Ebu’l-Mu’in, Tabsıratu’l-Edille Fi Usuli’d-Din, thk.Hüseyin Atay, Ankara, 1993
31. Pessagno, J. Meric, “Maturidi’ye Göre Akıl ve Dini Tasdik”, çev.İlhami Güler, A.Ü.İ.F Derg., Ankara, 1996
32. Richard M. Frank, “Knowledge and Taqlid: The Foundations of Religious Belief in Classical Ash’arism”, JAOS, vol.109, no.1 (jan.-mar.,1989)
33. Şeyhzade, Nazmu’l-Feraid, İstanbul, 1871
34. İbn. Abdilberr, Ebu Ömer Yusuf b. Abdillah, Camiu beyani’l-ilm ve fadlihi, Beyrut, trz
35. İbn. Furek, Mücerredu Makalat eş-Şeyh Ebi’l-Hasan el-Eş’ari, Beyrut, 1987
36. İbn. Hazm, Ebu Muhammed Ali b. Ahmed, el-Fasl fi’l Milel ve’l Ehva ve’n- Nihal, Beyrut, 1986
37. İbn. Teymiye, el-Akidetu’l-Vasıtiyye, İstanbul, 1975
38. el-İci, el-Mevakıf fi İlmi’l-Kelam, Beyrut, trz
39. İrfan Abdulhamid, İslam’da İtikadi Mezhepler ve Akaid Esasları, Çev. M. Saim Yeprem, İstanbul, 1981
40. Yörükan, Y. Ziya, “İslam Akaid Sisteminde Gelişmeler”, A.Ü.İ.F. Derg., C. II, Sayı: 2-3, Ankara, 1953