21. Yüzyıl Protesto ve İsyanlarını Modern Siyasallık Kavramıyla Anlamlandırmak

Öz

Bu çalışmanın amacı, 2008 küresel finansal krizinden sonra yaygınlaşan protesto ve isyanları modern siyasallık kavramı kılavuzluğunda anlamaktır. İsyanların nedenleri siyasal sistemlerin işlemezliği, ekonomik eşitsizlik, kemer sıkma politikaları, yurttaşlığa ilişkin hak ihlalleri ve küresel adaletsizliklerdir. Orta ve üst gelir seviyesindeki ülkelerde ortaya çıkan, gittikçe siyasallaşan protesto ve isyanları anlamak, insanlığın içinden geçtiği eşikte toplumsal gelişmelerin yönünü anlamak için elzemdir. Bu çalışmada modern siyasallık, kamusal alanı biçimlendirme gücü olarak belirlenmiştir. Kapitalist düzende sermaye sahiplerinin egemenliğine dayanan özgürlük mülkiyet üzerinden tanımlanır. Kitlelerin siyasallığı ise piyasa aktörlüğü, seçmenlik ve yurttaşlıkla sınırlandırılır. Daha önce iktidar değişikliğini hedef alan isyanlar, yerini sistemin kendisini sorgulayan ve toplumsal değişim talep eden toplumsal hareketlere bırakmıştır. Kapitalizm, her krizde, siyasallaşan kitleleri içerecek biçimde yeniden yapılanmıştır. Neoliberalizmle zayıflatılan toplumsal muhalefetin son krizle birlikte dışarı vurulan tepkisel siyasallığı ise toplumsal kutuplaşmaya, güvencesizleştirmeye, otoriterleşmeye yaslanan popülizmler yoluyla içerilmiştir

Anahtar Kelimeler

• 21. Yüzyıl Protesto ve İsyanları
• Modern Siyasallık
• Toplumsal Hareketler
• Neoliberalizm
• Popülist İçerme

Interpreting 21st Century Protests and Uprisings through the Concept of Modern Politicality

Öz

The aim of this study is to understand the widespread protests and uprisings that emerged after the 2008 global financial crisis through the concept of modern politicality. The causes of the uprisings include the dysfunction of political systems, economic inequality, austerity policies, violations of citizenship rights, and global injustices. Understanding the increasingly politicized protests and uprisings emerging in middle- and high-income countries is essential for grasping the direction of social developments at this critical juncture for humanity. In this study, modern politicality is defined as the power to shape the public sphere. In the capitalist order, freedom -based on the dominance of capital owners- is defined through property. The politicality of broad masses is limited to certain political roles: market actors, voters, and citizens. Whereas previously uprisings aimed at changing those in power, they have now been replaced by social movements that question the system itself and demand social change. Capitalism has been restructured in each crisis to incorporate politicized masses. The reactive politicality expressed by a socially weakened opposition under neoliberalism in the aftermath of the latest crisis has been absorbed into the system through populisms based on social polarization, precaritization, and authoritarianism.

Anahtar Kelimeler

• 21st Century Protests and Uprisings
• Modern Politicality
• Social Movements
• Neoliberalism
• Populist Inclusion

Kaynakça

1. Amin, S. (2016). Liberal virüs (F. Başkaya, Çev.). Yordam Kitap.
2. Badiou, Alain (2011). Komünist hipotez (Oylum Bülbül, Çev.). Encore Yayınları.
3. Başkaya, F. (2016). Başka bir uygarlık için manifesto. Yordam Kitap.
4. Bauman, Z. (2018). Retrotopya (A. Karatay, Çev.). Sel Yayıncılık.
5. Brown, W. (2021). Neoliberalizmin harabelerinde (B. O. Doğan, Çev.). Metis Yayınları.
6. Bullock, Justin B. vd. (2024). The Oxford handbook of AI governance. Oxford University Press.
7. Castells, M. (2006). Enformasyon çağı: ekonomi, toplum ve kültür -Cilt 2 -Kimliğin gücü. (E. Kılıç, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
8. Coşkun, M. K. (2006). Süreklilik ve kopuş teorileri bağlamında Türkiye’deki eski ve yeni toplumsal hareketler. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 61(1), 67-102.

9. Crouch, C. (2004). Post-democracy. Polity Press.
10. Çetinkaya, D. (2020). Toplumsal hareketler, devrim ve siyaset (1999-2020). SAV Katkı, 10, 37-48.
11. de La Boétie, E. (2011). Gönüllük kulluk üzerine söylev (M. A. Ağaoğulları, Çev.). (3. Baskı). İmge Kitabevi Yayınları.
12. della Porta, D. (2015). Social movements in times of austerity. Polity Press.
13. Gauchet, M. (2013). Yurttaşını arayan demokrasi (Z. Savaşçın, Çev.). İletişim Yayınları.
14. Giddens, A. (2000). Elimizden kaçıp giden dünya (O. Akınhay, Çev.). Alfa.
15. Gözler, K. (2008). Tabiî hukuk ve hukukî pozitivizme göre adalet kavramı. Muhafazakâr Düşünce, 4(15), 77-90. Gray, J. (2000). Two faces of liberalism. The New Press.
16. Gray, J. (2003). Liberalism (2. Baskı). University of Minnesota Press.
17. Fuchs, C. (2014). Social media a critical introduction. Sage Publications.
18. Harman, C. (2013). Halkların dünya tarihi: Taş devrinden yeni binyıla (U. Kocabaşoğlu, Çev.). (3. Baskı). Yordam Kitap.
19. Hardt, M. ve A. Negri (2011). Çokluk. (B. Yıldırım, Çev.). (2. Baskı). Ayrıntı Yayınları.
20. Hardt, M. ve A. Negri (2023). İmparatorluk. (A. E. Pilgir, Çev.). (10. Baskı). Ayrıntı Yayınları.
21. Harvey, D. (2015). Neoliberalizmin kısa tarihi (A. Onacak, Çev.). Sel Yayıncılık.
22. Held, D. (Der.) (2004). A globalizing world?: culture, economics, politics. (2. Baskı). Open University.
23. Koselleck, R. (2013). Kavramlar tarihi: Politik ve sosyal dilin semantiği ve pragmatiği üzerine araştırmalar (A. Dirim, Çev.). (2. Baskı). İletişim Yayınları.
24. Kotz, D. M. (2010). The final conflict: What can cause a system-threatening crisis of capitalism? Science & Society, 74(3), 362-379.
25. Laclau, E. (2007). Popülist akıl üzerine. (N. B. Çelik, Çev.,). Epos Yayınları.
26. Lichtman, R. (2013). Liberal ideolojinin Marksist eleştirisi (Ş. Alpagut, Çev.). Yordam Kitap.
27. Locke, J. (2012). Hükümet üzerine ikinci inceleme (F. Bakırcı, Çev.). (2. Baskı). Ebabil Yayınları.
28. Lopez-Claros, A., Dahl, A. L., & Groff, M. (2020). Global governance and the emergence of global institutions for the 21st century. Cambridge University Press.
29. Meiksins Wood, E. (2013). Yurttaşlardan lordlara (O. Köymen, Çev.). (2. Baskı). Yordam Kitap.
30. Mouffe, C. (2019). Sol popülizm. (A. Yanık, Çev.).İletişim Yayınları.
31. Mudde, Cas ve C. R. Kaltwasser (2012). Populism in Europe and the Americas. Cambridge University Press.
32. Okar, B. (2014). Antik Yakındoğu’da halk isyanları. Bilim ve Gelecek, 121. https://bilimvegelecek.com.tr/index.php/2014/03/01/antik-yakindoguda-halk-isyanlari/ [Erişim Tarihi Mayıs 2025].
33. Ortiz, I., Burke, S., Berrada, M., & Saenz Cortés, H. (2022). World protests: A study of key protest issues in the 21st century. https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-030-88513-7.pdf [Erişim Tarihi Mart 2025].
34. Özen, H. (2015). Meydan hareketleri ve ‘eski’ ve ‘yeni’ toplumsal hareketler. Mülkiye Dergisi, 39(2), 11-40.
35. Panitch, L., & Gindin, S. (2011). Capitalist crises and the crisis this time. Socialist Register, 47.
36. Pleyers, G. (2020). Interconnected challenges of the 21st century. Global Dialogue. https://globaldialogue.isa-sociology.org/articles/interconnected-challenges-of-the-21st-century [Erişim Tarihi Şubat 2025].
37. Polanyi, K. (1986). Büyük dönüşüm (A. Buğra, Çev.). Alan Yayıncılık.
38. Smith, A. (2016). Milletlerin zenginliği (H. Derin, Çev.). (11. Baskı). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
39. Tilly, C., Castañeda, E., & Wood, L. J. (2022). Toplumsal hareketler 1768-2018 (O. Düz, Çev.). Alfa Yayınları.
40. Traverso, E. (2018). Solun melankolisi: Marksizm, tarih ve bellek (E. Ersavcı, Çev.). İletişim Yayınları.
41. Wallerstein, I. (2012). Tarihsel kapitalizm ve kapitalist uygarlık (N. Alpay, Çev.). (Genişletilmiş Basım). Metis Yayınları.
42. Wallerstein, I. (2001). Ütopistik. (T. Doğan, Çev.). Aveste.
43. Yalçınkaya, A. (2015). Yunan uygarlığı içinde polis ve siyaset. In M. A. Ağaoğulları (Ed.), Sokrates’ten Jakobenlere Batı’da siyasal düşünceler tarihi (s. 23-90). İletişim Yayınları.
44. Yıldırım, Y. (2024). Demokrasi ve toplumsal hareketler. Fol Kitap.
45. Zuboff, S. (2021). Gözetleme kapitalizmi çağı, (T. Uzunçelebi, Çev.). Okuyan Us Yayınevi.