COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü

Nezahat Ekici; Semra Doğan

doi:10.18037/ausbd.1001652

COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü

Öz

Bu çalışmada COVID-19 pandemisi sürecinde Sağlık Bakanlığı tarafından kamuoyunu bilgilendirme ve farkındalık yaratmak amacıyla hazırlanan kamu spotları ve ‘Evde Kal’ görsellerindeki kaynak kişinin/kişilerin hedef kitlede yarattığı sosyal etki ve hedef kitlenin söz konusu kaynak kişiyle/kişilerle olan sosyal medya etkileşimi arasındaki ilişkide kaynak güvenirliğinin aracılık rolünün irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda kolayda örnekleme yoluyla ulaşılan 275 katılımcıdan, içeriğinde gerçek ünlü kişilerin (Fazıl Say ve Fahriye-Burak Özçivit çifti) ve dizi karakterlerinin yer aldığı (Hekimoğlu ve Dr. Ali Vefa) dört farklı anket formu aracılığıyla veri toplanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre kaynağa ilişkin sosyal medya içeriğinin kullanımı kaynağın bireydeki sosyal etkisini arttırmaktadır. Kaynak konumundaki kişi/karakter ile ilgili sosyal medya içeriğinin kullanımı, ilgili kişi/karakterin algılanan güvenilirliğini de olumlu yönde etkilemektedir. Ayrıca kaynağın güvenilir olduğu ölçüde sosyal etkisinin arttığı da görülmüştür. Sonuç olarak COVID-19 pandemisine yönelik hazırlanan kamu spotları ve ‘Evde Kal’ görsellerindeki kaynak kişinin/kişilerin hedef kitlede yarattığı sosyal etki ve hedef kitlenin söz konusu kaynak kişiyle/kişilerle olan sosyal medya etkileşimi arasındaki ilişkide kaynak güvenirliği kısmi aracılık rolüne sahiptir. Elde edilen sonuçların COVID-19 pandemisi sürecinde iletişim kampanyaları tasarlayan kamu kurum ve kuruluşlara öngörü sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akar, E., Yüksel, H.F. ve Bulut, Z. A. (2015). The impact of social influence on the decision-making process of sports consumers on Facebook. Journal of Internet Application and Management, 6(2), 5-27. doi: doi.org/10.5505/iuyd.2015.40412
Akova, S. (2017). Sigarayı bırak, hayatı bırakma sloganlı kamu spotları örneklemlerinin alımlama analizi yöntemi ile incelenmesi. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(2), 15-36. doi: doi.org/10.30692/sisad.362259.
Berlyne, D. E. (1970). Novelty, complexity and hedonic value. Perception and Psychophysics, 8, 279-286. doi: doi.org/10.3758/BF03212593.
Barari, S., Caria, S., Davola, A., Falco, P, Fetzer, T., Fiorin, S., Hensel, L., Ivchenko, A., Jachimowicz, J., King, G., Kraft-Todd, G., Ledda, A., MacLennan, M., Mutoi, L., Pagani, C., Reutskaja, E., Roth, C. ve Slepoi, F.R. (2020). Evaluating the COVID-19 public health messaging in Italy: Self-reported compliance and growing mental health concerns (Working Paper). Erişim adresi: https://gking.harvard.edu/files/gking/files/covid-italy.pdf
Basil, M. (1996). Identification as a mediator of celebrity effects. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 40(4), 478-495. doi: doi.org/10.1080/08838159609364370.
Benford, R. ve Snow, D. (2000). Framing processes and social movements: An overview and assessment. Annual Review of Sociology, 26 (2000), 611-639. Erişim Adresi: https://www.jstor.org/stable/223459.
Biswas, S.; Hussain, M. ve O’Donnell, Kathleen (2009). Celebrity endorsements in advertisement and consumer perceptions: A cross-cultural study. Journal of Global Marketing, 22, 121-137. doi: doi.org/10.1080/08911760902765940.
Browne, MW. ve Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. Bollen, K.ve Long, J. (Eds). Testing structural equation models (ss.136-162) içinde. Sage; Newbury Park, CA.

Chambres, P., Bonin, D., ve Grenier, K. (2001). Indirect and subliminal "mere exposure" effect: Implicit aspect of attitude formation. Current psychology letters [Online], 2001/1, 4 | 2001, Online since 05 September 2003, connection on 13 September 2021. doi: doi.org/10.4000/cpl.179
Cialdini, R.B. (1984). The psychology of persuasion. New York, NY: Quill WilliamMorrow
Çelebi, E, Özgüzel, S. (2021). Covid-19 Pandemi sürecine yönelik kamu spotlarının etkinliği üzerine bir araştırma. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17 (Pandemi Özel Sayısı), 3453-3474. doi: doi.org/10.26466/opus.810640.
Dal Canbazoğlu, A. (2020). Türkiye’de Covid-19 Yeni Koronavirüs hastalığı vakasının ortaya çıktığı ve yayılmaya başladığı ilk günlerde yayınlanan kamu spotu ve reklamların izleyici üzerindeki etkisi. Turkish Studies, 15(6), 351-389. doi: https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.43904
Di gangi, P.M. ve Wasko, M. (2016). Social media engagement theory: Exploring the influence of user engagement on social media usage. Journal of Organizational and End User Computing, 28(2), 53-73. doi: doi.org/10.4018/JOEUC.2016040104
Doğan, S. (2018). Özdeşleşmenin reklama karşı tutum ve satın alma niyeti üzerindeki etkisinde ünlü-ürün uyumunun ılımlaştırıcı rolü (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
Dolan, R., Conduit, J., Fahy, J., Brodie, R. J., Hollebeek, L. D. ve Conduit, J. (2016). Social media engagement: A construct of positively and negatively valenced engagement behaviour. R.J. Brodie, L.D. Hollebeek & J. Conduit (Eds.), Customer engagement: Contemporary issues and challenges (pp. 102–102) içinde. London, UK: Routledge.
Dolan, R., Conduit, J., Frethey-Bentham, C., Fahy, J. ve Goodman, S. (2019). Social media engagement behavior: A framework for engaging customers through social media content. European Journal of Marketing, 53(10), 2213-2243. doi: doi.org/10.1108/EJM-03-2017-0182.
Ersan, M. ve Avşar, Z. (2020) Sağlık Bakanlığının Koronavirüs (Covid-19) salgınına ilişkin hazırladığı kamu spotları üzerine göstergebilimsel bir analiz, Ulakbilge, 52 (2020 Kasım), 1336–1345. doi: doi.org/10.7816/ulakbilge-08-54-07.
Everett, J. A. C., Colombatto, C., Chituc, V., Brady, W. J. ve Crockett, M. (2020, March 20). The effectiveness of moral messages on public health behavioral intentions during the COVID-19 pandemic. doi: https://doi.org/10.31234/osf.io/9yqs8.
Funk, S., Gilad, E., Watkins, C. ve Jansen, V.A.A. (2009). The spread of awareness and its impact on epidemic outbreaks. National Academy of Sciences, 106(16), 6872-6877. doi: doi.org/10.1073/pnas.0810762106.
Garfin, D.R., Silver, R.C. ve Holman, E.A. (2020). The Novel Coronavirus (Covid-2019) outbreak: Amplification of public health consequences by media exposure. Health Psychology, 39(5), 355-357. doi: doi.org/10.1037/hea0000875.
Gupta, Yuvika & Agarwal, Sonal & Singh, P. (2020). Examining the role of celebrity on social media during Covid-19 outbreak. Xi'an Jianzhu Keji Daxue Xuebao/Journal of Xi'an University of Architecture & Technology, 12(7), 491-505. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/342887598_Examining_the_role_of_Celebrity_on_social_media_during_Covid-19_outbreak.
Hallock, W., Roggeveen, A. ve Crittenden, V. (2019). Firm-level perspectives on social media engagement: An exploratory study. Qualitative Market Research: An International Journal, 22(2), 217-226. doi: doi.org/10.1108/QMR-01-2017-0025.
Harmon, R. ve Coney, H. (1982). The persuasive effects of source credibility in buy and lease situations. Journal of Marketing Research, 19 (2), 255-260. doi: doi.org/10.2307/3151625.
Harrison, A. A. (1968). Response competition, frequency, expectancy behavior and liking. Journal of Personality and Social Psychology, 9 (4), 363-368. doi: doi.org/10.1037/h0026055.
Hendler, J., ve Golbeck, J. (2008). Metcalfe’s law, Web 2.0, and the semantic web. Journal of Web Semantics, 6(1), 14–20. doi: doi.org/10.1016/j.websem.2007.11.008.
Hoffner, C. ve Buchanan, M. (2005). Young adults' wishful ıdentification with television characters: The role of perceived similarity and character attributes. Media Psychology, 7(4), 325-351. doi: doi.org/10.1207/S1532785XMEP0704_2.
Hoffman, S.J., Mansoor, Y., Natt, N. et al. (2017). Celebrities’ impact on health-related knowledge, attitudes, behaviors, and status outcomes: protocol for a systematic review, meta-analysis, and meta-regression analysis. Systematic Review, 6 (1), 13. doi: doi.org/10.1186/s13643-016-0395-1
Holt, C.L., Clark, E.M., Roth, D.L., Crowther, M., Kohler, C., Fouad, M., Foushee, R., Lee, P.A. ve Southward, P.L. (2010). Development and validation of an instrument to assess perceived social influence on health behaviors. Journal of Health Psychology, 15(8), 1225–1235. doi: 10.1177/1359105310365178
Hong, S. ve Collins, A. (2006). Societal responses to familiar versus unfamiliar risk: Comparisons of influenza and SARS in Korea. Risk Analysis, 26 (5), 1247–1257. doi: 10.1111/j.1539-6924.2006.00812.x.
Hovland, C. I., Janis, I. L. ve Kelley, H. H. (1953). Communication and persuasion. New Haven: Yale University Press.
Hu, L., ve Bentler, P.M. (1999). Cutoff crirteria for fit indexes in covariance structure analysis. Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modelling, 6(1),1-55. doi: doi.org/10.1080/10705519909540118
Imperial College COVID-19 Response Team (2020). Report 9: Impact of non-pharmaceutical interventions (NPIs) to reduce COVID-19 mortality and healthcare demand. Erişim adresi: https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-COVID19-NPI-modelling-16-03-2020.pdf
Kaplan, A. M. ve Haenlein, M. (2010). Users of the world, unite! The challenges and opportunities of Social Media. Business Horizons, 53(1), 59-68. doi: /doi.org/10.1016/j.bushor.2009.09.003
Kelman H.C. (1961). Processes of opinion change. Public Opinion Quarterly, 25, 57-78. Erişim adresi: https://scholar.harvard.edu/files/hckelman/files/ProcessesofOpinion.pdf
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (5th ed.). New York: The Guilford Press.
Lee, D., Hosanagar, K. ve Nair, H. (2018). Advertising content and consumer engagement on social media: Evidence from Facebook. Management Science, 64(11), 4967–5460. Doi: doi.org/10.1287/mnsc.2017.2902
Marsh, H. W. ve Hocevar, D. (1985). Application of confirmatory factor analysis to the study of self-concept: first and higher order factor models and their invariance across groups, Psychological Bulletin, 97 (3), 562-582. doi: doi.org/10.1037/0033-2909.97.3.562.
Malthouse, E. C., Haenlein, M., Skiera, B., Wege, E. ve Zhang, M. (2013). Managing customer relationships in the social media era: Introducing the social CRM house. Journal of Interactive Marketing, 27(4), 270–280. doi: doi.org/10.1016/j.intmar.2013.09.008.
McCracken, M. (1989). Who is the celebrity endorser? Cultural foundations of the endorsement process. Journal of Consumer Research, 16(3), 310-321. doi: doi.org/10.1016/j.intmar.2013.09.008.
McGuire, W. J. (1985). Attitudes and attitude change. G. Lindzey and E. Aronson (Eds.), Handbook of social psychology (3rd ed.), Volume II: Special fields and applications içinde. New York: Random House.
Misra, A.K. ve Rai, R.K. (2018). Modeling the control of infectious diseases: Effects of TV and social media advertisements. Mathematical Biosciences and Engineering, 15(6), 1315-1343. doi: doi.org/10.3934/mbe.2018061.
Misra, A.K., Sharma, A. ve Singh, V. (2011). Effect of awareness programs in cotroling the prevelence of an epidemic with time delay, Journal of Biological Systems, 19 (2011), 389-402. doi: doi.org/10.1142/S0218339011004020
Mohsin, M. (2020, 6 Ağustos). 10 Social Media Statistics You Need to Know in 2021 [Infographıc] Erişim adresi: https://www.oberlo.com/blog/social-media-marketing-statistics.
Nabity-Grover, T., Cheung, C. M. K. ve Thatcher, J. B. (2020). Inside out and outside in: How the COVID-19 pandemic affects self-disclosure on social media. International Journal of Information Management, 55(2020), 1-5. Erişim adresi: https://www.semanticscholar.org/paper/Inside-out-and-outside-in%3A-How-the-COVID-19-affects-Nabity-Grover-Cheung/ee26ba055a1399204948274c874fcf9cd2d37512.
Naeem, M. (2020). The role of social media to generate social proof as engaged society for stockpiling behaviour of customers during Covid-19 pandemic. Qualitative Market Research: An International Journal. 24(3), 281-301. doi: 10.1108/QMR-04-2020-0050.
Nurfebiaraning, S. ve Mutia, Lu’lu (2020). Analysis of audience response to public service advertisement about Covid-19 in Instagram. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 510, 24-30. doi: doi.org/10.2991/assehr.k.201219.004.
O’Connor, K. (2017). Attitudes exposed: How repeated exposure leads to attraction. Erişim adresi: http://socialpsychonline.com/2017/01/attraction-psychology-mere-exposure/.
Ohanian, R. (1990). Construction and validation of a scale to measure celebrity endorsers’ perceived expertise, trustworthiness, and attractiveness. Journal of Advertising, 19(3), 39–52. doi: doi.org/10.1080/00913367.1990.10673191.
Perloff, R. M. (2003). The Dynamics of persuasion. Communication and attitudes in the 21st century (2nd ed). New Jersey: Lawrence Erlbaum.
Samanta, S., Rana, S., Sharma, A., Misra, A.K. ve Chattopadhyay, J. (2013). Effect of awareness programs by media on the epidemic outbreaks: A mathematical model. Applied Mathematics and Computation, 219 (12), 6965-6977. doi: doi.org/10.1016/j.amc.2013.01.009.
Siegwart Lindenberg, Janneke F. Joly, and Diederik A. Stapel (2011). The Norm-activating Power of Celebrity: The Dynamics of Success and Influence. Social Psychology Quarterly, 74(1) 98–120. doi: doi.org/10.1177/0190272511398208.
Shahbaznezhad, H., Dolan, R. ve Rashidirad, M. (2021). The role of social media content format and platform in users' engagement behavior. Journal of Interactive Marketing, 53(2021), 47–65. doi: doi.org/10.1016/j.intmar.2020.05.001.
Schivinski, B., Christodoulides, G. ve Dabrowski, D. (2016). Measuring consumers' engagement with brand-related social-media content: development and validation of a scale that identifies levels of social-media engagement with brands. Journal of Advertising Research, 56(1), 64-80. doi: 10.2501/JAR-2016-004.
Shao, G. (2009). Understanding the appeal of user-generated media: A uses and gratification perspective. Internet Research, 19(1), 7-25. doi: doi.org/10.1108/10662240910927795.
Tasnim, S., Hossain, M. M. ve Mazumder, H. (2020). Impact of rumors and misinformation on COVID-19 in social media. Journal of preventive medicine and public health = Yebang Uihakhoe chi, 53(3), 171–174. doi: doi.org/10.3961/jpmph.20.094.
Thompson, H., Verity, R., Volz, E., Wang, H., Wang, Y., Walker, P. G., … Ghani, A. C. (2020, 16 Mart). Impact of non-pharmaceutical interventions (NPIs) to reduce COVID- 19 mortality and healthcare demand. Imperial College London (16-03-2020), doi:https://doi.org/10.25561/77482.
Till, B. D. ve Busler, M. (2000). The match-up hypothesis: Physical attractiveness, expertise, and the role of fit on brand attitude, purchase intent and brand beliefs. Journal of Advertising, 29(3), 1–13. doi: doi.org/10.1080/00913367.2000.10673613.
Uluğ Yurttaş, Ö. (2021). Covıd-19 pandemisi ve kamu spotu reklamları üzerine bir inceleme, The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 11(1), 213-231. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/tojdac/issue/59046/821168.
Utych, S. M. ve Fowler, L. (2020). Age-based messaging strategies for communication about COVID-19. Journal of Behavioral Public Administration, 3(1), 1-14. doi: doi.org/ doi.org/10.30636/jbpa.31.151.
Zaichkowsky, J. L. (1985). Measuring the involvement construct. The Journal of Consumer Research, 12(3), 341–352. doi: doi.org/10.1086/208520. Most popular social networks worldwide as of July 2021, ranked by number of active users. Erişim adresi: https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nezahat Ekici Bu kişi benim
Türkiye

Semra Doğan Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Eylül 2021

Gönderilme Tarihi

11 Mayıs 2021

Kabul Tarihi

5 Temmuz 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 21 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.1001652

IZ

https://izlik.org/JA47KP23TD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ekici, N., & Doğan, S. (2021). COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(3), 769-790. https://doi.org/10.18037/ausbd.1001652

AMA

1.Ekici N, Doğan S. COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü. AÜSBD. 2021;21(3):769-790. doi:10.18037/ausbd.1001652

Chicago

Ekici, Nezahat, ve Semra Doğan. 2021. “COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (3): 769-90. https://doi.org/10.18037/ausbd.1001652.

EndNote

Ekici N, Doğan S (01 Eylül 2021) COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 3 769–790.

IEEE

[1]N. Ekici ve S. Doğan, “COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü”, AÜSBD, c. 21, sy 3, ss. 769–790, Eyl. 2021, doi: 10.18037/ausbd.1001652.

ISNAD

Ekici, Nezahat - Doğan, Semra. “COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21/3 (01 Eylül 2021): 769-790. https://doi.org/10.18037/ausbd.1001652.

JAMA

1.Ekici N, Doğan S. COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü. AÜSBD. 2021;21:769–790.

MLA

Ekici, Nezahat, ve Semra Doğan. “COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 21, sy 3, Eylül 2021, ss. 769-90, doi:10.18037/ausbd.1001652.

Vancouver

1.Nezahat Ekici, Semra Doğan. COVID-19 Pandemisine Yönelik Hazırlanan Kamu Spotları ve Sosyal Medya Kullanımının Sosyal Etki Üzerindeki Etkisinde Kaynak Güvenilirliğinin Aracılık Rolü. AÜSBD. 01 Eylül 2021;21(3):769-90. doi:10.18037/ausbd.1001652

Cited By

COVID-19 Pandemi Döneminde Sağlık Bakanlığı Kamu Spotlarının Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisinin İncelenmesi

Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi

https://doi.org/10.58605/bingolsaglik.1406685