Kutsal Roma İmparatoru III. Friedrich’in Not Defteri Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

III. Friedrich’in not defteri, imparatorun kendi el yazısıyla tuttuğu ve büyük ölçüde kişisel bilgiler içeren bir kaynaktır. Genel olarak bu defter; doğum ve ölüm tarihleri, aile üyeleri, şövalyelik ve hac törenleri, gelir-gider kayıtları ile günlük yaşama ilişkin ayrıntılar sunmaktadır. Ayrıca edebi üslubu, metni yalnızca bilgi aktaran bir kayıt olmaktan çıkarıp imparatorun düşünsel ve duygusal perspektifini de yansıtan bir belge hâline getirmektedir. III. Friedrich’in gözünden onun etrafındaki dünyaya ve ilişkilerine bakışı gözler önüne seren metin, resmî belgelerde yer almayan bilgileriyle III. Friedrich’in siyasi yükselişine içeriden bir bakış sağlayan karar süreçlerini de görünür kılmaktadır. Aynı zamanda bu defter, a e ı o u harflerinden oluşan ve sonradan hanedanın simgesine dönüşen monogramın oluşum sürecini belgelemesi açısından da son derece önemlidir. Bu yönleriyle defter, 15. yüzyıl Avusturya’sında yönetim ve hanedan ilişkilerini, imparatorun kişisel deneyimleri üzerinden değerlendirmek için değerli bir kaynak teşkil etmektedir. Makalede, not defterindeki tüm kayıtlar kapsamlı biçimde aktarılmamakta; bunun yerine konu bağlamında seçilmiş örnek kayıtlar üzerinden analiz yürütülmektedir. Her bölümde, III. Friedrich’in kişisel ve siyasi yaşamına dair bilgilerle kayıtların arka planı ilişkilendirilmiş ve kendi bağlamı içinde değerlendirilmiştir. Bu yöntem ile not defterinin içeriğinin anlamı ve tarihsel önemi ortaya konmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• III. Friedrich
• Kutsal Roma İmparatorluğu
• a e ı o u
• monogram
• not defteri

An Assessment of the Notebook of Frederick III, Holy Roman Emperor

Öz

The notebook of Frederick III is a source written in the emperor’s own hand and containing largely personal information. In general, this notebook provides details on birth and death dates, family members, knighthood and pilgrimage ceremonies, income and expenditure records, and aspects of daily life. Moreover, its literary style transforms the text from a mere record conveying information into a document that also reflects the emperor’s intellectual and emotional perspective. Presenting a view of the world and relationships surrounding him through Frederick’s own eyes, the text reveals decision-making processes that offer an internal perspective on his political rise, including information absent from official documents. At the same time, the notebook is of particular importance for documenting the formation process of the monogram composed of the letters “a e i o u” which later became the symbol of the dynasty. In these respects, the notebook constitutes a valuable source for evaluating governance and dynastic relations in fifteenth-century Austria through the emperor’s personal experiences. The article does not comprehensively reproduce all entries in the notebook; instead, it conducts an analysis based on selected sample entries relevant to the subject. In each section, the background of the entries is related to information about Frederick’s personal and political life and evaluated within its own context. Through this method, the study seeks to reveal the meaning and historical significance of the notebook’s contents.

Anahtar Kelimeler

• Frederick III
• Holy Roman Empire
• a e i o u
• monogram
• notebook

Kaynakça

1. Benna, A. H. (1973). Zum AEIOV Friedrichs III. auslegungen des 15. jahrhunderts. Mitteilungen des Österreichischen Staatsarchivs, 26, ss. 416-426.
2. Chmel, J. (1840). Geschichte Kaiser Friedrichs IV. und seines sohnes Maximilian I (Cilt 1). Perthes.
3. Dimitz, A. (1874). Geschichte Krains von der ältesten zeit bis auf das jahr 1813: mit besonderer rücksicht auf culturentwicklung (Cilt 1). Kleinmayr & Bamberg.
4. Grabner, E. (2010). Die mystische AEIOV-devise Kaiser Friedrichs III. in der barockpredigt und heiligenlegende des frühen 18. jahrhunderts. Zeitschrift des Historischen Vereines für Steiermark, 26, ss. 279-286.
5. Hansen, J. (1887). Zur krönung König Friedrichs III. Aachen im juni 1442. Aachener Geschichtsverein: Zeitschrift des Aachener Geschichtsvereins, 9, ss. 211-216.
6. Heimann, H-D. (2001). Die Habsburger. Verlag C.H.Beck.
7. Heinig, P-J. (2003). Friedrich III (1440-1493). Bernd Schneidmüller ve Stefan Weinfurter (eds.) Die Deutschen Herrscher Des Mittelalters Historische Portraits von Heinrich I. bis Maximilian I. (919-1519) (ss. 495-517). Verlag C. H. Beck.
8. Koller, H. (2005). Kaiser Friedrıch III. Wissenschaftliche Buchgesellschaft.

9. Langmaier, K. M. (2022). Zur devise Kaiser Friedrichs III. (1415–1493). Zeitschrift des historischen Vereins für Steiermark, 113, ss. 7-32.
10. Lehr, R. (2004). Landes chronik Oberösterreich.Verlag Christian Brandstätter.
11. Lichnowsky, E. M. (1839). Geschichte des hauses Habsburg (Cilt 4). Schaumburg Compagnie.
12. Lhotzky, A. (1944). Die sogenannte devise Kaiser Friedrichs III. und sein notizbuch cod. vind. palat. n. 2674. Erich V. Strohmer (eds.) Jahrbuch der Kunsthistorischen Sammlungen in Wien (Cilt 13). (ss. 71-112). Verlag von Anton Schroll & Co.
13. Lhotzky, A. (1952). Α Ε I Ο V. Die „devise" Kaiser Friedrichs III. und sein notizbuch. Mitteilungen des Instituts für Österreichische Geschichtsforschung (MIÖG), 60, ss. 155-193. https://doi.org/10.7767/miog.1952.60.13.155
14. Österreichische Nationalbibliothek, (ÖNB), Cod. 2674. https://viewer.onb.ac.at/1000591E adresinden alındı.
15. Rill, B. (1987). Friedrich III. Habsburgs europäischer durchbruch. Verlag Styria.
16. Schmidt, R. (1973). aeiov Das ‘vokalspiel’ Friedrichs III. von Österreich ursprung und sinn einer herrscherdevise. Archiv für Kulturgeschichte, 55 (2), ss. 391-431.
17. Schmitz-Esser, R. (2019). Friedrich III. und die präsenthaltung des abwesenden herrschers. Zeitschrift für Historische Forschung, 46 (4), ss. 575-614.
18. Schneidmüller, B. (2020). Die Kaiser des mittelalters von Karl dem Großen bis Maximilian I. Verlag C.H.Beck.
19. Silvius, Aeneas, (Aeneas Sylvius Piccolomini). (1899). Die geschichte Kaiser Friedrcihs III. (Dr. Th. Ilgen, Çev.). Verlag von Dyksche Buchhandlung.
20. Zappe, R.S. (2022). AEIOV: Das geheimnis von Kaiser Friedrich III. Forum OÖ Geschichte. https://www.ooegeschichte.at/media/heimatforscher/dokumente/publikationsforum/Zappe_Rudolf_AEIOV-Friedrich_III22-02-2022.pdf adresinden alındı.