Araştırma Makalesi

Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması

Cilt: 26 Sayı: 3 30 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması

Öz

Bu araştırmanın amacı, Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun (ÇBİDÖ) ağırlıklı olarak genç yetişkinlerden oluşan bir örneklemde Türkçeye uyarlanmasıdır. Araştırma, yaş ortalaması 23,8 olan 218 katılımcı (174 kadın, 44 erkek) ile yürütülmüştür. Ölçeğin 20 maddelik uzun ve psikometrik olarak gözden geçirilmiş 8 maddelik kısa formunun yapı geçerliği, birinci ve ikinci düzey Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA) ile test edilmiştir. Verilerin normal dağılımdan sapması nedeniyle analizlerde Robust Maximum Likelihood (MLR) kestirimi kullanılmıştır. Bulgular, her iki formun da özgün yapıyla uyumlu dört alt boyutlu (duygusal, bilişsel, denetimsel ve fiziksel ihmal) yapıyı koruduğunu göstermiştir. Birinci düzey DFA sonuçları, her iki form için kabul edilebilir uyum değerleri sunarken, ikinci düzey DFA bulguları üst faktör yapısının, özellikle kısa form açısından temkinli yorumlanması gerektiğini ortaya koymuştur. Ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, ÇBİDÖ puanları ile Anneye Bağlanma Ölçeği puanları arasında kuramsal beklentilerle uyumlu anlamlı ve negatif ilişkiler saptanmıştır. Ölçeğin genel puanına ilişkin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach alfa (α) = .93; McDonald’s ω = .93) ile birleşik güvenirlik (CR = .90) ve ortalama açıklanan varyans (AVE = .71) değerleri kabul edilebilir sınırların üzerindedir. Sonuç olarak ÇBİDÖ genç yetişkinlerde çocukluk döneminde yaşanan ihmal davranışlarını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Avdibegović, E., & Brkić, M. (2020). Child neglect: Causes and consequences. Psychiatria Danubina, 32(Suppl. 3), 337–342.
  2. Bakır, E., & Kapucu, S. (2017). Çocuk ihmali ve istismarının Türkiye’de yapılan araştırmalara yansıması: Bir literatür incelemesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 4(2), 13–24. https://dergipark.org.tr/en/pub/hunhemsire/issue/30737/335821
  3. Baldwin, J. R., Reuben, A., Newbury, J. B., & Danese, A. (2019). Agreement between prospective and retrospective measures of childhood maltreatment: A systematic review and meta-analysis. JAMA Psychiatry, 76(6), 584–593. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2019.0097
  4. Beyazit, U., Taşçıoğlu, G., & Bütün Ayhan, A. (2024). The adaptation of the Multidimensional Neglectful Behavior Scale-Adolescent/Adult Recall Form into Turkish: Validity and reliability studies. Children and Youth Services Review, 157, 107439. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2024.107439
  5. Bornstein, M. H. (2013). Parenting and child mental health: A cross-cultural perspective. World Psychiatry, 12(3), 258–265. https://doi.org/10.1002/wps.20071
  6. Bowlby, J. (1977). The making and breaking of affectional bonds: Aetiology and psychopathology in the light of attachment theory. The British Journal of Psychiatry, 130(3), 201–210. https://doi.org/10.1192/bjp.130.3.201
  7. Can, G., & Onnar, N. (2025). Çocukluk çağı travması, psikolojik esneklik ve OKB: Üçlü bir perspektif. Lokman Hekim Dergisi, 15(1), 77–88. https://doi.org/10.31020/mutftd.1598041
  8. Cheung, G. W., Cooper-Thomas, H. D., Lau, R. S., & Wang, L. C. (2024). Reporting reliability, convergent and discriminant validity with structural equation modeling: A review and best-practice recommendations. Asia Pacific Journal of Management, 41(2), 745–783. https://doi.org/10.1007/s10490-023-09871-y

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Test Standarizasyonu ve Norm Geliştirme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

24 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

22 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Koşan, Y., Mutlu, Ş., & Alparslan, K. (2026). Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(3), 1134-1156. https://doi.org/10.18037/ausbd.1750311
AMA
1.Koşan Y, Mutlu Ş, Alparslan K. Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması. AÜSBD. 2026;26(3):1134-1156. doi:10.18037/ausbd.1750311
Chicago
Koşan, Yavuz, Şahabettin Mutlu, ve Kenan Alparslan. 2026. “Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 (3): 1134-56. https://doi.org/10.18037/ausbd.1750311.
EndNote
Koşan Y, Mutlu Ş, Alparslan K (01 Eylül 2026) Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 3 1134–1156.
IEEE
[1]Y. Koşan, Ş. Mutlu, ve K. Alparslan, “Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması”, AÜSBD, c. 26, sy 3, ss. 1134–1156, Eyl. 2026, doi: 10.18037/ausbd.1750311.
ISNAD
Koşan, Yavuz - Mutlu, Şahabettin - Alparslan, Kenan. “Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26/3 (01 Eylül 2026): 1134-1156. https://doi.org/10.18037/ausbd.1750311.
JAMA
1.Koşan Y, Mutlu Ş, Alparslan K. Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması. AÜSBD. 2026;26:1134–1156.
MLA
Koşan, Yavuz, vd. “Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy 3, Eylül 2026, ss. 1134-56, doi:10.18037/ausbd.1750311.
Vancouver
1.Yavuz Koşan, Şahabettin Mutlu, Kenan Alparslan. Çok Boyutlu İhmal Davranışları Ölçeği Yetişkin Geriye Dönük Hatırlama Formu’nun Türkçeye Uyarlanması. AÜSBD. 01 Eylül 2026;26(3):1134-56. doi:10.18037/ausbd.1750311