Araştırma Makalesi

Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları

Cilt: 23 Sayı: 1 28 Mart 2023
PDF İndir

Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları

Öz

Eskişehir çağlar boyunca günümüzde olduğu gibi İç Anadolu ile Batı ve Kuzeybatı Anadolu arasında önemli bir kavşak noktası olmuştur. Roma döneminde adı Latinceye dönüşmüş haliyle Dorylaeum ya da Dorlaeum olan yerleşim, Bizans döneminde ise Hellenistik dönemden gelen Grekçe adıyla Dorylaion olarak anılmaktadır. Arap kaynaklarında Darauliya, Adruliya veya Drusilya isimleriyle anılan şehrin Anadolu’daki pek çok şehirden farklı olarak antik ismi korunamamış, yerleşim merkezinin değişmesiyle zamanla Dorylaion ismi unutulmuştur. Günümüzde şehrin Odunpazarı olarak anılan bölgesine yerleşen Türkler terkedilen ve harabeye dönüşen Dorylaion Kalesi’ni Şarhöyük (Şahr / Şehir höyük) çarşı ve hamamların bulunduğu yerleşim merkezini ise eski şehir olarak adlandırmış, zamanla yerleşimin tekrar o bölgeye doğru yayılmasıyla kent merkezi Eskişehir ismini almıştır. Şehrin territoryumuna dahil olup günümüze ulaşabilmiş Bizans dönemine ait en erken kalıntılar İmparator I. Iustinianus dönemine aittir. Günümüzde Dağlık Frigya, Erken Bizans döneminde ise Phrygia Salutaris (Şifalı Frigya) olarak adlandırılan bölge içerisinde yer alan yerleşim bu isme uygun bir şekilde doğal sıcak su kaynaklarının beslediği hamamları ile ünlüdür. Günümüzde halen Sıcaksular bölgesinde pek çok hamam yer almakla birlikte Bizans dönemine ait bir hamamın kalıntısına henüz rastlanmamıştır. Bizans dönemi yapıları yerleşim merkezinde iki kale ile temsil edilirken, günümüze ulaşan dönem eserlerinin büyük bir kısmı Frig Vadisi’nde yer alan kaya yapılarıdır. Bu çalışma Eskişehir ilinin günümüz idari sınırları içerisinde kalan Bizans Dönemi yapılarını genel hatlarıyla tanıtmayı ve Eskişehir’e yönelik olarak gerçekleştirilecek kültür, turizm, tarih, sanat tarihi ve arkeoloji alanlarındaki çalışmalara destek olmayı amaçlamaktadır. Sunulan bilgiler sadece kütüphane çalışması ile kaynaklardan derlenmiş olmayıp yaptığımız yüzey araştırmaları ve belgeleme çalışmaları ile desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akyürek, E., Çömezoğlu, Ö., Tiryaki, A., Yamaç, A., Karakaya, N., Mimiroğlu, M., Barut, F., Uyar, T. ve Evcim, S. (2015). Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri 8 (İç Anadolu Bölgesi Bizans Dönemi Eserleri Envanteri). İstanbul: Ege Yayınları.
  2. Alp A.O. ve Çağlar, M. D. (2009). Eskişehir-Han ilçesi ve Başara Köyü kazıları (2004-2007). H. Dönmez ve A. Özme (Ed.), 30. Kazı Sonuçları Toplantısı, 1 içinde (s. 189-200). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Erişim adresi: http://www.kulturvarliklari.gov.tr/sempozyum_pdf/kazilar/30_kazi_1.pdf
  3. Alp, A.O. (2010a). The newly discovered middle Byzantine churches from Phrygia. D. D. Elsin (Ed.), Architektura Vizantii i Drevnej Rusi IX - XII vekov: materialy mezdunarodnogo seminara, 17 - 21 nojabrja 2009 goda [Architecture of Byzantium and Kievan Rus from the 9th to the 12th century. Materials of the International Seminar November 17-21, 2009] içinde (s. 9-20). St. Petersburg: The State Hermitage Publishers.
  4. Alp, A.O. (2010b). Eskişehir, Başara Köyü Kazılarında Bulunan Bizans Dönemi Kiliseleri. K. Pektaş ve diğerleri (Ed.), XIII. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri 14-16 Ekim 2009 içinde (s. 21-30). İstanbul: Pamukkale Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Yayınları.
  5. Altınsapan, E., Demirel Gökalp, Z., Yılmazyaşar, H. ve Gerengi, A. (2015). 2011-2014 kazıları ışığında Eskişehir Karacahisar Kalesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3 (10), 621-633. https://doi.org/10.16992/ASOS.582
  6. Baştürk, M. B. (2019). Stratigraphic sequence at Şarhöyük/Dorylaion: An Overview. G.R. Tsetskhladze (Ed.), Phrygia in Antiquity: from the Bronze Age to the Byzantine Period: Proceedings of an International Conference "The Phrygian Lands over Time: From Prehistory to the Middle of the 1st Millennium AD", Anadolu University, Eskişehir, Turkey, 2nd-8th November, 2015 (Colloquia Antiqua 24) içinde (s.561-580). Leuven/ Paris/Bristol, CT: Peeters. Erişim adresi: https://www.jstor.org/stable/j.ctv1q26v1n.32
  7. Belke, K. ve Mersich, N. (1990). Tabula Imperii Byzantini 7: Phrygien und Pisidien. Wien: Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
  8. Calder, W. M. (1928). Monumenta Asiae Minoris Antiqua I. London: Manchester University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2023

Gönderilme Tarihi

10 Şubat 2023

Kabul Tarihi

27 Mart 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 23 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Evcim, S. (2023). Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 325-352. https://doi.org/10.18037/ausbd.1272623
AMA
1.Evcim S. Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları. AÜSBD. 2023;23(1):325-352. doi:10.18037/ausbd.1272623
Chicago
Evcim, Seçkin. 2023. “Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 (1): 325-52. https://doi.org/10.18037/ausbd.1272623.
EndNote
Evcim S (01 Mart 2023) Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23 1 325–352.
IEEE
[1]S. Evcim, “Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları”, AÜSBD, c. 23, sy 1, ss. 325–352, Mar. 2023, doi: 10.18037/ausbd.1272623.
ISNAD
Evcim, Seçkin. “Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 23/1 (01 Mart 2023): 325-352. https://doi.org/10.18037/ausbd.1272623.
JAMA
1.Evcim S. Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları. AÜSBD. 2023;23:325–352.
MLA
Evcim, Seçkin. “Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 23, sy 1, Mart 2023, ss. 325-52, doi:10.18037/ausbd.1272623.
Vancouver
1.Seçkin Evcim. Eskişehir ve Çevresindeki Bizans Dönemi Yapıları. AÜSBD. 01 Mart 2023;23(1):325-52. doi:10.18037/ausbd.1272623

Cited By