Araştırma Makalesi

Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı

Cilt: 20 Sayı: Özel Sayı 23 Nisan 2020
  • Mesut Yavaş
PDF İndir

Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı

Öz

İstanbul’un 16 Mart 1920 tarihinde İtilaf Devletleri’nce resmen işgali, Milli Mücadele’nin dönüm noktalarından biri olmuştur. Mustafa Kemal, İstanbul’un işgaline ve Meclis-i Mebusan’ın basılmasına çok sert tepki göstermiş ve yayımladığı bir bildiriyle, Ankara’da olağanüstü yetkilere sahip bir meclisin toplanması için seçimlerin yapılmasını istemiştir. Nitekim bu talimat üzerine kısa sürede seçimler yapılmış ve İstanbul’dan kaçarak Ankara’ya gelebilen mebusların da katılımıyla 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmıştır. Meclis’in açılması işgale bir cevap olmuş ve Mustafa Kemal liderliğinde Anadolu’da başlatılan Millî Mücadele hareketini çok daha güçlü hale getirmiştir. Meclis’in açılmasıyla millet inisiyatifi eline almış ve kaderini tayin konusunda söz sahibi olmuştur. Fakat sürdürülmekte olan bu haklı mücadele konusunda halkın bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi için basına büyük görevler düşmüştür. Nitekim Hâkimiyet-i Milliye de bu süreçte Milli Mücadele’nin yayın organı olma görevini üstlenmiş ve bu haklı mücadelenin millete aktarılmasında önemli bir işlevi yerine getirmiştir. Bu çalışmada, Milli Mücadele’nin sesi olan Hâkimiyet-i Milliye gazetesine kulak verilmiştir. Bu bağlamda ilk olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışı esnasında izlenecek yolun ve meclisin açılışı vesilesiyle ülke çapında yapılacak kutlamaların nasıl olacağı konuları Hâkimiyet-i Milliye’nin sayfalarından yansıtılmıştır. Akabinde Türk tarihinin önemli olaylarından biri olan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Ankara’da toplanmasının kadim Türk milleti için ne anlama geldiği, Büyük Millet Meclisi’nin vücut bulmasının altında yatan sebeplerin neler olduğu ve meclisten beklentiler, Hâkimiyet-i Milliye’nin dilinden aktarılmıştır. Ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışı esnasında Ankara’da yaşananlar, Büyük Millet Meclisi’nin millete hitaben yayımladığı beyanname ve padişaha hitaben kaleme aldığı arzı, bu çalışmanın diğer başlıklarını oluşturmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Armaoğlu, F. (1998). İngiliz Belgelerinde İstanbul’un İşgali (16 Mart 1920), Belleten, LXII(234), 467-494.
  2. Aslan, Y. (2000). I. Dönem TBMM'de "İcra Vekilleri Heyeti Riyaseti (Hükümet Başkanlığı)"nın Statüsü ve "TBMM Reisi"nin İcra ile İlgili Yetki ve Sorumluluğu, Atatürk Üniversitesi Atatürk Dergisi, 3(1), 61-66.
  3. Atatürk, K. (2003), Nutuk (1919-1927), (Z. Korkmaz, Bugünkü Dille Haz.), Ankara: AKDTYK Atatürk Araştırma Merkezi.
  4. Büyük Millet Meclisi Bugün Açılıyor - Heyet-i Temsiliye’nin Tamimi (1920). Hâkimiyet-i Milliye (23 Nisan 1920, 24, 3).
  5. Büyük Millet Meclisi (1920). Hâkimiyet-i Milliye (28 Nisan 1920, 25, 1).
  6. Büyük Millet Meclisi’nin Memlekete Beyannamesi (1920). Hâkimiyet-i Milliye (28 Nisan 1920, 25, 1).
  7. Coşar, Ö. S. (1964). Milli Mücadele Basını, İstanbul: Gazeteciler Cemiyeti.
  8. Erdem, Ş. C. (2005). İtilâf Devletleri'nin İstanbul'u Resmen İşgali ve Faaliyetleri, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, XXI(2005), 677-693.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mesut Yavaş Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

23 Nisan 2020

Gönderilme Tarihi

14 Mart 2020

Kabul Tarihi

17 Nisan 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 20 Sayı: Özel Sayı

Kaynak Göster

APA
Yavaş, M. (2020). Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(Özel Sayı), 1-18. https://doi.org/10.18037/ausbd.725555
AMA
1.Yavaş M. Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı. AÜSBD. 2020;20(Özel Sayı):1-18. doi:10.18037/ausbd.725555
Chicago
Yavaş, Mesut. 2020. “Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 (Özel Sayı): 1-18. https://doi.org/10.18037/ausbd.725555.
EndNote
Yavaş M (01 Nisan 2020) Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 Özel Sayı 1–18.
IEEE
[1]M. Yavaş, “Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı”, AÜSBD, c. 20, sy Özel Sayı, ss. 1–18, Nis. 2020, doi: 10.18037/ausbd.725555.
ISNAD
Yavaş, Mesut. “Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20/Özel Sayı (01 Nisan 2020): 1-18. https://doi.org/10.18037/ausbd.725555.
JAMA
1.Yavaş M. Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı. AÜSBD. 2020;20:1–18.
MLA
Yavaş, Mesut. “Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 20, sy Özel Sayı, Nisan 2020, ss. 1-18, doi:10.18037/ausbd.725555.
Vancouver
1.Mesut Yavaş. Milli Mücadele’nin Sesine Kulak Vermek: Hâkimiyet-i Milliye’nin Dilinden Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Açılışı. AÜSBD. 01 Nisan 2020;20(Özel Sayı):1-18. doi:10.18037/ausbd.725555