Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama

Veysi Asker

doi:10.18037/ausbd.550951

Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama

Öz

Teknolojinin gelişmesi ve küreleşmenin artması ile birlikte hava taşımacılığı sektörü yoğun olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ancak havayolu işletmeleri için hayati öneme sahip olan uçak kiralama, alım ve bakım gibi maliyetlerin büyük yatırımlar gerektirmesi işletme ortaklarının ve yöneticilerinin daha dikkatli davranmalarını gerektirmektedir. Bu açıdan hava taşımacılığı ile ilgili faaliyetlerin gerçekleştirilmesi, geliştirilmesi yolcu ve yük talebinin doğru ve eksiksiz bir şekilde tahmin edilmeye çalışılması ve işletme kârlılığının arttırılması işletme yöneticilerinin en önemli görevidir. Son yıllarda havacılık alanında yaşanan serbestleşme hareketleri ve yapılan düzenlemelerle birlikte hava taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin artan rekabet koşullarına ayak uydurmalarını ve sürekli kendilerini yenilemelerini gerektirmektedir.

Bu çalışmanın amacı petrol fiyatlarının en yüksek seviyeye ulaştığı 2012 yılından sonra dünyanın farklı yerlerinde faaliyet gösteren 16 geleneksel havayolu işletmesinin etkinliğinin analiz edilmesidir. Çalışmada yöntem olarak veri zarflama analizi tekniği kullanılmıştır. Analiz aşamasında ASK, koltuk kapasitesi, çalışan sayısı ve yakıt giderleri girdi değişkenleri olarak kullanılmıştır. Çıktı değişkeni olarak ise RPK, doluluk oranı ve toplam taşınan yolcu sayısı kullanılmıştır. Ça-

lışmanın bulguları, birçok havayolu işletmesinin ilgili dönemde CCR modeline göre etkin çıkmadığını ancak girdi ve çıktı odaklı BCC modeline göre ise etkin çıktığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etkinlik,Verimlilik,VZA

Kaynakça

Alam, I. S., Sıckles, R. C. (1998). The Relationship Between Stock Market Returns and Technical Efficiency Innovations: Evidence from the US Airline Industry. Journal of Productivity Analysis, 35-51. 10.1023/A:1018368313411
Arjomandi, A., Seufert, J. H. (2014). An evaluation of the world’s major airlines’ technical and environmental performance.Economic Modelling, 133-144. http://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=1384&context=buspapers
Banker, R., Cooper, W. W., Seiford, L. M., Thrall, R. M., & Zhu, J. (2004). Returns to scale in different DEA models. European Journal of Operational Research, 345-362. 10.1016/S0377-2217(03)00174-7
Barbot, C., Costa, Á., & Sochirca, E. (2008). Airlines performance in the new market context: A comparative productivity and efficiency analysis. Journal of Air Transport Management, 270–274. 10.1016/j.jairtraman.2008.05.003
Barros, C. P. (2009). An evaluation of European airlines’ operational performance. International Journal of Production Economics, 525-533. 10.1016/j.ijpe.2009.04.016
Barros, C. P., Liang, Q. B., & Peypoch, N. (2013). The technical efficiency of US Airlines. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 139-148. 10.1016/j.tra.2013.01.019
Bhadra, D. (2009). Race to the bottom or swimming upstream: Performance analysis of US airlines. Journal of Air Transport Management, 227-235. 10.1016/j.jairtraman.2008.09.014
Cao, Q., Lv, J., & jun, Z. (2015). Productivity efficiency analysis of the airlines in China after deregulation. Journal of Air Transport Management, 135-140. /10.1016/j.jairtraman.2014.09.009

Chen, Y., & Ali, A. I. (2002). Continuous optimization output–input ratio analysis and dea frontier. European Journal of Operational Research, 476-479. S 0 3 7 7 - 2 2 1 7 ( 0 1 ) 0 0 3 1 8 - 6
Chiou, Y. C., & Chen, Y.-H. (2006). Route-based performance evaluation of Taiwanese domestic airlines using data envelopment analysis. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 116–127. 10.1016/j.tre.2005.09.005
Chow, C. K. (2010). Measuring the productivity changes of Chinese airlines: The impact of the entries of non-state-owned carriers. Journal of Air Transport Management, 320-324. 10.1016/j.jairtraman.2010.04.001
Coelli, T., Rao, P., O’Donnell, C., & Battese, G. (2005). An ıntroduction to efficiency and productivity analysis. Austrailia: Springer.
Cooper, W. W., Lı, S., Seiford, L. M., Tone, K., Thrall, R. M., & Zhu, J. (2001). Sensitivity and Stability Analysis in DEA: Some Recent Developments. Journal of Productivity Analysis, 217-246. 10.1023/A:1011128409257
Cooper, W. W., Seiford, L. M., & Tone, K. (2006). İntroduction to data envelopment analysis and it uses. Newyork: Springer.
Dyson, R. G., Allen, R., Camanho, A. S., Podinovski, V. V., Sarrico, C. S., & Shale, E. A. (2001). Pitfalls and protocols in DEA. European Journal of Operational Research, 245-259. 10.1016/S0377-2217(00)00149-1
Golany, B., & Roll, Y. (1989). An Application Procedure For DEA. Omega, 17(3), 237-250. 10.1016/0305-0483(89)90029-7
Good, H. D., Röller, L.-H., & Sickles, R. C. (1995). Airline efficiency differences between Europe and the US: Implications for the pace of EC integration and domestic regulation . European Journal of Operational Research, 508-518. 10.1016/0377-2217(94)00134-X
Gramani, M. C. (2012). Efficiency decomposition approach: A cross-country airline analysis. Expert Systems with Applications, 5815-5819. 0.1016/j.eswa.2011.11.086
Greer, M. (2008). Nothing focuses the mind on productivity quite like the fear of liquidation: Changes in airline productivity in the United States, 2000–2004. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 414–426. 10.1016/j.tra.2007.11.001
Greer, M. (2009). Is it the labor unions’ fault? Dissecting the causes of the impaired technical efficiencies of the legacy carriers in the United States. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 779–789. 10.1016/j.tra.2009.07.007
Güran, M. C., & Cingi, S. (2002). Devletin ekonomik müdahalelerinin etkinliği. Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi, 56-69. http://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423868928.pdf
Hong, S., & Zhang, A. (2010). An efficiency study of airlines and air cargo/passenger divisions: a DEA approach. World Review of Intermodal Transportation Research, 137-149. 10.1504/WRITR.2010.031584
İşbilen Yücel, L. (2010). Portföy Etkinliğinin Veri Zarflama Analizi İle Ölçülmesi ve Portföy Etkinleştirilmesine Yönelik Bir Uygulama. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi
Karsak, E., & İşcan, F. (2000). Çimento sektöründe göreli faaliyet performanslarının ağırlık kısıtlamaları ve çapraz etkinlik kullanılarak veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi. Endüstri Mühendisliği Dergisi, 2-10. http://arsiv.mmo.org.tr/pdf/11754.pdf
Kazançoğlu, Y. (2008). Lojistik yönetim sürecinde tedarikçi seçimi ve performans değerlendirilmesinin yöneylem araştırması teknikleri ile gerçekleştirilmesi. İzmir: Ege Üniversitesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi
Kutlar, A., & Kartal, M. (2004). Cumhuriyet üniversitesinin verimlilik analizi: fakülteler düzeyinde veri zarflama yöntemiyle bir uygulama. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(2), 49-79. http://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423907864.pdf
Lang, P., Yolalan, R., & Kettani, O. (1995). Controlled envelopment by face extension. Journal of the Operational Research Societ, 473-491. https://www.jstor.org/stable/pdf/2584595.pdf
Lee, B. L., & Worthington, A. C. (2014). Technical efficiency of mainstream airlines and low-cost carriers: New evidence using bootstrap data envelopment analysis truncated regression. Journal of Air Transport Management, 15-20. 10.1016/j.jairtraman.2013.12.013
Lorcu, F. (2008). Veri zarflama analizi (dea) ile türkiye ve avrupa birliği ülkelerinin sağlık alanındaki etkinliklerinin değerlendirilmesi. İstanbul: İstanbul Üniveristesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi
Lovell, C., & Pastor, J. (1997). Target setting: an application to a bank branch network. European Journal of Operational Research, 98(2), 290-299. 10.1016/ S0377-2217(96)00348-7
Lu, W.-M., Wang, W.-K., Hung, S.-W., & Lu, E.-T. (2012). The effects of corporate governance on airline performance: Production and marketing efficiency perspectives. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 529-544. 10.1016/j.tre.2011.09.003
Mallikarjun, S. (2015). Efficiency of US airlines: A strategic operating model. Journal of Air Transport Management, 45-56. 10.1016/j.jairtraman.2014.12.004
Matthews, K., & Ismail, M. (2006). Efficiency and productivity growth of domestic and foreign commercial banks in malaysia. Cardiff: Cardiff Business School. 7-8 http://business.cardiff.ac.uk/sites/default/files/e2006_2.pdf
Merkert, R., & Hensher, D. A. (2011). The impact of strategic management and fleet planning on airline efficiency – A random effects Tobit model based on DEA efficiency scores. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 686-695. 10.1016/j.tra.2011.04.015
Saranga, H., & Nagpal, R. (2016). Drivers of operational efficiency and its impact on market performance in the Indian Airline industry. Journal of Air Transport Management, 53, 165-176. 10.1016/j.jairtraman.2016.03.001
Schefczyk, M. (1993). Operational Performance Of Airlines: An Extension Of Traditional Measurment Paradıgms. Strategic Management Journal, 14, 301-317. file:///C:/Users/user/Downloads/operation%20performace%20of%20airlines.pdf
Scheraga, C. A. (2004). Operational efficiency versus financial mobility in the global airline industry: a data envelopment and Tobit analysis. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 383-404. 10.1016/j.tra.2003.12.003
See, K. F., & Rashid, A. A. (2016). Total factor productivity analysis of Malaysia Airlines: Lessons from the past and directions for the future. Research in Transportation Economics, 42-49. 10.1016/j.retrec.2016.07.004
Seyrek , İ. H., & Ata, A. (2010). Veri zarflama analizi ve veri madenciliği ile mevduat. BDDK Bankac›l›k ve Finansal Piyasalar, 4(2), 67-84. https://www.bddk.org.tr/WebSitesi/turkce/Raporlar/BDDK_Dergi/9071ibrahim.pdf
Tavassoli , M., Farmarzi, G. R., & Saen, R. F. (2014). Efficiency and effectiveness in airline performance using a SBM-NDEA model in the presence of shared input. Journal of Air Transport Management, 146-153. 10.1016/j.jairtraman.2013.09.001
Tetik, S. (2003). İşletme performansını belirlemede veri zarflama analizi. Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 10(2), 221-229. http://www2.bayar.edu.tr/yonetimekonomi/dergi/pdf/C10S22003/st.pdf
Vasıgh, B., Fleming, K., & Tacker, T. (2013). Introduction to Air Transport Economics From Theory to Applications. London: MPG Books.
Wang, W.-K., Lu, W.-M., & Tsai, C.-J. (2011). The relationship between airline performance and corporate governance amongst US Listed companies. Journal of Air Transport Management, 148-152. 10.1016/j.jairtraman.2010.06.005
Wu, Y., He, C., & Cao, X. (2013). The impact of environmental variables on the efficiency of Chinese and other non-Chinese airlines. Journal of Air Transport Management, 35-38. 10.1016/j.jairtraman.2013.02.004
Yolalan, R. (1993). İşletmelerarası göreli etkinlik ölçümü. Ankara: Milli prodüktivite merkezi yayınları.
Zhu, J. (2011). Airlines Performance via Two-Stage Network DEA Approach. Journal of CENTRUM Cathedra, 260-269. file:///C:/Users/user/Downloads/SSRN-id1931862.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Veysi Asker

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2018

Gönderilme Tarihi

10 Şubat 2017

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 18 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.550951

IZ

https://izlik.org/JA73TS55AC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Asker, V. (2018). Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 153-172. https://doi.org/10.18037/ausbd.550951

AMA

1.Asker V. Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama. AÜSBD. 2018;18(1):153-172. doi:10.18037/ausbd.550951

Chicago

Asker, Veysi. 2018. “Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18 (1): 153-72. https://doi.org/10.18037/ausbd.550951.

EndNote

Asker V (01 Haziran 2018) Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18 1 153–172.

IEEE

[1]V. Asker, “Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama”, AÜSBD, c. 18, sy 1, ss. 153–172, Haz. 2018, doi: 10.18037/ausbd.550951.

ISNAD

Asker, Veysi. “Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 18/1 (01 Haziran 2018): 153-172. https://doi.org/10.18037/ausbd.550951.

JAMA

1.Asker V. Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama. AÜSBD. 2018;18:153–172.

MLA

Asker, Veysi. “Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 18, sy 1, Haziran 2018, ss. 153-72, doi:10.18037/ausbd.550951.

Vancouver

1.Veysi Asker. Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama. AÜSBD. 01 Haziran 2018;18(1):153-72. doi:10.18037/ausbd.550951

Cited By

MALMQUIST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ENDEKSİ İLE OPERASYONEL VE FİNANSAL PERFORMANS ANALİZİ: SEÇİLMİŞ HAVAYOLU İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA

Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.854092

Performance Evaluation in Airline Operations Using SD and DNMA Methods Within The Framework of Sustainability: The Case of Turkish Airlines

Journal of Aviation

https://doi.org/10.30518/jav.1591007

From Carbon Footprints to Competitive Edges: Analyzing Environmental Efficiency in Aviation

Verimlilik Dergisi

https://doi.org/10.51551/verimlilik.1523742

EXAMINATION OF THE AVIATION PERFORMANCE OF G20 COUNTRIES

İstanbul Ticaret Üniversitesi Girişimcilik Dergisi

https://doi.org/10.55830/tje.1740475

Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama

Veri Zarflama Analizi ile Finansal ve Operasyonel Etkinlik Ölçümü: Geleneksel Havayolu İşletmelerinde Bir Uygulama

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

MALMQUIST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ENDEKSİ İLE OPERASYONEL VE FİNANSAL PERFORMANS ANALİZİ: SEÇİLMİŞ HAVAYOLU İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA

Finansal Oranları Kullanarak Havayolu Şirketlerinin Performans Değerlendirmesi

DÜŞÜK MALİYETLİ HAVAYOLU İŞLETMELERİNDE BULANIK VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE FİNANSAL VE OPERASYONEL ETKİNLİK ÖLÇÜMÜ

Financial Efficiency Analysis the Malmquist TFP Method: An Application on Star Alliance Member Airlines

Veri zarflama analizi ile Avrupa geçiş ekonomilerinin lojistik performans endeksi kullanılarak değerlendirilmesi

GELENEKSEL HAVAYOLU FİRMALARININ PANDEMİ ÖNCESİ VE SONRASI ETKİNLİĞİNİN VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE ÖLÇÜLMESİ

TÜRKİYE’DEKİ ULAŞTIRMA VE DEPOLAMA FAALİYETLERİNİN ETKİNLİĞİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

Performance Evaluation in Airline Operations Using SD and DNMA Methods Within The Framework of Sustainability: The Case of Turkish Airlines

From Carbon Footprints to Competitive Edges: Analyzing Environmental Efficiency in Aviation

EXAMINATION OF THE AVIATION PERFORMANCE OF G20 COUNTRIES