Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği
Öz
Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, yatırım yapılan ülke için bir takım sosyal ve ekonomik fayda anlamına gelmekte; istihdamın artırılması, doğal kaynakların etkin olarak değerlendirilmesi, teknik bilgide gelişme, dış ticaret açığının azaltılması ve ekonomik büyümenin artırılmasına katkı sağlamaktadır. Yabancı yatırımcı açısından ise ucuz girdi kullanımı, hammadde kaynaklarına yakınlık ve yeni pazarlardan
faydalanma gibi fırsatlar yaratmaktadır. Ev sahibi ve yatırım yapan ülkeler açısından karşılıklı fayda ve aynı zamanda da bir maliyet unsuru olan doğrudan yabancı yatırımları belirleyen faktörler konusunda yazında henüz bir görüş birliği bulunmamakta, bu akışın, ülkelerin ekonomik, politik ve hatta coğrafi yapılarına göre değiştiği genel kabul görmüş bir gerçek olarak ortaya çıkmaktadır. Bu konuda yapılan en kapsamlı araştırmalar arasında yer alan Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı Dünya Yatırım Raporu’nda (1998) doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörlere ilişkin bir analiz yapılmış ve söz konusu belirleyiciler; ekonomik faktörler, yatırım ortamına ait faktörler ve politik faktörler olarak üç ana başlıkta toplanmıştır. Bu çalışmada, Birleşmiş Milletler’in Dünya Yatırım Raporu’nda (1998) ortaya koyduğu bu unsurlar temel alınarak, 1990-2011 döneminde, yükselen ekonomilerden Brezilya, Çin, Hindistan, Rusya, Meksika, Endonezya ve Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörler panel veri analizi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda, ev sahibi ülkelerin piyasa büyüklüğünün, dışa açıklığının ve ekonomik istikrarının doğrudan yabancı yatırımları etkilediği tespit edilmiştir.
faydalanma gibi fırsatlar yaratmaktadır. Ev sahibi ve yatırım yapan ülkeler açısından karşılıklı fayda ve aynı zamanda da bir maliyet unsuru olan doğrudan yabancı yatırımları belirleyen faktörler konusunda yazında henüz bir görüş birliği bulunmamakta, bu akışın, ülkelerin ekonomik, politik ve hatta coğrafi yapılarına göre değiştiği genel kabul görmüş bir gerçek olarak ortaya çıkmaktadır. Bu konuda yapılan en kapsamlı araştırmalar arasında yer alan Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı Dünya Yatırım Raporu’nda (1998) doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörlere ilişkin bir analiz yapılmış ve söz konusu belirleyiciler; ekonomik faktörler, yatırım ortamına ait faktörler ve politik faktörler olarak üç ana başlıkta toplanmıştır. Bu çalışmada, Birleşmiş Milletler’in Dünya Yatırım Raporu’nda (1998) ortaya koyduğu bu unsurlar temel alınarak, 1990-2011 döneminde, yükselen ekonomilerden Brezilya, Çin, Hindistan, Rusya, Meksika, Endonezya ve Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörler panel veri analizi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda, ev sahibi ülkelerin piyasa büyüklüğünün, dışa açıklığının ve ekonomik istikrarının doğrudan yabancı yatırımları etkilediği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Ayrıntılar
Birincil Dil
İngilizce
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Haziran 2014
Gönderilme Tarihi
1 Ocak 2014
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2014 Cilt: 14 Sayı: 2
APA
Arık, Ş., Akay, A. B., & Zanbak, M. (2014). Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 97-110. https://doi.org/10.18037/ausbd.12322
AMA
1.Arık Ş, Akay AB, Zanbak M. Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği. AÜSBD. 2014;14(2):97-110. doi:10.18037/ausbd.12322
Chicago
Arık, Şebnem, A. Beyhan Akay, ve Mehmet Zanbak. 2014. “Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 14 (2): 97-110. https://doi.org/10.18037/ausbd.12322.
EndNote
Arık Ş, Akay AB, Zanbak M (01 Haziran 2014) Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 14 2 97–110.
IEEE
[1]Ş. Arık, A. B. Akay, ve M. Zanbak, “Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği”, AÜSBD, c. 14, sy 2, ss. 97–110, Haz. 2014, doi: 10.18037/ausbd.12322.
ISNAD
Arık, Şebnem - Akay, A. Beyhan - Zanbak, Mehmet. “Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 14/2 (01 Haziran 2014): 97-110. https://doi.org/10.18037/ausbd.12322.
JAMA
1.Arık Ş, Akay AB, Zanbak M. Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği. AÜSBD. 2014;14:97–110.
MLA
Arık, Şebnem, vd. “Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 14, sy 2, Haziran 2014, ss. 97-110, doi:10.18037/ausbd.12322.
Vancouver
1.Şebnem Arık, A. Beyhan Akay, Mehmet Zanbak. Doğrudan Yabancı Yatırımları Belirleyen Faktörler: Yükselen Piyasalar Örneği. AÜSBD. 01 Haziran 2014;14(2):97-110. doi:10.18037/ausbd.12322
Cited By
Finansal Kırılganlıklar Ve Uluslararası Sermaye Hareketleri: Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Bir Analiz
Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi
https://doi.org/10.14784/marufacd.305538Doğrudan Yabancı Yatırımları Etkileyen Faktörlerin Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler ile İncelenmesi
Uluslararası İnsan Çalışmaları Dergisi
https://doi.org/10.35235/uicd.475432Doğrudan Yabancı Yatırımların Makroekonomik Belirleyicileri Üzerine Bir Çalışma: Latin Amerika – Türkiye Karşılaştırması
M U Iktisadi ve Idari Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.14780/muiibd.329904DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN ÜLKEYE ÖZGÜ BELİRLEYİCİLERİ: YÜKSELEN PİYASA EKONOMİLERİ İÇİN PANEL VERİ ANALİZİ
Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD)
https://doi.org/10.20990/kilisiibfakademik.622142Uluslararası Ekonominin Covid 19’a Karşı Piyasalardaki Durumunun Yatırımlar Perspektifinden İncelenmesi
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.33905/bseusbed.995870CAUSALITY ANALYSIS BETWEEN FOREIGN DIRECT INVESMENT INFLOWS AMONG COUNTRIES: FRAGILE FIVE EXAMPLE
Beykoz Akademi Dergisi
https://doi.org/10.14514/BYK.m.26515393.2022.10/1.211-227Does Country Risk Influence Foreign Direct Investment Inflows? A Case of the Visegrád Four
Economies
https://doi.org/10.3390/economies10090221Seçilmiş G-20 Ülkelerinde Doğrudan Yabancı Yatırımlar: Bir Performans Analizi
International Journal of Social Inquiry
https://doi.org/10.37093/ijsi.1253174Türkiye’de Küreselleşme Doğrudan Yabancı Yatırım Girişlerini Etkiliyor mu? ARDL Yaklaşımı
İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.15869/itobiad.1372205Seçilmiş Değişkenlerin Doğrudan Yabancı Yatırımlara Etkisi: E7 Ülkeleri Örneği
Fiscaoeconomia
https://doi.org/10.25295/fsecon.1511425THE EFFECT OF ECONOMIC RISK FACTORS ON FOREIGN DIRECT INVESTMENTS INFLOWS: A RESEARCH ON TURKIC WORLD
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi
https://doi.org/10.18493/kmusekad.1460851Toptan ve Perakende Sektöründe Yer Alan Lojistik Firmalarinin Verimlilik Değerlerinin Borsa Performans Değerlerine Etkisi
Verimlilik Dergisi
https://doi.org/10.51551/verimlilik.1537967Ekonomik ve Politik Riskin Doğrudan Yabancı Yatırımlar (DYY) Üzerindeki Etkisi
Sosyoekonomi
https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2025.04.22CUMHURİYET DÖNEMİNDE DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME
Dünya Multidisipliner Araştırmalar Dergisi
https://doi.org/10.58853/dumad.1751930