Uluslararası İlişkilerde Amerikan Merkezliliği: Kurumsal Hâkimiyet, Yayıncılık Yoğunlaşması ve Teorik Alanın Yapısı
Öz
Uluslararası İlişkiler disiplininin ABD sosyal bilimi olduğu ile ilgili varsayımlar Stanley Hoffmann’ın iddiasından bugüne Uluslararası İlişkiler uzmanları arasında tartışılan bir konu olmuştur. Öyle ki, ABD merkezliliğine yönelik eleştirilerle başlayan bu tartışmalar, Uluslararası İlişkilerin daha kapsayıcı bir şekilde anlaşılması çağrılarını teşvik etmiş ve “çevre”nin disipline daha fazla dâhil edilmesi ve “Küresel Uİ” çağrısına dönüşmüştür. Bu yolda bu çalışmanın amacı da ABD’nin Uİ disiplinine nasıl ve ne şekilde hâkim olduğunu sistematik olarak araştırarak tartışmayı yeniden alevlendirmektir. Genel ve belirsiz bir hâkimiyet biçimlerinden bahsetmek yerine, çalışma ABD’nin Uİ’deki hâkimiyet unsurlarını parçalara ayırarak ve potansiyel olarak Uİ’de hâkimiyet kurabileceği yolları ve bunun nasıl ölçülebileceğini belirterek başlar. Çalışmanın yöntemi ilk olarak disiplinin ABD merkezli yapısını tarihsel, teorik ve kurumsal düzeylerde sorgulayan mevcut literatürden ve ikincil olarak TRIP anketlerinden elde edilen ikincil ampirik verilerine dayanmaktadır. Çalışma, Uluslararası İlişkiler disiplininin entelektüel, kuramsal ve kurumsal yapısını karşılaştırmalı ve uzunlamasına biçimde incelemeye olanak tanıyan kapsamlı ve sistematik uluslararası veri setlerini sunması nedeniyle TRIP anketlerinden faydalanmıştır. Elde edilen bulgular, Uluslararası İlişkiler disiplininin mevcut yapısal eşitsizlikler çerçevesinde hâlâ ABD’nin akademik ve entelektüel hâkimiyeti altında sürekliliğini koruduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abbott, A. (2001). Chaos of Disciplines. Chicago: University of Chicago Press.
- Accounting Insights Team. (2025). SSCI Journal Rankings: Impact on Academic Success and Careers. https://accountinginsights.org/ssci-journal-rankings-impact-on-academic-success-and-careers/
- Acharya, A. ve Buzan, B. (2017). Why is There No Non-Western International Relations Theory? Ten Years on. International Relations of the Asia-Pacific, 17(3), 341-370. https://doi.org/10.1093/irap/lcx006
- Acharya, A. (2016). Introduction: Advancing Global IR: Challenges, Contentions, and Contributions. International Studies Review, 18(1), 4-15. https://doi.org/10.1093/isr/viv016
- Alker, H. ve Biersteker, T. (1984). The Dialectics of World Order: Notes for a Future Archeologist of International Savoir Faire. International Studies Quarterly, 28(2), 121-142. https://doi.org/10.2307/2600692.
- Ake, C. (1982). Social science as imperialism: A theory of political development. Ibadan University Press.
- Arlene, T. (2003). Seeing IR Differently: Notes from the Third World. Millennium, 32(2), 295-324. https://doi.org/10.1177/03058298030320020301
- Ashley, R. K. (1987). The Geopolitics of Geopolitical Space: Toward a Critical Social Theory of International Politics. Alternatives, 12(4), 403-34. https://doi.org/10.1177/030437548701200401
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası İlişkiler Kuramları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
İbrahim Kurnaz
*
0000-0001-7228-6536
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
23 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi
23 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
21 Temmuz 2025
Kabul Tarihi
19 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 1