TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması

Hakan Sevgin; Yrd. Doç. Dr. Nilsen Kundakcı

doi:10.18037/ausbd.417281

TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması

Öz

Bu çalışmanın amacı, Avrupa Birliği’ne (AB) üye olan ülkelerin ve Türkiye’nin gelişmişlik düzeylerine göre ekonomik göstergeler kullanılarak çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden TOPSIS ve MOORA ile sıralanmasıdır. Ülkeler arasındaki sıralamaya ulaşmak adına öncelikle alternatifler, AB’ye üye olan 28 ülke ve aday ülke Türkiye olarak belirlenirken, kriterler ise kişi başına gelir (GSYİH/Nüfus), enflasyon, işsizlik oranı, ihracatın ithalatı karşılama oranı (İhracat/ İthalat), kamu borçları/GSYİH ve bütçe açığı/GSYİH olarak belirlenmiştir. Bu kriterler doğrultusunda AB’ye üye 28 ülke ve Türkiye arasında gelişmişlik düzeylerine göre sıralamaya TOPSIS ve MOORA yöntemleri ile ulaşılmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, ilk üç sırada Lüksemburg, İsveç ve Danimarka yer alırken, son sıralarda ise Hırvatistan, Bulgaristan, Slovenya, Yunanistan ve Türkiye yer almıştır

Anahtar Kelimeler

Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV),TOPSIS Yöntemi

Kaynakça

Akçay, B. (2008). Avrupa Birliği’nin Ekonomik Kriterleri ve Türkiye. Maliye Dergisi, 155, 11-38.
Alptekin N. (2015). Ranking of EU Countries and Turkey in Terms of Sustainable Development Indicators: An Integrated Approach Using Entropy And TOPSIS Methods, The 9th International Days of Statistics and Economics, Prague, September 10-12.
Archana, M. and Sujatha, V. (2012). Application of Fuzzy MOORA and GRA in Multi Criterion Decision Making Problems”, International Journal of Computer Applications, 53(9), 46-50.
Balezantis, A., Balezantis, T., Brauers, W.K.M. (2012). Multimoora-FG: A Multi-Objective Decision Making Method for Linguistic Reasoning with an Application to Personnel Selection. Informatica, 23(2), 173-190.
Baležentis, A. Baležentis, T., Valkauskas, R. (2010). Evaluating situation of Lithuania in the European Union: Structural indicators and MULTIMOORA method, Ukio Technologinis ir Ekonominis Vystymas, 16:4, 578-602.
Ballı, S. (2005). Fuzzy Çok Kriterli Karar Verme ve Basketbolda Oyuncu Seçimine Uygulanması (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muğla Üniversitesi/Fen Bilimleri Enstitüsü, Muğla.
Brauers, W.K.M., Ginevicius, R. (2009). Robustness in Regional Development Studies: The Case of Lithuania. Journal of Business Economics and Management, 10(2), 121–140.
Brauers, W.K.M., Ginevicius, R., Podvezko, V. (2010). Regional Development in Lithuania Considering Multiple Objectives by The MOORA Method. Technological and Economic Development of Economy, 16(4), 613-640.

Brauers, W.K.M., Zavadskas, E.K. (2006). The MOORA Method and Its Application to Privatization in a Transition Economy. Control and Cybernetics, 35(2), 445-469.
Brauers, W.K.M., Zavadskas, E.K. (2010). Project Management by Multimoora as an Instrument for Transition Economies. Technological and Economic Development of Economy, 16(1), 5-24.
Brauers, W.K.M., Zavadskas, E.K., Peldschus, F., Turskis, Z. (2008). Multi-Objective Decision Making for Road Design, Transport, 23(3), 183-193.
Brauers, W.K.M., Zavadskas, E.K., Turskis, Z. Vilutiene, T. (2008). Multi-Objective Contractor’s Ranking by Applying the MOORA Method. Journal of Business Economics and Management, 9(4), 245-255.
Chang J. R., Chen D. H., Hung C. T. (2005). Selecting Preventive Maintenance Treatments in Texas Using theTechnique for Order Preference by Similarity to the Ideal Solution for Specific Pavement Study–3 Sites. Journal of the Transportation Research Board, 1933, 62-71.
Çakır, S., Perçin, S. (2013). AB Ülkeleri’nde Bütünleşik Entropi Ağırlık-TOPSIS Yöntemiyle Ar-Ge Performansının Ölçülmesi. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32 (1), 77-95.
Dey, B., Bairagi, B., Sarkar, B. ve Sanyal, S. (2012). A Moora Based Fuzzy Multi Criteria Decision Making Approach for Supply Chain Strategy Selection. International Journal of Industrial Engineering Computations, 3, 649-662.
Esen, B. (2012). Avrupa Birliği’ne Üye Ülkeler İle Türkiye’nin Ekonomik Özelliklerinin İstatistiksel Yöntemlerle İncelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi/ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Gadakh, V. S. (2011). Application of MOORA Method for Parametric Optimization of Milling Process. International Journal of Applied Engineering Research, 1 (4), 743-758.
Genç, T., Masca, M. (2013). TOPSIS ve PROMETHEE Yöntemleri ile Elde Edilen Üstünlük Sıralamalarının Bir Uygulama Üzerinden Karşılaştırılması. Afyon Kocatepe Üniversitesi, İİBF Dergisi, 15(2), 539-567.
Görener, A., Dinçer, H., Hacıoğlu, Ü. (2013). Application of Multi-Objective Optimization on the Basis of Ratio Analysis (MOORA) Method for Bank Branch Location Selection. International Journal of Finance & Banking Studies, 2(2), 41-52.
Günay A., Özen A. (2002). Avrupa Birliği’nde Mali Disiplinin Sağlanmasına Yönelik Maastricht Kriterlerinin Anayasal İktisat Perspektifinden Değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), 66-82.
Gürbüz T., Albayrak Y. E. (2006). İnsan Kaynaklarında Bilgi Yönetimi Uygulaması Seçimi için Bulanık TOPSIS Kullanımı. Yöneylem Araştırması ve Endüstri Mühendisliği XXVI. Ulusal Kongresi Bildiriler Kitabı, Kocaeli, 426-428.
Hwang C. L., Yoon K., (1981). Multiple Attribute Decision Making Methods and Applications, Springer: Berlin Heidelberg.
İnan, A. (2005). Avrupa Birliği Ekonomik Yaklaşımı: Lizbon Stratejisi ve Maastricht Kriterleri. Bankacılar Dergisi, 52, 67-86.
Jesionowski, M. (1996). Economic Competitiveness of Selected European Countries, International Advances in Economic Research, 2(3), 295-299.
Kalibatas, D., Turskis Z. (2008). Multicriteria Evaluation of Inner Climate by Using MOORA Method. Information Technology and Control, 37(1), 79-83.
Karabulut, K., Ersungur, Ş.M., Polat, Ö. (2008). Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Ekonomik Performanslarının Karşılaştırılması: Veri Zarflama Analizi. Atatürk Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22 (1), 1-11.
Karaca, T. (2011). Proje Yönetiminde Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri Kullanarak Kritik Yolun Bulunması. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi/ Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kracka, M., Brauers, W.K.M., Zavadskas, E.K. (2010). Ranking Heating Losses in a Building by Applying the Multimoora, Inzinerine Ekonomika- Engineering Economies, 21(4), 352-359.
Lai, Y. J., Liu, T. Y., Hwang, C. L. (1994). TOPSIS for MCDM, European Journal of Operational Research, 76, 486-500.
Mandal, U. K.ve Sarkar, B. (2012). Selection of Best Intelligent Manufacturing System Under Fuzzy MOORA Conflicting MCDM Environment. International Journal of Engineering Technology and Advanced Engineering, 2(9), 301-310.
Önay, O. (2014). MOORA. B.F. Yıldırım, E. Önder (Ed.), Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri içinde (s.247-257). Bursa: Dora Yayıncılık.
Önay, O., Çetin, E. (2012). Turistik Yerlerin Popülaritesinin Belirlenmesi: İstanbul Örneği. Yönetim: İstanbul Üniversitesi İşletme İktisadı Enstitüsü Dergisi, 23(72), 90-109.
Özden Ü. H. (2011). TOPSIS Yöntemi İle Avrupa Birliğine Üye ve Aday Ülkelerin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 215-236.
Özden, Ü. H. (2012). AB’ye Üye Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Performanslarına Göre VIKOR Yöntemi ile Sıralanması. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(21), 455-468.
Özer, M. (2010). Taşınmaz Değerlemesinde Kullanılan Finansal ve Sayısal Yöntemler: TOPSIS Ve Yeni Çoklu Kriter Modelleriyle Bir Uygulama, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Šoltés, T. (2012). Competitiveness Position of Slovak Republic - Various Measures Comparison, Innovative Issues and Approaches in Social Sciences, 5(3), 41-64.
Tatoğlu, E. (2006). Avrupa Birliğinin Tarihsel Gelişimi (1951- 1995). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi. Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı, Ankara.
Tekin, A. S. (2011). Etkinlik Hesaplama Yöntemi Olarak Veri Zarflama Analizi ve Avrupa Birliği Ülkeleri ve Türkiye’nin Göreli Finansal Etkinliklerinin Değerlendirilmesine İlişkin Bir Uygulama. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Tepe, S., Görener, A. (2014). Analitik Hiyerarşi Süreci ve MOORA Yöntemlerinin Personel Seçiminde Uygulanması. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 13(25), 1-14.
Tong L. L., Wang C. H. Chen H. C. (2005). Optimization of Multiple Responses Using Principal Component Analysis and Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution. International Journal of Advenced Manufacturing Technology, 27, 407–414.
Triantaphyllou, E. (2000). Multi-Criteria Decision Making Methods: A Comparative Study, , Applied Optimization, Vol. 44, USA: Kluwer Academic Publishers.
Urfalıoğlu, F., Genç, T., (2013). Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri ile Türkiye’nin Ekonomik Performansının Avrupa Birliği Üye Ülkeleri ile Karşılaştırılması. Marmara Üniversitesi İ.İ.B. Dergisi, 35(2), 329-360.
Ünal, G. (2008). Lojistikte Hizmet Sağlayıcı Seçiminde AHP Ve TOPSIS Yöntemlerinin Uygulanması. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi/Fen Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
Wang Y. M., Elhag T. M. S. (2006). Fuzzy TOPSIS Method Based on Alpha Level Setswith An Application to Bridge Risk Assessment. Expert Systems with Applications 31, 309-319.
Yurdakul M., İç Y. T. (2003). Türk Otomotiv Firmalarının Performans Ölçümü ve Analizine Yönelik TOPSIS Yöntemini Kullanan Bir Örnek Çalışma. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 18, 1-18.
http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/eurostat/home/ http://evds.tcmb.gov.tr/cbt.html http://www.mfa.gov.tr/luksemburg-ekonomisi.tr.mfa http://www.mfa.gov.tr/yunanistan-ekonomisi.tr.mfa

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hakan Sevgin Bu kişi benim
Türkiye

Yrd. Doç. Dr. Nilsen Kundakcı
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2017

Gönderilme Tarihi

29 Eylül 2015

Kabul Tarihi

27 Temmuz 2016

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 17 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.417281

IZ

https://izlik.org/JA37DW25CT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sevgin, H., & Kundakcı, Y. D. D. N. (2017). TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(3), 87-108. https://doi.org/10.18037/ausbd.417281

AMA

1.Sevgin H, Kundakcı YDDN. TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması. AÜSBD. 2017;17(3):87-108. doi:10.18037/ausbd.417281

Chicago

Sevgin, Hakan, ve Yrd. Doç. Dr. Nilsen Kundakcı. 2017. “TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 (3): 87-108. https://doi.org/10.18037/ausbd.417281.

EndNote

Sevgin H, Kundakcı YDDN (01 Eylül 2017) TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 3 87–108.

IEEE

[1]H. Sevgin ve Y. D. D. N. Kundakcı, “TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması”, AÜSBD, c. 17, sy 3, ss. 87–108, Eyl. 2017, doi: 10.18037/ausbd.417281.

ISNAD

Sevgin, Hakan - Kundakcı, Yrd. Doç. Dr. Nilsen. “TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17/3 (01 Eylül 2017): 87-108. https://doi.org/10.18037/ausbd.417281.

JAMA

1.Sevgin H, Kundakcı YDDN. TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması. AÜSBD. 2017;17:87–108.

MLA

Sevgin, Hakan, ve Yrd. Doç. Dr. Nilsen Kundakcı. “TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 3, Eylül 2017, ss. 87-108, doi:10.18037/ausbd.417281.

Vancouver

1.Hakan Sevgin, Yrd. Doç. Dr. Nilsen Kundakcı. TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması. AÜSBD. 01 Eylül 2017;17(3):87-108. doi:10.18037/ausbd.417281

Makroekonomik Performans ve Entegre CRITIC Tabanlı MABAC Karar Verme Yaklaşımı: Türkiye Ekonomisinin 2008-2021 Dönem Verisinden Kanıtlar

Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi

https://doi.org/10.21076/vizyoner.1314956

G8 ÜLKELERİNİN MAKROEKONOMİK PERFORMANSLARININ CRITIC VE CRADIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Yönetim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.35408/comuybd.1533914

Ekonomik Asimetri Çerçevesinde Türkiye ve Yunanistan: 1991-2023 Dönemi

Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi

https://doi.org/10.63556/tisej.2025.1528

A novel hybrid decision support methodology for data-driven comparative analysis of EU macroeconomic performance

Journal of Applied Economics

https://doi.org/10.1080/15140326.2026.2650888

TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması

TOPSIS ve MOORA Yöntemleri ile Avrupa Birliği’ne Üye Olan Ülkelerin ve Türkiye’nin Ekonomik Göstergelere Göre Sıralanması

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Avrupa Birliği Ülkeleri İle Türkiye’nin Ekonomik Göstergelerinin Karşılaştırılması

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA PERFORMANSLARININ GRİ İLİŞKİSEL ANALİZ YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE'NİN MAKROEKONOMİK PERFORMANSININ TOPSIS YÖNTEMİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ: 2002-2019 DÖNEMİ

Türkiye’de E-Ticaret Hizmetlerinin Moora Yönetimi ile İncelenmesi

E7 Ülkelerinin Makroekonomik Performanslarının ENTROPİ ve ARAS Yöntemleriyle Karşılaştırılması

TÜRKİYE’NİN MAKROEKONOMİK PERFORMANSININ 2010-2020 YILLARI İÇİN CRITIC TEMELLİ ARAS YÖNTEMİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

BRICS-T Ekonomilerinin Makroekonomik Performanslarının Değerlendirilmesi: Entropi Tabanlı WASPAS Yaklaşımı

ÜLKELERİN YATIRIM YAPILABİLİRLİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: TOPSIS VE COPRAS YÖNTEMLERİ İLE BİR UYGULAMA

KRİZLER ÇAĞINDA OECD ÜLKELERİNDE TASARRUF, DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME: 2000-2020 DÖNEMİ

DETERMINATION OF COUNTRIES’ POSITION USING BETTER LIFE INDEX: THE ENTROPY BASED MULTIMOORA APPROACH

Makroekonomik Performans ve Entegre CRITIC Tabanlı MABAC Karar Verme Yaklaşımı: Türkiye Ekonomisinin 2008-2021 Dönem Verisinden Kanıtlar

BRICS ÜLKELERİ İLE TÜRKİYE’NİN EKONOMİK PERFORMANSININ DIŞ TİCARET VERİLERİ KAPSAMINDA TOPSIS YÖNTEMİ İLE İNCELENMESİ

ÇKKV YÖNTEMLERİYLE MAKROEKONOMİK PERFORMANS ÖLÇÜMÜ: 2021-2022 DÖNEMİ D8 ÜLKELERİ ÖRNEĞİ

Türkiye Cumhuriyeti’nin 100 Yılının Ekonomik Değerlendirmesi ve Çok Kriterli Karar Verme ile Ekonomik Performans Analizi

G7 Ülkelerinin Makroekonomik Performansının CRITIC - TOPSIS Yöntemi İle Ölçülmesi (2018-2022)

Bütünleşik bir karar verme yaklaşımına dayalı çok boyutlu makroekonomik performans ölçümü: Türkiye ekonomisi örneği

G8 ÜLKELERİNİN MAKROEKONOMİK PERFORMANSLARININ CRITIC VE CRADIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Ekonomik Asimetri Çerçevesinde Türkiye ve Yunanistan: 1991-2023 Dönemi

A novel hybrid decision support methodology for data-driven comparative analysis of EU macroeconomic performance