How Do Ethical Leaders Influence Counterproductive Work Behaviors? The Role of Job Satisfaction: The Case of Bank Employees

Öz

The aim of this study is to examine the role of job satisfaction while revealing the relationship between ethical leadership and counterproductive work behaviors. The study covers private bank employees operating in Bayburt and Erzurum provinces. For this purpose, surveys were distributed to bank personnel who would participate in the study on a voluntary basis.The participants' answers to the surveys were analyzed with the help of SPSS 22 program. As a result of the findings and analysis, it was observed that as the ethical leadership behavior perceived by private bank employees strengthens, their counterproductive behaviors at work weaken. In addition, strong perceived ethical leadership behavior significantly increases the job satisfaction of bank employees. Finally, bank employees with a high sense of job satisfaction are less likely to exhibit counterproductive work behavior. Job satisfaction plays a partial mediator role in the relationship between ethical leadership behaviors and counterproductive work behaviors.

Anahtar Kelimeler

• Ethical Leadership
• Counter Productive Work Behavior
• Job Satisfaction

Etik Liderler Üretkenlik Karşıtı İş Davranışlarını Nasıl Etkiler? İş Tatmininin Rolü: Banka Çalışanları Örneği

Öz

Bu çalışmanın amacı, etik liderlik ile üretkenlik karşıtı iş davranışları arasındaki ilişkiyi ortaya koyarken iş tatmininin rolünü incelemektir. Çalışma Bayburt ve Erzurum illerinde faaliyette bulunan özel banka çalışanlarını kapsamaktadır. Bu amaçla çalışmaya katılacak olan banka personeline gönüllülük esasına dayanarak anketler dağıtılmıştır. Katılımcıların anketlere verdiği cevaplar SPSS 22 programı yardımıyla analiz edilmiştir. Bulgular ve analizler sonucunda, özel banka çalışanlarının algıladığı etik liderlik davranışı güçlendikçe iş yerindeki üretkenlik karşıtı davranışlarının zayıfladığı görülmüştür. Ayrıca algılanan etik liderlik davranışının güçlü olması banka çalışanlarının iş tatmini duygularını yüksek oranda artırmaktadır. Son olarak, iş tatmini duygusu yüksek olan banka çalışanlarının üretkenlik karşıtı iş davranışı sergileme düzeyleri azalmaktadır. Etik liderlik davranışları ile üretkenlik karşıtı iş davranışları arasındaki ilişkide iş tatmini kısmi aracılık rolü üstlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Etik Liderlik
• Üretkenlik Karşıtı Davranışlar
• İş Tatmini

Kaynakça

1. Addai, P., Avor, J., Ofori, I. N. ve Tweneboah, D. N. (2019). Ethical leadership and productive work attitudes among micro financial institutions in Ghana: Moderating role of organizational climate. Management Research Review, 42(9), 1049-1061. https://doi.org/10.1108/MRR-06-2018-0235
2. Ahmed, B., Shad, I., Mumtaz, R. ve Tanveer, Z. (2012). Organizational ethics and job satisfaction: Evidence from Pakistan. African Journal of Business Management, 6(8), 2966-2973. doi:10.5897/AJBM11.2107
3. Avey, J. B., Wernsing, T. S. ve Palanski, M. E. (2012). Exploring the process of ethical leadership: The Mediating role of employee voice and psychological ownership. J Bus Ethics, 107, 21–34. https://doi.org/10.1007/s10551-012-1298-2
4. Banks, G. C., Whelpley, C. E., Oh, I.-S. ve Shin, K. (2012). (How) are emotionally exhausted employees harmful? International Journal of Stress Management, 19(3), 198. https://doi.org/10.1037/a0029249
5. Baron, R. M. ve Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
6. Başol, O. ve Çömlekçi, M. F. (2020). İş tatmini ölçeğinin uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 1(2), 17-31. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/klusbmyo/issue/59287/839121
7. Bedi, A., Alpaslan, C. M. ve Green, S. (2016). A meta-analytic review of ethical leadership outcomes and moderators. Journal of Business Ethics, 139(3), 517-536. https://doi.org/10.1007/s10551-015-2625-1
8. Berghofer, D. ve Schwartz, G. (2008). The ethical leadership scales (Ethical competence scale, ethical leadership scale, ethical organization scale). USE: Trafford Publishing. https://www.amazon.com/Ethical-Leadership-Scales-Organization-Organizations/dp/1425165117

9. Bolat, O. İ., Bolat, T. ve Seymen, O. A. (2009). Güçlendirici lider davranışları ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin sosyal mübadele kuramından hareketle incelenmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(21), 215-239. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/baunsobed/issue/50238/648019
10. Bouzari, M., Safavi, H. ve Vatankhah, S. (2020). The impact of ethical leadership on counterproductivity among cabin crews. European Journal of Tourism Research, 25, 2507-2507. https://doi.org/10.54055/ejtr.v25i.422
11. Brief, A. P. ve Weiss, H. M. (2002). Organizational Behavior: Affect in the Workplace. Annual Review of Psychology, 53(1), 279-307. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.53.100901.135156
12. Brown, M. E., Treviño, L. K. ve Harrison, D. A. (2005). Ethical leadership: A social learning perspective for construct development and testing. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 97(2), 117-134. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2005.03.002
13. Çelik, S., Dedeoğlu, B. B. ve Inanir, A. (2015). Relationship between ethical leadership, organizational commitment and job satisfaction at hotel organizations. Ege AcademicReview, 15(1), 53-64. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/eab/issue/39935/474443
14. Deery, S. J., Iverson, R. D., ve Walsh, J. T. (2006). Toward a better understanding of psychological contract breach: A study of customer service employees. Journal of Applied Psychology, 91(1), 166. https://doi.org/10.1037/0021-9010.91.1.166
15. Demirtas, O. (2015). Ethical Leadership ınfluence at organizations: Evidence from the field. Journal of Business Ethics, 126(2), 273-284. https://doi.org/10.1007/s10551-013-1950-5
16. Demirhan, H. (2017). Etkin bir mali yönetim aracı olarak kamuda hesap verme sorumluluğu ve kültür ilişkisi: Türkiye açısından bir analiz (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
17. Eagly, A. H. ve Chaiken, S. (1993). The psychology of attitudes. Florida: Harcourt brace Jovanovich college publishers. Erişim adresi: https://psycnet.apa.org/record/1992-98849-000
18. Eisenberger, R., Armeli, S., Rexwinkel, B., Lynch, P. D. and Rhoades, L. (2001). Reciprocation of perceived organizational support. Journal of Applied Psychology, 86(1),42. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.1.42
19. Ekmekçioğlu, E. B. (2019). Etik liderlik ve işyeri sapkın davranışları ilişkisinde ahlaki uzaklaşma ve güç mesafesi oryantasyonunun rolü (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
20. Enser, R. K. (2021). Trajediden kaçışın trajedisi: Gabrıel Garcıa Marquez’in Kırmızı Pazartesi adlı romanının incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 10(3), 996-1013. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/teke/issue/65009/1000800
21. Esmer, Y. ve Özdaşlı, K. (2018). Akademik yönetimde psikolojik sözleşme ihlali, etik liderlik ve prososyal davranışlar. Ankara: Çizgi Kitapevi Yayınları. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/profile/Yusuf-Esmer/publication/325621265.
22. Fatima, A., Atif, Q. M., Saqib, A. ve Haider, A. (2012). A path model examining the relations among organizational injustice, counterproductive work behavior and job satisfaction. International Journal of Innovation, Management and Technology, 3(6), 697. Erişim adresi: https://ijimt.org/papers/322-CM310.pdf
23. Freeman, R. E. and Stewart, L. (2006). Developing ethical leadership. Business Roundtable Institute for Corporate Ethics, 9, 1-17. Erişim adresi: https://link.springer.com/article/10.1057/jdg.2009.20
24. Fruhen, L., Flin, R. ve McLeod, R. (2013). Chronic unease for safety in managers: A conceptualisation. Journal of Risk Research, 17, 969-979. doi: 10.1080/13669877.2013.822924
25. Ghahroodi, H. K., Mohd, M. Z. B. T. S. ve Ghorban, Z. S. (2013). Examining ethical leadership and ıts ımpacts on the followers’ behavioral outcomes, Asian Social Science, 9(3), 91-96. doi:10.5539/ass.v9n3p91
26. Guy, M. E. (1990). Ethical decision making in everyday work situations. Bloomsbury Publishing USA. Erişim adresi: https://books.google.com.tr/books?id=eRo0vcsbslQC&printsec=front_cover&redir_esc=y
27. Gürbüz, S. ve Bayık, M. E. (2021). Aracılık modellerinin analizinde yeni yaklaşım: Baron ve Kenny’nin yöntemi hâlâ geçerli mi? Türk Psikoloji Dergisi, 37(99), 1-14. https://doi.org/10.31828/tpd1300443320191125m000031
28. Hair, J. F., Anderson, R. E., Tatham, R. L. ve Black, W. C. (1987). Multivariate data analysis with readings. New York: McMillan. Erişim adresi: https://library.wur.nl/WebQuery/titel/505786
29. Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M. ve Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2-24. https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203
30. Harper, D. (1990). Spotlight abuse-save profits. Industrial distribution, 79(3), 47-51. Erişim adresi: https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=2509584
31. Hassan, S., Wright, B. E. ve Yukl, G. (2014). Does ethical leadership matter in government? Effects on organizational commitment, absenteeism, and willingness to report ethical problems. Public Administration Review, 74(3), 333-343. https://doi.org/10.1111/puar.12216
32. Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (2nd Ed.). New York, NY: The Guilford Press.
33. Hayes, A. F. (2009). Beyond Baron and Kenny: Statistical mediation analysis in the new millennium. Communication Monographs, 76(4), 408-420. https://doi.org/10.1080/03637750903310360
34. Huang, S. Y., Li, M. W. ve Chang, T. W. (2021). Transformational leadership, ethical leadership, and participative leadership in predicting counterproductive work behaviors: evidence from financial technology firms. Frontiers in Psychology, 12, 658727. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.658727
35. Jonathan, H., Darroux, C. ve Massele, J. (2013) Perceived Job satisfaction and its impact on organizational commitment: An empirical study of public secondary school teachers in dodoma, Tanzania, IOSR Journal of Business and Management, 13(3), 41-52. doi: 10.9790/487X-1334152
36. Judge, T. A. ve Church, A. H. (2000). Job satisfaction: Research and practice. Industrial and Organizational Psychology: Linking Theory with Practice, 166, 198. Erişim adresi: https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=2982860
37. Kılılnç, S. (2017). Yöneticilerin etik liderlik davranışlarının örgütsel özdeşleşme, sapkın davranışlar ve sinizme etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi. Erişim adresi: http://acikerisim.nevsehir.edu.tr/handle/20.500.11787/294
38. Kickul, J. (2001). When organizations break their promises: Employee reactions to unfair processes and treatment. Journal of Business Ethics, 29(4), 289-307. https://doi.org/10.1023/A:1010734616208
39. Koçel, T. (2007). İşletme yöneticiliği: Yönetim ve organizasyon, organizasyonlarda davranış, klasik, modern, çağdaş ve güncel yaklaşımlar. İstanbul: Arıkan Basım Yayınları.
40. Kouzes, J. M. ve Posner, B. Z. (1993). Credibility. San Francisco: Jose Bass. Inc. Publisher. https://cmc.marmot.org/Record/.b12460291
41. Locke, E. A. (1976). The nature and causes of job satisfaction. In Handbook of industrial and organizational psychology. Erişim adresi: https://cir.nii.ac.jp/crid/1573105975115113600
42. Minkes, A. L., Small, M. W. ve Chatterjee, S. R. (1999). [No title found]. Journal of Business Ethics, 20(4), 327-335. https://doi.org/10.1023/A:1005741524800
43. Mount, M., Ilies, R. ve Johnson, E. (2006). Relationship of personality traits and counterproductive work behaviors: The mediating effects of job satisfaction. Personnel Psychology, 59(3), 591-622. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2006.00048.x
44. Neuman, J. H. ve Baron, R. A. (2005). Aggression in the workplace: A social-psychological perspective. Erişim adresi: https://psycnet.apa.org/record/2004-19514-001
45. Öcel, H. (2010). Üretim karşıtı iş davranışları ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 13(26), 18-26. Erişim adresi: https://toad.halileksi.net/olcek/uretim-karsiti-is-davranislari-olcegi/
46. Öztürk, B. (2018). Örgütsel stresle başa çıkma, örgütsel adalet algısı, iş tatmini ve duyguların üretkenlik karşıtı iş davranışlarındaki rolü (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
47. Pascal, B. (1852). Pensées de Pascal publiées dans leur texte authentique avec un commentaire suivi et une étude littéraire par Ernest Havet... Dezobry et E. Magdeleine. Erişim adresi: https://www.google.com/books?hl=trvelr=veid=-Sk-AAAAcAAJveoi=fndvepg=PR51vedq=++Pascal, +B.+(1852).+pens%C3%A9es.+Dezobry+et+E.+Magdeleine.veots=Eb-5FfDhyjvesig=jaL1jowURZ76c 7OSbJm0ZtAjLyc
48. Robinson, S. L. ve Bennett, R. J. (1997). Workplace deviance: Its definition, its manifestations, and its causes. Erişim adresi: https://psycnet.apa.org/record/1998-07309-001
49. Rost, J. C. (1995). Leadership: A discussion about ethics. Business ethics quarterly, 5(1), 129-142. https://doi.org/10.2307/3857276
50. Rousseau, D. M. (1990). New hire perceptions of their own and their employer’s obligations: A study of psychological contracts. Journal of Organizational Behavior, 11(5), 389-400. https://doi.org/10.1002/job.4030110506
51. Rucker, D. D., Preacher, K. J., Tormala, Z. L. ve Petty, R. E. (2011). Mediation analysis in social psychology: Current practices and new recommendations: Mediation analysis in social psychology. Social and Personality Psychology Compass, 5(6), 359-371. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2011.00355.x
52. Sackett, P. R. (2002). The structure of counterproductive work behaviors: Dimensionality and relationships with facets of job performance. International Journal of Selection and Assessment, 10(1-2), 5-11. https://doi.org/10.1111/1468-2389.00189
53. Senaviratna, N. ve A Cooray, T. M. J. (2019). Diagnosing multicollinearity of logistic regression model. Asian Journal of Probability and Statistics, 5(2), 1-9. 10.9734/ajpas/2019/v5i230132
54. Sökmen, A., Kenek, G. ve Uğraş, E. (2019). Etik liderlik ve üretkenlik karşıtı iş davranışı ilişkisi: Örgütsel bağlılığın aracı rolü. Third Sector Social Economic Review, 54(4), 1568-1582. doi: 10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.19.09.1184
55. Spector, P. E. ve Fox, S. (2005). The stressor-emotion model of counterproductive work behavior. Erişim adresi: https://psycnet.apa.org/record/2004-19514-007
56. Spencer, H. (1893). The principles of ethics, (Vol. 2). Erişim adresi: https://psycnet.apa.org/psycinfo/2008-12548-000/
57. Tekeli, M. (2022). İş tatmininin üretkenlik karşıtı iş davranışına etkisi: Otel işletmelerine yönelik bir uygulama. doi:10.33083/joghat.2022.196
58. Thomas, C. (2001). The ethical leader. Executive Excellence, 18(1), 15. Erişim adresi: http://www.ef.uni lj.si/docs/osebnestrani/MIhelic_Lipicnik_Tekavcic_2010_clute.pdf
59. Tian, Q., Zhang, L. ve Zou, W. (2014). Job insecurity and counterproductive behavior of casino dealers–the mediating role of affective commitment and moderating role of supervisor support. International Journal of Hospitality Management, 40, 29-36. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2014.03.005
60. Turnley, W. H. ve Feldman, D. C. (2000). Re-examining the effects of psychological contract violations: Unmet expectations and job dissatisfaction as mediators. Journal of Organizational Behavior, 21(1), 25-42. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1379(200002)21:1<25::AID-JOB2>3.0.CO;2-Z
61. Vardi, Y. ve Wiener, Y. (1996). Misbehavior in organizations: A motivational framework. Organization Science, 7(2), 151-165. https://doi.org/10.1287/orsc.7.2.151
62. Yılmaz, V. ve Kinaş, Y. (2020). Kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesiyle bir elektrik dağıtım şirketinin hizmet kalitesinin araştırılması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(2), 437-456. https://doi.org/10.17153/oguiibf.534641