Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi

Emet Gürel; Aslı Ceren Alaçam Akşit

doi:10.18037/ausbd.902580

Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi

Öz

Yazı, insanoğlunun en önemli teknolojik buluşlarındandır ve uygarlık tarihinin dönüm noktalarından biri olarak değerlendirilmektedir. Sözlü kültürden yazıya geçiş, toplumsal yapının değişmesini beraberinde getirmiş ve tekstüalite devrini başlatmıştır. Bu çalışmanın amacı, insani bir üretim olmasının yanı sıra bir iletişim edimi ve becerisi olan yazıyı mercek altına alarak, Türkçede yer alan atasözleri ile deyimler üzerinden analiz etmektir. Çalışmanın kavramsal çerçevesi; yazının doğuşu ve gelişimi, Türkçede yazı ve yazma eylemi, yazının işlevleri ve yazılı iletişim konularını içermektedir. Nitel yöntemle tasarlanan araştırma kapsamında, Türk Dil Kurumu -TDK- tarafından hazırlanmış olan Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü’nde yer alan yazı temalı atasözü ve deyimler tespit edilmiş ve içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara ilişkin detaylar, çalışmanın sonuç kısmına yansıtılmış ve Türk toplumunun yazı ile ilişkisine yönelik çıkarımlar yapılmıştır. Çalışma, gelecek araştırmalara yönelik öneriler ile sonlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akturan, U. ve Baş, T. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Nvivo ile nitel veri analizi, örnekleme, analiz, yorum. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Altaylı, S. (2010). Atasözü ve deyimler arasındaki farklar. Karadeniz Araştırmaları, 25, 125-134. Erişim adresi: http://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423906787.pdf
Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., ve Yıldırım, E. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: SPSS uygulamalı. Adapazarı: Sakarya Yayıncılık.
Barthes, R. (2006). Yazı üzerine çeşitlemeler-metnin hazzı. (Çev. Ş. Demirkol). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Bayrakdar, S. (2018). Toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden sembolik şiddet: Türk atasözleri ve deyimlerinde annelik-babalık cinsiyet rollerinin kültür kodlarına dayalı bir inceleme. Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri, 4(5), 178-194. doi: 10.26677/TR1010.2019.85
Bekiroğlu, O. (2014). Türkçe atasözlerinde iletişim olgusunun izleri ve sosyo-kültürel çıkarımları. Millî Folklor, (103), 80-97. Erişim adresi: https://www.millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=103&Sayfa=77
Bilgin, N. (2006). İçerik analizi: teknikler, örnekler alıştırmalar. Ankara: Siyasal Kitabevi.
Chandler, D. ve Munday, R. (2018). Medya ve iletişim sözlüğü. (B. Taşdemir, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.

Coulmas, F. (1989). The writing systems of the world. Oxford: Basil Blackwell.
Çotuksöken, Y. (2013). Uygulamalı Türkçe yazılı ve sözlü anlatım. İstanbul: Papatya Yayınları.
Donoughue, C. (2007). Yazının öyküsü (S. Atılhan, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Dursunoğlu, H. (2006). Türkiye Türkçesinde konuşma dili ile yazı dili arasındaki ilişki. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (30), 1-21. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/32971
Erdoğan, G. (2015). Türk atasözleri ve deyimlerinde müzik kültürümüz. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(38), 174-182. doi: 10.17719/jisr.20153813633
Erdoğan, İ. (1999). Eski çağlar ve ilk imparatorluklardaki egemen iletişim biçimleri üzerine bir değerlendirme. Kültür ve İletişim, 2 (2), 15-47. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/266392753_Eski_Caglar_ve_Ilk_Imparatorluklardaki_Egemen_Iletisim_Bicimleri_Uzerine_Bir_Degerlendirme
Esen, S.& Yılmaz, E. (2011). Türk atasözleri ve deyimlerinde girişimcilik olgusu (sosyo-ekonomik açıdan bir bakış). Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (30), 249-258. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/55715
Faulmann, C. (2015). Yazı kitabı (I. Arda, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
Gürel, E. (2018). Etkili yazma ilkeleri. N. Başok, (Ed.), Halkla İlişkiler Yazarlığı içinde (1-25). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayınları.
Gürel, E. (2019). Yazı ve grafik tasarım. M. K. Dinçer, (Ed.), Halkla İlişkilerde Uygulama Teknikleri içinde (1-27). Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayınları.
Gürel, E. ve Alaçam-Akşit, A. C. (2018). Türkçede bulunan okuma ile ilgili atasözleri ve deyimler: bir içerik analizi. G. Taşkıran, E. Geçgin (Ed.) Gender & Cultural Studies (s. 87-100) içinde. Londra: IJOPEC Publication.
Gürel, E. ve Tat, M. (2012). Bir iletişim edimi olarak dinleme ve Türkçede bulunan dinleme temalı atasözleri ile deyimler üzerine bir içerik analizi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(23), 276-297. Erişim adresi: https: //www.sosyalarastirmalar.com/ cilt5/cilt5sayi23_pdf/gurel_emet.pdf
Gürel, E.ve Nazlı, A. (2019). Türkçede yönetim olgusu: atasözleri ve deyimler üzerine bir içerik analizi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(62), 1333-1342. doi: 10.17719/jisr.2019.3142
Gürel, E.ve Özşenler, S. D. (2020). Dedikodu olgusu: atasözleri ve deyimler üzerine bir içerik analizi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(39), 975-992. doi: 10.46928/iticusbe.767958
Gürel, E.ve Tat, M. (2019). Türkçede beden olgusu: atasözleri ve deyimler üzerine bir içerik analizi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (32), 235-256. doi: 10.31123/akil.620824
Güvenç, B. (2013). Kültürün ABC’si. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Johanson, L. (2002). Türk yazı dillerinin ve yazı sistemlerinin geçerliliğine dair. Türkbilig, (4), 71-79. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/belleten/issue/45321/566579
Kalaycı Kırlıoğlu, H. İ., Akarçay, D.ve Kırlıoğlu, M. (2016). Atasözleri ve deyimlerde kadına yönelik şiddetin izleri: niteliksel bir çalışma. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8), 100-122. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/tusbd/issue/39952/474772
Kantemir, E. (1995). Yazılı ve sözlü anlatım. Ankara: Engin Yayınevi.
Kaplan, M. (1983). Kültür ve dil. İstanbul: Dergah Yayınları.
Karakuş Umar, E . (2019). Türk atasözleri ve deyimlerinde kadın. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), Proceedings ICES-2019, 109-121. doi: 10.21733/ibad.581418
Kaya, A. (Ed.) (2010), Kişilerarası ilişkiler ve etkili iletişim. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Okray, Z. (2015). Türk atasözleri ve deyimlerinde kadın imgesi. LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 93-102. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/euljss/issue/6287/84358
Ong, W. (2012). Sözlü ve yazılı kültür. İstanbul: Metis Yayıncılık
Özbay, M. (2005). Bilim ve kültür aktarıcısı olarak yazı. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları, 1(2), 67-74.
Özdemir, E. (2007). Yazınsal türler (6. Baskı). Ankara: Bilgi Yayınevi.
Özkan, M. (2014). Türkçenin Anadolu’da yazı dili olarak gelişmesi. Türkiyat Mecmuası, 24(2), 53-73. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/turkiyat/issue/16672/329865
Sarıtaş, S. (2012). Türk kültüründe yüzle ilgili deyim ve atasözleri üzerine bir çalışma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (28), 175-181.
Şirin, H. (2004). Türkçede Yaz- ‘yazı yazmak’ fiili üzerine. Türk Dili, LXXXVII(634), 563-571. Erişim adresi: http://dergisosyalbil.selcuk.edu.tr/susbed/article/view/75
Tan, E. T. (2003). Fonetik alfabenin bulunuşundan matbaanın icadına kadar olan süreçte elyazısı (cursıves) gelişimi ve çağdaş tipografiye katkıları. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (8), 305-313. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunikkefd/issue/2767/36978
Tanrıkulu, T. (2011). Türk atasözlerinde gerçeklik terapisi. Millî Folklor, (90), 54-60. Erişim adresi: https://www.millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=90&Sayfa=83
Türk Dil Kurumu (2019). Atasözleri ve deyimler sözlüğü. Erişim adresi: http://www.tdk.gov.tr
Türk Dil Kurumu (2019). Büyük Türkçe Sözlük. Erişim adresi: http://www.tdk.gov.tr
Uçan, H. (2012). Yazı’nın niteliği ve yazı mekânlarinin işlevi. Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 35-52. Erişim adresi: http://web.a.ebscohost.com/ehost/pdfviewer/pdfviewer?vid=0&sid=59f3fd56-5125-4af9-8543-b098614d04ab%40sessionmgr4008
User, H. Ş. (2006). Başlangıcından günümüze Türk yazı sistemleri. Ankara: Akçağ Yayıncılık.
Yıldız, A. (2007). Geçmişten günümüze okuryazarlık araştırmaları. Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 5(18), 44-61. Erişim adresi: https://www.academia.edu/ 9010952/Geçmişten_Günümüze_Okuryazarlık_Araştırmaları
Yurtbaşı, M. (2012). Sınıflandırılmış atasözleri sözlüğü. İstanbul: Excellence Publishing.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Emet Gürel Bu kişi benim
Türkiye

Aslı Ceren Alaçam Akşit Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

24 Mart 2021

Gönderilme Tarihi

8 Aralık 2020

Kabul Tarihi

8 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 21 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.902580

IZ

https://izlik.org/JA57NP73NM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gürel, E., & Alaçam Akşit, A. C. (2021). Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 119-144. https://doi.org/10.18037/ausbd.902580

AMA

1.Gürel E, Alaçam Akşit AC. Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi. AÜSBD. 2021;21(1):119-144. doi:10.18037/ausbd.902580

Chicago

Gürel, Emet, ve Aslı Ceren Alaçam Akşit. 2021. “Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (1): 119-44. https://doi.org/10.18037/ausbd.902580.

EndNote

Gürel E, Alaçam Akşit AC (01 Mart 2021) Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 1 119–144.

IEEE

[1]E. Gürel ve A. C. Alaçam Akşit, “Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi”, AÜSBD, c. 21, sy 1, ss. 119–144, Mar. 2021, doi: 10.18037/ausbd.902580.

ISNAD

Gürel, Emet - Alaçam Akşit, Aslı Ceren. “Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21/1 (01 Mart 2021): 119-144. https://doi.org/10.18037/ausbd.902580.

JAMA

1.Gürel E, Alaçam Akşit AC. Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi. AÜSBD. 2021;21:119–144.

MLA

Gürel, Emet, ve Aslı Ceren Alaçam Akşit. “Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 21, sy 1, Mart 2021, ss. 119-44, doi:10.18037/ausbd.902580.

Vancouver

1.Emet Gürel, Aslı Ceren Alaçam Akşit. Yazı ve Yazılı İletişim: Yazı Temalı Atasözleri ve Deyimlere İlişkin Bir İçerik Analizi. AÜSBD. 01 Mart 2021;21(1):119-44. doi:10.18037/ausbd.902580

Cited By

Comparative Analysis of Turkish Proverbs and Idioms Using Natural Language Processing-Based Direct and Semantic Matching Methods

Düzce Üniversitesi Teknik Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.70081/duted.1772271