Araştırma Makalesi

Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi

Cilt: 26 Sayı: 2 28 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, ilk yetişkinlik dönemindeki bireylerin (18-35 yaş) kendilerini maddi durum ve olumsuz aile / çocukluk yaşantıları bağlamında dezavantajlı hissetme durumlarını ölçmeyi amaçlayan bir özbildirim ölçeğinin geliştirilmesidir. Veri toplama araçları olarak Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeği (ADYDÖ) madde havuzu, Beck Umutsuzluk Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri - Depresyon alt boyutu ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma üç farklı çalışma grubundan elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Birinci veri setinden $(n=512)$ elde edilen verilerle ADYDÖ'nün 20 maddeden oluşan madde havuzuna açımlayıcı faktör analizi (AFA) yapılmış, 18 madde ve iki alt boyuttan oluşan bir yapı elde edilmiştir. Elde edilen yapı toplam varyansın %64,82'sini açıklamıştır. İkinci veri seti $(n=525)$ ile doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiş, iki madde ölçekten çıkarılmış ve kabul edilebilir / mükemmel model uyum indeksleri elde edilmiştir $(CFI=.95, GFI .96, TL1=.94, SRMR=.04, RMSEA .07, x2/df=3,70)$. Ölçüt bazlı geçerlik çalışmaları ise üçüncü veri seti $(n=585)$ kullanılarak yapılmış ve toplam puan ve alt boyutlar bazında umutsuzluk ve depresyon değişkenleri ile korelasyon katsayılarının .38 ve .50 aralığında olduğu görülmüştür. Alt boyutlar ve toplam puan bazında Cronbach Alfa ve McDonald Omega katsayılarının .91 ve .93 aralığında olması da güvenilirlik düzeyi için güçlü kanıtlar sunmaktadır. Elde edilen bulgular ışığında 16 madde ve iki alt boyuttan oluşan ADYDÖ'nün, bu araştırmanın çalışma gruplarını oluşturan bireylerden elde edilen veriler bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma Hacettepe Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Etik Kurulunun 24.10.2023 tarih ve: E-66777842-600-00003160514 24 sayılı izni çerçevesinde gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

  1. Arslan-Işık, N. (2023). Erken dönem olumsuz çocukluk yaşantılarının ayrılma-bireyleşme düzeyi ve yaşam doyumuna etkisi: Üniversite öğrencileri örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 240-249. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1226695
  2. Beck, A. T., Weissman, A., Lester, D., & Trexler, L. (1974). The measurement of pessimism: The hopelessness scale. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 42(6), 861–865. https://doi.org/10.1037/h0037562
  3. Boardman, J. (2011). Social exclusion and mental health–how people with mental health problems are disadvantaged: an overview. Mental Health and Social Inclusion, 15(3), 112-121. https://doi.org/10.1108/20428301111165690
  4. Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Frontiers in Public Health, 6, 149. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
  5. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
  6. Chang, X., Jiang, X., Mkandarwire, T., & Shen, M. (2019). Associations between adverse childhood experiences and health outcomes in adults aged 18–59 years. PloS One, 14(2), 1-11. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0211850
  7. Chen, F. F. (2007). Sensitivity of goodness of fit indices to lack of measurement invariance. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 14(3), 464–504. https://doi.org/10.1080/10705510701301834
  8. Cheung, G. W., & Rensvold, R. B. (2002). Evaluating goodness-of-fit indexes for testing measurement invariance. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 9(2), 233–255. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM0902_5

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Aile Psikolojisi, Kültürel Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

28 Kasım 2025

Kabul Tarihi

30 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 26 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Şeker, U., & Keklik, İ. (2026). Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(2), 1027-1049. https://doi.org/10.18037/ausbd.1831895
AMA
1.Şeker U, Keklik İ. Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi. AÜSBD. 2026;26(2):1027-1049. doi:10.18037/ausbd.1831895
Chicago
Şeker, Uğur, ve İbrahim Keklik. 2026. “Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 (2): 1027-49. https://doi.org/10.18037/ausbd.1831895.
EndNote
Şeker U, Keklik İ (01 Haziran 2026) Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 2 1027–1049.
IEEE
[1]U. Şeker ve İ. Keklik, “Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi”, AÜSBD, c. 26, sy 2, ss. 1027–1049, Haz. 2026, doi: 10.18037/ausbd.1831895.
ISNAD
Şeker, Uğur - Keklik, İbrahim. “Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26/2 (01 Haziran 2026): 1027-1049. https://doi.org/10.18037/ausbd.1831895.
JAMA
1.Şeker U, Keklik İ. Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi. AÜSBD. 2026;26:1027–1049.
MLA
Şeker, Uğur, ve İbrahim Keklik. “Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy 2, Haziran 2026, ss. 1027-49, doi:10.18037/ausbd.1831895.
Vancouver
1.Uğur Şeker, İbrahim Keklik. Algılanan Dezavantajlı Yaşam Deneyimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi. AÜSBD. 01 Haziran 2026;26(2):1027-49. doi:10.18037/ausbd.1831895