The Foundation of the Ottoman Empire as a Struggle for Cultural Hegemony: Historical TV Series

Öz

In recent years, historical TV series broadcast on mainstream Turkish channels have significantly increased public interest in the Ottoman Empire. By navigating between fiction and historical fact, these series reference a specific view of history, making them highly appealing to broad audiences. It is evident that the narratives they construct about the Ottoman past are shaped by today’s cultural climate. Rather than presenting Ottoman history as a concluded timeline, these series reframe it as a privileged space in the construction of cultural hegemony.Despite the limited historical sources on the early Ottoman period, a popular and idealized reading continues to reproduce a dominant discourse around it. In this context, historical dramas serve as powerful instruments that legitimize a narrative aligned with the ruling power’s discourse, drawing on cultural and anthropological themes.This article explores the cultural hegemony struggle in Turkey through the popular TV series Diriliş: Ertuğrul and Kuruluş: Osman. It argues that this struggle extends beyond national borders, functioning as a form of “soft power.” Contrary to the widespread belief that the conservative political tradition in Turkey has failed to establish cultural hegemony, the global export of these series suggests otherwise, expanding the government’s ideological reach and cultural legitimacy.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman
• Tv Series
• History
• Cultural Hegemony
• Soft Power

Kültürel Hegemonya Mücadelesi Olarak Osmanlı’nın Kuruluş Dönemi: Tarihi Diziler

Öz

Son dönemlerde ana akım televizyon kanallarında yayınlanan tarihi diziler Osmanlıya olan ilgiyi arttırmıştır. Kurgu ve gerçek arasında belirli bir tarih görüşüne referans, bu dizileri ilgi odağı haline getirmiştir. Dizilerin oluşturduğu Osmanlı anlatısının şimdinin kültürel ikliminden beslendiği açıktır. Diziler bir bakıma Osmanlı geçmişini, her şeyin olup bittiği bir tarih anlatısının ötesinde kültürel hegemonyanın inşasında ayrıcalıklı bir yere dönüştürmüştür. Osmanlı tarihine ilişkin kaynak azlığına rağmen popüler okuma biçiminin idealize ettiği kuruluş dönemi bu bakımdan sürekli yeniden üretilen bir söylemin konusu olmaktadır. Bu bağlamda tarihi diziler, kuruluş dönemine ilişkin antropolojik kültürden beslenen ve iktidarın söylemiyle uyumlu anlatıyı meşrulaştırma bakımından etkili bir enstrümandır. Makalede popülerlikleri sayesinde geniş kitlelere ulaşan Diriliş Ertuğrul ve Kuruluş Osman dizlerine referansla Türkiye’deki kültürel hegemonya mücadelesi sorunsallaştırılmaya çalışılacaktır. Tarihi diziler üzerinden bakıldığında kültürel hegemonya mücadelesinin sınırlarının sadece ülke sınırları içinde değil “yumuşak” güç” olarak sınırları aşan bir yapısının olduğu da bu çalışmanın ilgi alanlarından birdir. Bu bağlamda makalenin temele iddiası, genelleşmiş bir ön kabul olan Türk siyasi geleneği içinde sağ çizginin kültürel hegemonya mücadelesinde başarılı olamadığı tezinin tartışmalı olduğu ve hatta bu dizilerin farklı ülkelere ihracı, kültürel hegemonyanın içerde olduğu kadar dışarısıyla olan bağlantısı da iktidarın oyun alanını genişletmekte ve kültürel meşruiyet noktasında söylemini güçlendirdiğidir.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı
• Dizi
• Tarih
• Kültürel Hegemoanya
• Yumuşak Güç

Kaynakça

1. Alhusser, L. (2000). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları. (Y. Alp & M. Özışık, Çev.). İletişim Yayınları.
2. Aydın, E. (2000). Osmanlı gerçeği. Cumhuriyet Yayınları.
3. Aydın, S. (2019). Yeni hafıza ve medya: Payitaht Abdülhamid ve diriliş Ertuğrul dizileriyle kolektif hafıza inşası [Doktora tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi].
4. Bourdieu, P. (2024). Devlet soyluları: Büyük okullar ve zümre ruhu. (A. Sümer, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
5. Bourdieu, P. (2015). Ayrım: Beğeni yargısının toplumsal eleştirisi. (D. Fırat & G. Berkkurt, Çev.). Heretik Yayınları. Bourdieu, P. & Wacquant, L. (2007). Düşünümsel bir antropoloji için cevaplar. (N. Ökten, Çev.). İletişim Yayınları.
6. Burawoy, M. (2012). Gramsci meets Bourdieu. Burawoy, Micheal & Karl Holdt (Eds.). Conversations with Bourdieu içinde (ss. 52-67). Wits University Press.
7. Carney, J. (2018). Resur(e)recting a spectacular hero: Dirilis Ertuğrul, necropolitics, and popular culture in Turkey. Review of Middle East Studies, 52(1), 93–114.
8. Kafadar, C. (2010). İki cihan âresinde Osmanlı devletinin kuruluşu. (C. Çıkın & M. Öz, Çev.). Birleşik Kitabevi.

9. Dellaloğlu, B.F. (2020). Poetik ve politik: Bir kültürel çalışmalar ansiklopedisi. Timaş Yayınları.
10. Demirci, E. Ü. (2020). AKP dönemi’nde kültürel hegemonya arayışı. Çiçek, Atıl Cem & Adem Çelik (Ed.). Türkiye'de siyasal hayat ve kurumlar bağlamında siyaset bilimi çalışmaları içinde (ss. 213-251). Efe Akademi.
11. Elitaş, T. & Kır, S. (2019). Reading Turkey’s new vision based real policies through an identity and their presentation in series as a soft power: a study on the series, resurrection-Ertugrul. Journal of Social Sciences (COES&RJ-JSS), 8(1), 41-62.
12. Giese, F. (2000). Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluş meselesi. Özel, Oktay & Mehmet Öz (Ed.). Söğüt’ten İstanbul’a: Osmanlının kuruluşu üzerine tartışmalar içinde (ss. 149-175). İmge Yayınları.
13. Gramsci, A. (2024). Gramsci kitabı: Seçme yazılar 1916-1935. (İ. Yıldız, Çev.). Dipnot Yayınları.
14. Hall, S. (2001). Encoding/Decoding. M. Durham, & D. Kellner içinde, Media and Cultural Studies: Keyworks (s. 163-173). Blackwell Publishing.
15. İnalcık, H. (1999). Osmanlı tarihi en çok saptırılmış, tek yanlı yorumlanmış tarihtir. Cogito, 19, 25-41.
16. Jaarneh, Oday M. Y. (2023). Yumuşak güç olarak Türk tarihi dizileri vaka araştırması: ‘Diriliş Ertuğrul’ ve ‘Kuruluş Osman’ dizilerinin Filistin toplumu üzerindeki etkisi [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi].
17. Jourdain, A. & Naulin, S. (2016). Pierre Bourdieu’nün kuramı ve sosyolojik kullanımları. (Ö. Elitez, Çev.). İletişim Yayınları.
18. Langer, W. L. & Blake, R.P. (2000). Osmanlı Türklerinin doğuşu ve tarihsel arkaplanı. Özel, Oktay & Mehmet Öz (Ed.). Söğüt’ten İstanbul’a: Osmanlının kuruluşu üzerine tartışmalar içinde (ss. 177-224). İmge Yayınları.
19. Larochelle, D. L. (2021). Le soft power à l’épreuve de la réception. le cas des fictions sérielles Turques en Grèce. Réseaux, 226‑227, 209‑234. https://doi.org/https://doi.org/10.3917/res.226.0209.
20. Lindner, R. P. L. (2000). Ortaçağ Anadolu’sunda göçebeler ve Osmanlılar. (M. Günay, Çev.). İmge Yayınları.
21. Medin, B. & Yeğin, M. O. (2023). Kültürel diplomasi bağlamında tarihi türk dizilerinin sunumu üzerine bir inceleme. ASOS Journal The Journal of Academic Social Science, 138, 228-253. https://asosjournal.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=67959.
22. Özçetin, B. (2018, 5 Nisan). Yeni Türkiye'nin tarihle ve kültürle imtihanı: Diriliş Ertuğrul ve gösterdikleri, T24, 5 Nisan 2018.
23. Ransome, P. (2011). Antonio Gramsci yeni bir giriş. (A. İ. Başgül, Çev.). Dipnot Yayınları.
24. Richard, T. (2020). L'empire entre mémoire et rêve, le monde Ottoman sur les écrans contemporains. Revue Des Mondes Musulmans et De La Méditerranée, 148, 149-166. https://journals.openedition.org/remmm/15330#quotation (07.07.2025).
25. Sassoon, A. S. (2012). Gramsci'ye farklı yaklaşımlar. (M. K. Coşkun, Ç. Erdoğan, O. Kamiloğlu & B. Şentürk, Çev.). Dipnot Yayınları.
26. Slattery, M. (2003). Yapısal Marksizm. Tatlıcan, Ümit & Gülhan Demiriz (Ed.). Sosyolojide temel fikirler içinde (ss. 493-500). Sentez Yayınları.
27. Swartz, D. (2011). Kültür ve iktidar: Pierre Bourdieu’nün sosyolojisi. (E. Gen, Çev.). İletişim Yayınları.
28. Şahin, H. (2021). Dervişler, fakihler, gaziler: erken osmanlı döneminde dini zümreler (1300-1400). Yapı Kredi Yayınları.
29. Thomas, P. D. (2012). Gramsci çağı- felsefe hegemonya Marksizm. (İ. Akçay & E. Ekici, Çev.). Dipnot Yayınları.
30. Tinas, R. (2020). Quel rôle jouent les séries historiques Turques: Manuels d’histoire ou fictions? TV/Series, 1, 1-23. https://journals.openedition.org/tvseries/4042.
31. Tuğal, C. (2025, 14 Şubat). AKP ‘kültürel hegemonya’ kuramadı mı?”. Evrensel. https://www.evrensel.net/yazi/96408/akp-kulturel-hegemonya-kuramadi-mi
32. Wacquant, L. (2014). Simgesel iktidar ve grup oluşumu: Pierre Bourdieu’nün sınıfı yeniden çerçevelemesi üzerine. Cogito,76, 204-230.
33. Wittek, P. (2000). Osmanlı İmparatorluğu’nun doğuşu. (F. Berktay, Çev.). Pencere Yayınları.
34. Yeğin, B. & Yeğin, M. O. (2023). Kültürel diplomasi bağlamında tarihi Türk dizilerinin sunumu üzerine bir inceleme. Journal of Academic Social Sciences, 138, 228-253.
35. Yılmazer, S. &Aşık, O (2021). Diriliş Ertuğrul dizisinde sunulan Osmanlı-Türk kadını imajı üzerine bir alımlama araştırması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21, 747-768. https://doi.org/10.18037/ausbd.1001648.