Bedenin Haritası: Foucault’nun İzinde Sevgi Soysal Kadınları

Öz

Bu çalışma, Michel Foucault’nun biyoiktidar ve disiplin kavramları perspektifiyle Sevgi Soysal’ın Tante Rosa ve Yürümek adlı romanlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca çalışmada, kadın bedeni üzerindeki iktidar biçimlerinin bilhassa cinsellik, annelik ve toplumsal normlarla nasıl kurulduğunun esas alınarak incelenmesiyle, Foucault’nun kavramsal düşünüş biçiminin Soysal’ın romanlarındaki tezahürü açığa çıkarılacaktır. Tante Rosa’da kadın bedeninin din, gelenek ve annelik örüntüsüyle kurulan normatif kadınlık rollerine karşı geliştirilen direniş biçimleri; Yürümek’te, kadının kamusal varlığını şekillendiren içsel gözetim ve disiplin pratikleriyle modern iktidarın cinsiyetli hâlini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda Soysal’ın her iki romanı, Foucault’nun iktidar çözümlemesinin biyoiktidar, cinsellik, disiplin, gözetim ve denetim kavramsallaştırmasıyla okunarak ilerlenecektir. İktidarın geliştirdiği pratiklerle hiyerarşik ve yapısal değil, mikro iktidar ilişkilerinin cinsiyet üzerindeki etkisinin edebî metinler üzerinden açığa çıkarılması Foucaultcu yorum çerçevesinde gerçekleştirilecektir. Bu doğrultuda, sıklıkla dile getirilen kadın bedeninin biyolojik değil, söylemsel, normatif ve politik iktidar ilişkileriyle örülü bir süreç olduğu anlaşılacaktır. Foucault’nun dikkat çektiği mikro iktidar ilişkilerinin gündelik hayatta kadının yaşamsal pratiklerine yansıması ise Soysal’ın eserleriyle somutlaşacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Michel Foucault
• biyoiktidar
• Tante Rosa
• Yürümek
• toplumsal cinsiyet

The Map of the Body: Sevgi Soysal’s Women in the Footsteps of Foucault

Öz

This study aims to analyze Sevgi Soysal’s novels Tante Rosa and Yürümek through Michel Foucault’s concepts of biopower and discipline. By examining how forms of power over the female body are constructed, particularly in relation to sexuality, motherhood, and social norms, it seeks to reveal the reflection of Foucault’s conceptual thinking in Soysal’s narratives. Tante Rosa explores forms of resistance developed against normative femininity established through religion, tradition, and motherhood frameworks, while Yürümek exposes the gendered nature of modern power through internalized surveillance and disciplinary practices shaping women’s public existence. In this context, both novels will be read through Foucault’s conceptualization of biopower, sexuality, discipline, surveillance, and regulation. A Foucauldian interpretation will offer a distinct perspective on the effects of micro-power relations on gender in literary texts, rather than hierarchical and structural ones. From this standpoint, it becomes evident that the female body is not merely a biological entity but a process interwoven with discursive, normative, and political power relations. The micro-power relations highlighted by Foucault become tangible in women’s everyday practices as embodied in Soysal’s works.

Anahtar Kelimeler

• Michel Foucault
• biopower
• Tante Rosa
• Yürümek
• gender

Kaynakça

1. Adams, R. (2021) Michel Foucault- biyopolitika ve biyoiktidar. https://www.panzehirdergi.com/
2. Ahıska, M. (2015). Teyzeniz Olur: Tante Rosa'yı yeniden okumak. Seval Şahin & İpek Şahbenderoğlu (eds.) İsyankar neşe: Sevgi Soysal kitabı (ss. 63-80), İletişim Yayınları. Batur, Enis (1982). Michel Foucault: Bir çerçeveleme denemesi. Tan dergisi, 3(4), 9-22.
3. Batur, Enis (1982). Michel Foucault: Bir çerçeveleme denemesi. Tan dergisi, 3(4), 9-22.
4. Beauvoir, S. (2019a). İkinci cinsiyet 1. cilt: Olgular ve efsaneler. Koç Üniversitesi Yayınları.
5. Beauvoir, S. (2019b). İkinci cinsiyet 2. cilt: Yaşanmış deneyim. Koç Üniversitesi Yayınları.
6. Belge, M. (2013). Sunuş. Sevgi Soysal, Tante Rosa (7-11), İletişim Yayınları.
7. Droit, R.-P. (2018). Foucault, les Mots et les Sexes. Les echos. https://www.lesechos.fr/2018/02/foucault-les-mots-et-les-sexes-1019765
8. Saygılıgil, F. (2013). Yürümek. Seval Şahin (ed.) “Ne güzel suçluyuz biz hepimiz!” Sevgi Soysal için yazılar (89-95), İletişim Yayınları.

9. Foucault, M. (2002). Toplumu savunmak gerekir. Yapı Kredi Yayınları.
10. Foucault, M., & İnel, O. (2022). Foucault ve şeyler: Kurmaca bir söyleşi. Metis Yayınları.
11. Foucault, M. (2014). Seçme yazılar 2: Özne ve iktidar. Ayrıntı Yayınları.
12. Foucault, M. (2007a). Bir aile cinayeti. Ayrıntı Yayınları.
13. Foucault, M. (2007b). Cinselliğin tarihi. Ayrıntı Yayınları.
14. Foucault, M. (1976). Histoire de la sexualité 1: La volonté de savoir. Gallimard.
15. Foucault, M. (2012). Seçme yazılar 4: İktidarın gözü. Ayrıntı Yayınları.
16. Foucault, M. (2014). Seçme yazılar 2: Özne ve iktidar. Ayrıntı Yayınları.
17. Foucault, M. (1992). Hapishanenin doğuşu. İmge Kitabevi.
18. Foucault, M. (2013). Güvenlik, toprak, nüfus: College de France dersleri (1977-1978). Ayrıntı Yayınları.
19. Hanisch, C. (2013). “Kişisel Olan Politiktir. ”/ “Kırmızı-Jartiyerler (Redstockings) Manifestosu (1969)” A. Nazar Erişkin (ed.) Kişisel olan politiktir: radikal feminizm üzerine (7-12), Kült Neşriyat.
20. Kaygusuz, S. (2013). Tante Rosa, teslim edilen sersemlik. Seval Şahin (ed.), “Ne güzel suçluyuz biz hepimiz!” Sevgi Soysal için yazılar (61-66), İletişim Yayınları.
21. Keskin, F. (2014). Özne ve iktidar. Michel Foucault, Seçme yazılar 2: Özne ve iktidar (11-24) içinde. Ayrıntı Yayınları.
22. Kütükçü, T. (2015). Sevgi Soysal'da cinselliğin yazımı. Seval Şahin & İpek Şahbenderoğlu (eds.), İsyankar neşe: Sevgi Soysal kitabı (425-457), İletişim Yayınları.
23. Özmakas, U. (2016). Biyopolitika kavramına dair bir soruşturma (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
24. Ramazanoglu, C. (1993). “Introduction”. Up Against Foucault: Explorations of Some Tensions Between Foucault and Feminism (1-28). Caroline Ramazanoglu (ed.), Taylor & Francis.
25. Revel, J. (2014). Biopolitique et Biopouvoirs. https://www.implications-philosophiques.org/
26. Revel, J. (2012). Foucault sözlüğü. Say Yayınları.
27. Soysal, S. (2013). Tante Rosa. İletişim Yayınları.
28. Soysal, S. (2023). Yürümek. İletişim Yayınları.
29. Türkeş, A. Ö. (2013). “Sevgi Soysal 68'liydi”. Ne güzel suçluyuz biz hepimiz!” Sevgi Soysal için yazılar (75-88). İletişim Yayınları.