Bir Araştırma Deseni Olarak Fenomenoloji

Öz

Sosyal bilimlerde giderek yaygınlık kazanan nitel araştırma, katılımcıların merak ettiği bilgileri keşfetmesini sağlayan, olayların ve algıların doğal ortamda gerçekçi ve bütüncül bir şekilde ele alan, görüşme ve doküman analizi gibi nitel veri toplama tekniklerinin kullanıldığı, araştırma süreci izlenerek yapılan bir araştırma yöntemidir. Nitel bir araştırma yaparken araştırmacıların takip edeceği ve faydalanacağı bir çerçeve sunabilmek için nitel yöntemde anlatı, etnografi, kuram oluşturma, vaka incelemesi ve fenomenoloji olmak üzere beş farklı araştırma deseni kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, nitel araştırma desenlerinden biri olan fenomenoloji desenini ayrıntılı bir şekilde incelemektir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Bilimlerde Yöntem
• Nitel Araştırma Yöntemi
• Fenomenoloji
• Fenomenoloji Türleri
• Fenomenolojik Araştırma Süreci

Kaynakça

1. Acar, H. (2014). Fenomenolojik yaklaşım bağlamında ortak bilgi stokları, tipleştirme ve ortak kabuller yoluyla PKK terör örgütünden ayrılan kadınlar üzerine bir inceleme (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
2. Alas, C. (2019). Kadın akademisyenlerin kariyer engeli ve iş tatmini deneyimleri üzerine fenomenolojik bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü, Sakarya.
3. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. İstanbul: Sakarya Yayıncılık.
4. Bal, H. (2013). Nitel araştırma yöntemleri. Isparta: Fakülte Kitabevi.
5. Baş, T. ve Akturan, U. (2008). Nitel araştırma yöntemleri NVivo 7.0 ile nitel veri analizi. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
6. Bate, P., Robert, G. ve Lavis, P. (2007). Bringing user experience to healthcare ımprovement: the concepts, methods and practices of experience- based desing. Wales: Radcliffe Publishing.
7. Bottomore, T. ve Nisbet, R. (1997). Sosyolojik çözümlemenin tarihi. Ankara: Ayraç Yayınevi.
8. Cox, J. (2004). Kutsalı ifade etmek (din fenomenolojisine giriş). İstanbul: İz Yayıncılık.

9. Creswell, J. W. (2014). Research design qualitative, quantitative, and mixed method approaches. Los Angeles: SAGE Publications. Erişim adresi: https://fe.unj.ac.id/wp-content/uploads/2019/08/Research-Design_Qualitative-Quantitative-and-Mixed-Methods-Approaches.pdf
10. Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni. Ankara: Eğiten Kitap.
11. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Siyasal Kitapevi.
12. Fındıklı, S. (2019). Çeyize yönelik tüketim olgusunu kuşaklararası anlamak, fenomenolojik bir araştırma(Yayımlanmamış doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
13. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E. and Hyun, N. (2012). How to design and evaluate research in education. New York: McGraw-Hill Book Company.
14. Güler, A., Halıcıoğlu ve B., Taşğın, S. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
15. Husserl, E. (1973). Experience and judgment. Evanston: Northwestern University Press.
16. Husserl, E. (1995). Kesin bir bilim olarak felsefe. İstanbul: Yapı Kredi .
17. Husserl, E. (2003). Fenomenoloji üzerine beş ders. Ankara: BilgeSu Yayıncılık.
18. Husserl, E. (2012). Ideas: general introduction to pure phenomenology. New York:Routledge.
19. Kıral, B. (2021). Nitel araştırmada fenomenoloji deseni: türleri ve araştırma süreci. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 10(4, 92-103.Erişim adresi: http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/jret2021_10.cilt_sayi4-pages-93-104.pdf
20. Kurtkapan, H. (2017). Kentleşme sürecinde yaşlılık ve yerel yönetim uygulamaları: İstanbul örneği (Yayımlanmamış doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
21. Laverty, S. M. (2003). Hermeneutic phenomenology and phenomenology: A comparison of historical and methodological considerations. International Journal of Qualitative Methods, 2(3), 21-35. Erişim adresi: https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/160940690300200303
22. Maxqda, Erişim adresi: https://www.maxqda.com/tr
23. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma. Ankara: Nobel Yayıncılık.
24. Neuman, L. (2017). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nitel ve nicel yaklaşımlar-II. Ankara: Siyasal Kitapevi.
25. Özalp, A., Ergen, R. (2017), Husserl’in fenomenolojisinde sembolik etkileşimciliğin kökenleri ve din. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırma Dergisi, 6 (1), 205. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/317043
26. Özdemir, S. (2018). Akademik örgütlerde kıskançlık üzerine fenomenolojik bir çalışma(Yayımlanmamış doktora tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
27. Parlak, S. ve Canel, A. N., (2022). Baba şiddetin uğrayan “ben”in utanç karmaşası. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırma Dergisi, 12(3), 1-24. doi: dx.doi.org/10.12658/M0658
28. Patton, M.Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
29. Rıtzer, G.,Stepnısky. J. (2014). Sosyoloji kuramları. Ankara: De ki Yayınevi.
30. Sarsmaz, M. (2018). Monadoloji ve fenomenoloji çerçevesinde yeni bir seçenek olarak “sözcükbilim”in olanağı(Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
31. Slattery, M. (2012). Sosyolojide temel fikirler. Ankara: Sentez Yayıncılık.
32. Sofuoğlu, N. (2009). Alfred Schutz'un fenomenolojik sosyolojisi ve din sosyolojisine uygulanabilirliği (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
33. Swingewood, A. (2010). Sosyolojik Düşüncenin Kısa Tarihi. İstanbul: Agora Kitaplığı.
34. Tarhan, E. D. (2014). Franz Brentano ve Edmund Husserl’de psikolojizm sorunu. (Yüksek Lisans Tezi), Erişim adresi: http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/51886.pdf
35. Tekindal, M., Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153- 182. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1355632
36. Tezcan, M. (2013). Sosyolojik kuramlarda eğitim. Ankara: Anı Yayıncılık.
37. Urry, J. (2009). Turist bakışı. Ankara: BilgeSu Yayıncılık.
38. Wallace, Ruth A., Alison W. (2004). Çağdaş sosyoloji kuramları. İzmir: Punto Yayınları.
39. Yalçın, H. (2019). Denetimli serbestlikten yararlanan kişilerin toplumsal uyum süreçleri. Isparta: Fakülte Kitabevi.
40. Yeşil, İ. (2020). Kırsalda yaşayan dul yaşlı kadınların sosyal durumları ve destek ağları üzerine bir inceleme (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
41. Yıldırım, A., Şimşek H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.