Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi
Öz
Bu araştırmanın amacı, ilk yetişkinlik dönemindeki bireylerin (18-35 yaş) kendilerini maddi durum ve olumsuz aile / çocukluk yaşantıları bağlamında dezavantajlı hissetme durumlarını ölçmeyi amaçlayan bir özbildirim ölçeğinin geliştirilmesidir. Veri toplama araçları olarak Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeği (ADYDÖ) madde havuzu, Beck Umutsuzluk Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri - Depresyon alt boyutu ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma üç farklı çalışma grubundan elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Birinci veri setinden $(n=512)$ elde edilen verilerle ADYDÖ'nün 20 maddeden oluşan madde havuzuna açımlayıcı faktör analizi (AFA) yapılmış, 18 madde ve iki alt boyuttan oluşan bir yapı elde edilmiştir. Elde edilen yapı toplam varyansın %64,82'sini açıklamıştır. İkinci veri seti $(n=525)$ ile doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiş, iki madde ölçekten çıkarılmış ve kabul edilebilir / mükemmel model uyum indeksleri elde edilmiştir $(CFI=.95, GFI .96, TL1=.94, SRMR=.04, RMSEA .07, x2/df=3,70)$. Ölçüt bazlı geçerlik çalışmaları ise üçüncü veri seti $(n=585)$ kullanılarak yapılmış ve toplam puan ve alt boyutlar bazında umutsuzluk ve depresyon değişkenleri ile korelasyon katsayılarının .38 ve .50 aralığında olduğu görülmüştür. Alt boyutlar ve toplam puan bazında Cronbach Alfa ve McDonald Omega katsayılarının .91 ve .93 aralığında olması da güvenilirlik düzeyi için güçlü kanıtlar sunmaktadır. Elde edilen bulgular ışığında 16 madde ve iki alt boyuttan oluşan ADYDÖ'nün, bu araştırmanın çalışma gruplarını oluşturan bireylerden elde edilen veriler bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Arslan-Işık, N. (2023). Erken dönem olumsuz çocukluk yaşantılarının ayrılma-bireyleşme düzeyi ve yaşam doyumuna etkisi: Üniversite öğrencileri örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 240-249. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1226695
- Beck, A. T., Weissman, A., Lester, D., & Trexler, L. (1974). The measurement of pessimism: The hopelessness scale. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 42(6), 861–865. https://doi.org/10.1037/h0037562
- Boardman, J. (2011). Social exclusion and mental health–how people with mental health problems are disadvantaged: an overview. Mental Health and Social Inclusion, 15(3), 112-121. https://doi.org/10.1108/20428301111165690
- Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Frontiers in Public Health, 6, 149. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
- Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
- Chang, X., Jiang, X., Mkandarwire, T., & Shen, M. (2019). Associations between adverse childhood experiences and health outcomes in adults aged 18–59 years. PloS One, 14(2), 1-11. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0211850
- Chen, F. F. (2007). Sensitivity of goodness of fit indices to lack of measurement invariance. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 14(3), 464–504. https://doi.org/10.1080/10705510701301834
- Cheung, G. W., & Rensvold, R. B. (2002). Evaluating goodness-of-fit indexes for testing measurement invariance. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 9(2), 233–255. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM0902_5
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Aile Psikolojisi, Kültürel Psikoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
28 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
28 Kasım 2025
Kabul Tarihi
30 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 2