Hemşirelerin Duygusal Emek Deneyimleri Üzerine Bir Odak Grup Çalışması

Öz

Bu çalışma, duygusal emek kavramının mesleklerinde önemli bir yere sahip olduğu hemşirelerin duygusal emek kavramını mesleki yaşamlarındaki rolüyle birlikte nasıl algıladıklarını ve bu deneyimi nasıl yaşadıklarını derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, Aydın ilinde görev yapan sekiz hemşire ile bir odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, duygusal emeğin hemşirelerin mesleki uygulamalarında merkezi bir öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Katılımcılar, duygusal emek kavramını empati, güvenilirlik, sorumluluk ve iyimserlik gibi kavramlarla ilişkilendirmişlerdir. Katılımcılara duygusal emeğin hangi boyutlarını sergiledikleri sorulduğunda, tüm boyutlarını sergiledikleri tespit edilmiştir. Duygusal emeğin olumlu etkileri arasında iş tatmini, motivasyon, güvene dayalı ilişkiler, iş birliği ve ekip çalışması, hastaların tedaviye uyumu ve iyileşme süreçleri, aile memnuniyeti ve mesleki yetkinlik yer almaktadır. Duygusal emeğin hemşireler üzerindeki olumsuz etkileri incelendiğinde, yaşanan zorluklar arasında stres, tükenmişlik, mesleki tatminsizlik, psikolojik yıpranma ve fiziksel yorgunluk yer almaktadır. Katılımcılar, duygusal emekle ilgili zorlukların üstesinden gelmek için kişisel gelişim ve eğitim programları, psikolojik destek ve danışmanlık, sosyal destek, fiziksel aktivite, dinlenme ve rahatlama teknikleri ile mesleki rehberlik gibi çeşitli kişisel ve kurumsal kaynaklara başvurduklarını ve bu desteklerin hemşirelerin duygusal dayanıklılığını artırmada önemli bir rol oynadığını ifade etmişlerdir. Bunun yanı sıra, duygusal emekle başa çıkma ve motivasyon stratejileri arasında mesleğin anlamını ve değerini hatırlamak, pozitif düşünme ve olumlama tekniklerini kullanmak, sosyal aktivitelere katılmak, kendine zaman ayırmak, hobilerle meşgul olmak, fiziksel aktivite ve egzersiz yapmak, dinlenme ve rahatlama tekniklerini uygulamak ve ekip arkadaşlarıyla güçlü ilişkiler kurmak önemli bir yer tutmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Duygusal Emek
• Hemşire
• Odak Grup

A Focus Group Study on Emotional Labor Experiences of Nurses

Öz

This study examines how nurses—whose profession places significant importance on the concept of emotional labor—perceive emotional labor and its role in their professional lives, as well as how they experience this phenomenon. A focus group interview was conducted with eight nurses working in the province of Aydın. The findings reveal that emotional labor holds a central significance in the professional practices of nurses. Participants associated the concept of emotional labor with themes such as empathy, reliability, responsibility, and optimism. When asked which dimensions of emotional labor they exhibited, participants reported displaying all dimensions. Positive effects of emotional labor include job satisfaction, motivation, trust-based relationships, collaboration and teamwork, patient adherence to treatment and recovery processes, family satisfaction, and professional competence. Examining the negative effects of emotional labor on nurses revealed challenges such as stress, burnout, professional dissatisfaction, psychological strain, and physical fatigue. Participants stated that they resorted to various personal and institutional resources—such as personal development and training programs, psychological support and counseling, social support, physical activity, rest and relaxation techniques, and professional guidance—to overcome challenges related to emotional labor. They emphasized that these supports play an important role in enhancing nurses' emotional resilience. Additionally, strategies for coping with emotional labor and maintaining motivation include recalling the meaning and value of the profession, using positive thinking and affirmation techniques, participating in social activities, allocating time for oneself, engaging in hobbies, performing physical activity and exercise, applying rest and relaxation techniques, and building strong relationships with team members.

Anahtar Kelimeler

• Emotional Labor
• Nurse
• Focus Group

Kaynakça

1. Alsakarneh, A., Sakarneh, B., Bataineh, M. T., Fraihat, B. A. M., Nawasra, M., & Al-Smadi, A. W. (2023). The link between emotional labor and employee performance in the services sector. Corporate Governance and Organizational Behavior Review, 7(1), 101–110. https://doi.org/10.22495/cgobrv7i1p10
2. Altuntaş, S. ve Altun, Ö. Ş. (2015). The relationship between emotional labor behaviors and burnout levels of nurses. Journal of Nursing Management, 2(1), 37-42. https://doi.org/10.5222/SHYD.2015.037
3. Ashforth, B. E. ve Humphrey, R. H. (1993). Emotional labor in service roles: The influence of identity. Academy of Management Review, 18(1), 88-115. https://doi.org/10.2307/258824
4. Aslan, Y. (2023). Örgütlerde duygusal emek. In M. Seyhan (Ed.), Yönetim, organizasyon ve strateji üzerine araştırmalar (ss. 49–69). İstanbul, Türkiye: Özgür Yayın Dağıtım Ltd. Şti. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub66.c153
5. Back, C. Y., Hyun, D. S., Jeung, D. Y., & Chang, S. J. (2020). Mediating effects of burnout in the association between emotional labor and turnover intention in Korean clinical nurses. Safety and Health at Work, 11(1), 88–96. https://doi.org/10.1016/j.shaw.2020.01.002
6. Barrows, C. W. (2000). An exploratory study of food and beverage training in private clubs. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 12(3), 190–197. http://dx.doi.org/10.1108/09596110010320751
7. Brotheridge, C. M., & Grandey, A. A. (2002). Emotional labor and burnout: Comparing two perspectives of “people work.” Journal of Vocational Behavior, 60(1), 17–39. https://psycnet.apa.org/doi/10.1006/jvbe.2001.1815
8. Brotheridge, C. M., & Lee, R. T. (2002). Testing a conservation of resources model of the dynamics of emotional labor. Journal of Occupational Health Psychology, 7(1), 57–67. https://doi.org/10.1037/1076-8998.7.1.57

9. Ceylan, A. K. (2021). Doktor ve hemşirelerin duygusal emek özelliklerinin incelenmesi. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 44–59. https://doi.org/10.47525/ulasbid.831371
10. Delgado, A., Garner, D., & Langhals, N. (2016). Relationship among motivation, emotion regulation, and psychological well-being of sophomore and senior level nursing students (Honors Research Project No. 229). University of Akron. https://ideaexchange.uakron.edu/honors_research_projects/298
11. Demircan, P. ve Turunç, Ö. (2017). İş-aile çatışması-duygusal emek ilişkisinde lider desteğinin rolü: Eğitim üzerine bir araştırma. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 41–76. https://doi.org/10.17336/igusbd.305539
12. Dığın, F. ve Kızılcık Özkan, Z. (2020). Hemşirelik öğrencilerinin duygusal emek davranışlarının belirlenmesi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 3(3), 264–271. https://doi.org/10.38108/ouhcd.739433
13. Diefendorff, J. M., Croyle, M. H. ve Gosserand, R. H. (2005). The dimensionality and antecedents of emotional labor strategies. Journal of Vocational Behavior, 66(2), 339-357. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2004.02.001
14. Doğan, A. ve Sığrı, Ü. (2017). Duygusal emek: Hemşireler üzerine bir çalışma. İş ve İnsan Dergisi, 4(2), 113-126. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2004.02.001
15. Doğan, N. and Taşçı, S. (2019). Emotional labor concept in nursing care. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 11(4), 417-426. https://doi.org/10.5336/nurses.2019-64790
16. Eren, M. Ş., & Yılmaz, E. (2020). Duygusal emek davranışlarının iş sonuçlarına etkisi: Biçimlendirici değişken olarak algılanan örgütsel desteğin rolü. Uluslararası Yönetim ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(14), 219–237.
17. Gabriel, A. S., Daniels, M. A., Diefendorff, J. M., & Greguras, G. J. (2015). Emotional labor actors: A latent profile analysis of emotional labor strategies. Journal of Applied Psychology, 100(3), 863. https://doi.org/10.1037/apl0000033
18. Grandey, A. A. (2000). Emotion regulation in the workplace: A new way to conceptualize emotional labor. Journal of Occupational Health Psychology, 5(1), 95–110. https://doi.org/10.1037/1076-8998.5.1.95
19. Gulsen, M. ve Ozmen, D. (2020). The relationship between emotional labour and job satisfaction in nursing. International Nursing Review, 67(1), 145–154. https://doi.org/10.1111/inr.12559
20. Güneş Aydemir, Z. (2018). Duygusal emeğin iyi olma hali ve iş memnuniyeti üzerine etkisi: Çağrı merkezi çalışanları üzerinde bir uygulama (Yüksek lisans tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Gaziantep, Türkiye. https://hdl.handle.net/20.500.11782/1799
21. Güzel, Ş., Dömbekci, H. A., Topuz, V. C. ve Yeşildal, M. (2024). Relationship between distress tolerance, emotional labor and job satisfaction in private hospital workers. JMMR (Jurnal Medicoeticolegal Dan Manajemen Rumah Sakit, 13(1), 59–66. https://doi.org/10.18196/jmmr.v13i1.131
22. Hidayathulla, ve Nirmala, M. (2023). Impact of emotional labor on job satisfaction: A study among nurses in Kerala. International Journal of Advanced Research in Science, Communication and Technology (IJARSCT), 3(2), 230-235. https://doi.org/10.48175/IJARSCT-13034
23. Hochschild, A. R. (1983). The managed heart: Commercialization of human feeling. Berkeley, CA: University of California Press.
24. Hsieh, C., Yang, K. ve Fu, K. (2012). Motivational bases and emotional labor: Assessing the impact of public service motivation. Public Administration Review, 72, 241–251. http://dx.doi.org/10.2307/41433299
25. Humphrey, R., Ashforth, B. ve Diefendorff, J. (2015). The bright side of emotional labor. Journal of Organizational Behavior, 36, 749–769. https://doi.org/10.1002/JOB.2019
26. Hülsheger, U. ve Schewe, A. (2011). On the costs and benefits of emotional labor: A meta-analysis of three decades of research. Journal of Occupational Health Psychology, 16(3), 361–389. https://doi.org/10.1037/a0022876
27. Jordan, M. C., Soutar, G. ve Kiffin-Petersen, S. (2007). Emotional labour strategies: A subgroup analysis. Emotional Labour Strategies: A Subgroup Analysis, 1–13.
28. Kahyaoğlu, M. (2023). Çalışanların sergiledikleri duygusal emek düzeyinin, benlik saygısı ve iş tatminine etkisinde, iş becerikliliğinin düzenleyici rolü (Doktora tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Gaziantep, Türkiye.
29. Kammeyer-Mueller, J. D., Rubenstein, A. L., Long, D. M., Odio, M. A., Buckman, B. R., Zhang, Y., & Halvorsen-Ganepola, M. D. K. (2013). A Meta-Analytic Structural Model of Dispositonal Affectivity and Emotional Labor. Personnel Psychology, 66(1), 47-90. https://doi.org/10.1111/peps.12009
30. Kanbay, T. ve Taşer, A. (2023). Examination of emotional labor levels of health sector employees in terms of demographic variables. Anadolu University Journal of Faculty Economics, 5(1), 15–29. https://doi.org/10.54737/aujfe.1262689
31. Kaplan, N. ve Acar, O. K. (2023). Duygusal emek ve tükenmişlik: Hekimler üzerine nitel bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(3), 1647–1664. https://doi.org/10.20491/isarder.2023.1671
32. Karatepe, O. M. (2011). Do job resources moderate the effect of emotional dissonance on burnout? A study in the city of Ankara, Turkey. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 23(1), 44-65. https://psycnet.apa.org/doi/10.1108/09596111111101661
33. Kaya, B. ve Yolcu, İ. U. (2023). Motivasyon ve duygusal emek ilişkisinin belirlenmesi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 8(20), 141-152. https://doi.org/10.25204/iktisad.1221798
34. Kim, J.K. ve Kim, N.M. (2023). The Effects of Police Officers' Emotional Labor Public Service Motivation: Focused on the Moderating Effect of Social Support. Korean Association of Criminal Psychology. http://dx.doi.org/10.25277/KCPR.2023.19.2.21
35. Kleinman, S., & Copp, M. A. (1993). Emotions and fieldwork. Newbury Park, CA: Sage.
36. Koçak, O. ve Gürsoy, G. M. (2018). Duygusal emek ve tükenmişlik ilişkisi. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 7(17), 161-181. https://doi.org/10.31199/hakisderg.327622
37. Krueger, R. A. (1994). Focus groups: A practical guide for applied research. Thousand Oaks, CA: Sage.
38. Kürü, S. A. (2021). Duygusal emek davranışı ve tükenmişlik arasındaki ilişki: Örgütsel özdeşleşmenin aracılık etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(1), 150–175. https://isarder.org/index.php/isarder/article/view/1305.
39. Ludin, S. ve Asri, N. (2022). The association between emotional labour and emotional exhaustion among undergraduate nursing students during clinical posting. International Journal of Care Scholars, 5(2). https://doi.org/10.31436/ijcs.v5i2.247
40. Ma, P., Zhang, L., Dong, H. Ve Yu, J. (2023). The relationships between teachers' emotional labor and display rules, trait emotions, exhaustion, and classroom emotional climate. Frontiers in Psychology, 14, 957856. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.957856
41. Mahoney, K. T., Buboltz, W. C., Buckner, J. ve Doverspike, D. (2011). Emotional labor in American professors. Journal of Occupational Health Psychology, 16(4), 406–423. https://doi.org/10.1037/a0025099
42. Mann, S. ve Cowburn, J. (2005). Emotional labour and stress within mental health nursing. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 12(2), 154-162. https://psycnet.apa.org/doi/10.1111/j.1365-2850.2004.00807.x.
43. Maslach, C. ve Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2(2), 99-113. https://doi.org/10.1002/job.4030020205.
44. Mikolajczak, M., Menil, C. ve Luminet, O. (2007). Explaining the protective effect of trait emotional intelligence regarding occupational stress: Exploration of emotional labor processes. Journal of Research in Personality, 41(5), 1107-1117. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2007.01.003
45. Morris, J. A. ve Feldman, D. C. (1996). The dimensions, antecedents, and consequences of emotional labor. Academy of Management Review, 21, 986–1010. https://psycnet.apa.org/doi/10.2307/259161
46. Mumcu, A. Y. ve Eser, G. (2017). Duygusal emek öncel ve sonuçları: Lisansüstü tezleri üzerinde bir inceleme. 5. Örgütsel Davranış Kongresi, Antalya, Türkiye, 3–4 Ekim 2017.
47. Naring, G., Briet, M. ve Brouwers, A. (2006). Beyond demand-control: Emotional labor and symptoms of burnout in teachers. Work & Stress, 20(4), 303–315. https://psycnet.apa.org/doi/10.1080/02678370601065182
48. Onwuegbuzie, A. J., Dickinson, W. B., Leech, N. L. ve Zoran, A. G. (2009). A qualitative framework for collecting and analyzing data in focus group research. International Journal of Qualitative Methods, 8(3), 1–21. https://doi.org/10.1177/160940690900800301
49. Oral, L. ve Köse, S. (2011). Hekimlerin duygusal emek kullanımı ile iş doyumu ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiler üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 463–492.
50. Öz, S. D. ve Baykal, Ü. (2018). Hemşirelerin duygusal emek davranışı ve etkileyen faktörler. Florence Nightingale Journal of Nursing, 26(1), 1–10. DOI: 10.26650/FNJN.387142
51. Özen, M. Y. ve Yüceler, A. (2019). Sağlık çalışanlarında duygusal emek, tükenmişlik ve iş tatmini ilişkisinin incelenmesi: Konya ilinde bir uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (41), 194–209.
52. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research & evaluation methods (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
53. Randolph, K. L. ve Dahling, J. J. (2013). Interactive effects of proactive personality and display rules on emotional labor in organizations. Journal of Applied Social Psychology, 43(12), 2350-2359. https://psycnet.apa.org/doi/10.1111/jasp.12184
54. Saikia, M., George, L. S. ve Unnikrishnan, B. (2024). Nurses' Emotional Labor and Intrinsic Motivation: Findings from a Cross-sectional Study. Journal of Datta Meghe Institute of Medical Sciences University, 19(3), 533-539. https://doi.org/10.4103/jdmimsu.jdmimsu_75_24
55. Tunç, P., Gitmez, A. ve Krespi Boothby, M. R. (2014). Yoğun bakım ve yataklı servis hemşirelerinde duygusal emek stratejilerinin empatik eğilim açısından incelenmesi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 15(1), 45-54. doi: 10.5455/apd.45762
56. Xu, Y. W. ve Fan, L. (2023). Emotional labor and job satisfaction among nurses: The mediating effect of nurse–patient relationship. Frontiers in Psychology, 14, 1094358. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1094358
57. Yetim, B. ve Erigüç, G. (2019). Sağlık çalışanlarında duygusal emek ile ilgili yapılan çalışmalara yönelik bir inceleme. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 225-240. https://doi.org/10.18037/ausbd.566791
58. Yılmaz Kılıçkaya, F. (2023). Emotional labor and prosocial motivation in Turkey: A deep dive into the depths of human behavior. Prizren Social Science Journal, 7(3), 11–22. https://doi.org/10.32936/pssj.v7i3.455.
59. Yoon, S. L. ve Kim, J. (2013). Job-related stress, emotional labor, and depressive symptoms among Korean nurses. Journal of Nursing Scholarship, 45(2), 169–176. https://doi.org/10.1111/jnu.12018
60. Zapf, D., Vogt, C., Seifert, C., Mertini, H. ve Isic, A. (1999). Emotion work as a source of stress: The concept and development of an instrument. European Journal of Work and Organizational Psychology, 8, 371–400. https://psycnet.apa.org/doi/10.1080/135943299398230
61. Zhang, Y., Ghaziri, M. E., Siddique, S., Gore, R., Kurowski, A., Nobrega, S. ve Punnett, L. (2021). Emotional labor and depressive symptoms among healthcare workers: The role of sleep. Workplace Health & Safety, 69(8), 383–393. https://doi.org/10.1177/21650799211014768