Rusya-Ukrayna Savaşı Bağlamında Türkiye’nin Karadeniz’de Deniz Güvenliği Politikaları

Öz

Bu çalışma, Rusya-Ukrayna savaşının ardından Karadeniz bölgesindeki deniz güvenliği dinamiklerinde yaşanan değişimi Türkiye perspektifinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, söz konusu çatışmanın enerji, ticaret, turizm ve düzensiz göç gibi sektörler üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. İlk olarak deniz güvenliği kavramının tarihsel gelişimi ve kuramsal çerçevesi değerlendirilmekte; ardından Karadeniz’in stratejik önemi, bölgesel güç dengeleri ve Türkiye’nin bölgedeki tarihsel rolü ele alınmaktadır. Türkiye’nin deniz ticaret hacmi, enerji taşımacılığı güzergâhları, turizm akışları ve asimetrik tehditlerle başa çıkma kapasitesi, savaş öncesi ve sonrası veriler karşılaştırılarak analiz edilmektedir. Bulgular, Türkiye’nin Montreux rejimi çerçevesinde deniz güvenliğindeki istikrarını koruduğunu, enerji yolları ve boğazlar üzerindeki denetimini sürdürdüğünü ve NATO uyumlu güvenlik iş birlikleri sayesinde bölgesel caydırıcılığını devam ettirdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, düzensiz göç ve deniz haydutluğu gibi asimetrik tehditlerin Karadeniz’de sınırlı etkiler yarattığı ve genel güvenlik dinamiklerinde dramatik bir değişiklik yaşanmadığı gözlemlenmektedir. Bu bağlamda çalışma, Türkiye’nin Karadeniz’de çok boyutlu bir güvenlik yaklaşımını uygulamaya devam ettiğini ve kriz dönemlerinde dahi bölgesel dengeyi koruyabilecek istikrarlı bir aktör olma niteliğini sürdürdüğünü göstermektedir

Anahtar Kelimeler

• Karadeniz Deniz Güvenliği
• Enerji Taşımacılığı Güzergâhları
• Asimetrik Tehditler
• Montrö Sözleşmesi

TÜRKIYE’S MARITIME SECURITY POLICIES IN THE BLACK SEA IN THE CONTEXT OF THE RUSSIA–UKRAINE WAR

Öz

This study aims to analyze the changing dynamics of maritime security in the Black Sea region from Türkiye’s perspective in the aftermath of the Russia-Ukraine war, focusing on the conflict’s impact on sectors such as energy, trade, tourism, and irregular migration. The study first evaluates the historical evolution and theoretical framework of the concept of maritime security, then examines the strategic significance of the Black Sea, regional power balances, and Türkiye’s historical role in the region. Türkiye’s maritime trade volume, energy transportation routes, tourism flows, and capacity to cope with asymmetric threats are analyzed comparatively through pre-war and post-war data. The findings reveal that Türkiye has maintained its stability in maritime security within the framework of the Montreux regime, preserved its control over energy routes and the straits, and continued to serve as a regional deterrent through NATO-aligned security cooperation. Moreover, it is observed that asymmetric threats such as irregular migration and piracy have had a limited impact in the Black Sea, and no dramatic changes have occurred in overall security dynamics. In this context, the study demonstrates that Türkiye continues to implement a multidimensional security approach in the Black Sea and remains a stabilizing actor capable of maintaining regional balance even during periods of crisis.

Anahtar Kelimeler

• Black Sea maritime security
• Energy Transit Routes
• Asymmetric threats
• Montreux Convention

Kaynakça

1. Acer, Y. (2023). Russia’s attack on Ukraine: The Montreux Convention and Türkiye. International Law Studies, 100, 286–311.
2. Ağacan, K. (2007). Karadeniz’e Kafkasya’dan bakmak [Looking at the Black Sea from the Caucasus]. Avrasya Dosyası, 13(1), 191–224.
3. Altınsoy, Z. D. (2025). Karadeniz’de değişen güvenlik manzarası: Stratejik ve bölgesel dinamiklerin Avrupa açısından sonuçlarına dair bir inceleme [Changing security landscape in the Black Sea: A study of the implications of strategic and regional dynamics for Europe]. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 8(3), 820–832. https://doi.org/10.33712/mana.1724265
4. Asmus, R. D., & Jackson, B. P. (2004). The Black Sea and frontiers of freedom. Hoover Institution. https://www.hoover.org/research/black-sea-and-frontiers-freedom
5. Atlantic Council. (2024). Security and stability for the Black Sea region. https://www.atlanticcouncil.org/event/security-and-stability-for-the-black-sea-region/
6. Aydın, M. (2004). Europe’s next shore: The Black Sea region after EU enlargement (Occasional Paper No. 53). Institute for Security Studies.
7. Aydın, M. (2009). Geographical blessing versus geopolitical curse: Great power security agendas for the Black Sea region and a Turkish alternative. Southeast European and Black Sea Studies, 9(3), 271–285. https://doi.org/10.1080/14683850903055344
8. Aydın, M. (2025). Transformation of Turkish–Russian relations: Rivalry and cooperation in Eurasia and the Levant. Uluslararası İlişkiler, 22(85), 21–39. https://doi.org/10.33458/uidergisi.1621393

9. Bağbaşlıoğlu, A. (2021). NATO’nun deniz güvenliği algısı: Süreklilik ve değişim [NATO’s perception of maritime security: Continuity and change]. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 10(1), 59–78. https://doi.org/10.28956/gbd.843006
10. Balık, İ. (2018). Türkiye’nin deniz yetki alanları ve kıyıdaş ülkelerle yetki alanı anlaşmazlıkları [Türkiye’s maritime jurisdiction areas and jurisdictional disputes with neighboring coastal states]. Kent Akademisi, 11(33), 86–98.
11. Balık, İ. (2023). The effects of the annexation of Crimea to Russia and the Russia–Ukrainian war on maritime jurisdiction areas. Turkish Journal of Maritime and Marine Science, 9(1), 1–9. https://doi.org/10.52998/trjmms.1127897
12. Bekar, N. (2025). Avrupa güvenliğinde Karadeniz ülkelerinin rolü [The role of Black Sea countries in European security]. Deniz Araştırmaları ve Mavi Strateji Dergisi (Journal of Maritime Research and Blue Strategy), 4(1), 109–124.
13. Bocutoğlu, E., & Koçer, G. (2006). Politico-economic conflicts in the Black Sea region in the post–Cold War era. OSCE Yearbook 2006, 111–121.
14. Bozhilov, Y., Ceylan, F., Ildem, T., Kakillioglu, D., Lutzkanova, S., Rende, M., & Scutaru, G. (2024). The strategic importance of the Black Sea: Regional cooperation for energy and defense. EDAM. https://edam.org.tr/Uploads/Yukleme_Resim/-19-12-2024-11-53-01.pdf
15. Bükülmez, B., & Küpeli, T. (2007). Küresel güçlerin Karadeniz stratejilerinin önündeki engel: Montrö [The Montreux Convention as a constraint on the Black Sea strategies of global powers]. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 3(5), 193–219.
16. Canar, B. (2013). Soğuk Savaş sonrasında Karadeniz [The Black Sea after the Cold War]. Phoenix Yayınevi.
17. Canar, B. (2024). Soğuk Savaş sonrası Türkiye–ABD ilişkilerinde Karadeniz [The Black Sea in post–Cold War Türkiye–U.S. relations]. The Turkish Yearbook of International Relations, 55, 65–91. https://doi.org/10.58699/tyir.1529843
18. Castillo, N. (2024). Russia on the back foot in the Black Sea: Implications for Georgia and the Caspian region. Caspian Policy Center. https://www.caspianpolicy.org/research/security/russia-on-the-back-foot-in-the-black-sea-implications-for-georgia-and-the-caspian-region
19. Coffey, L. (2023, March 16). NATO’s Black Sea frontier is the southern shore of the Caspian Sea. Hudson Institute. https://www.hudson.org/security-alliances/natos-black-sea-frontier-southern-shore-caspian-sea
20. Cornell, S. E., Jonsson, A., Nilsson, N., & Häggström, P. (2006). The wider Black Sea region: An emerging hub in European security. Silk Road Studies Program.
21. Çelikpala, M. (2010). Security in the Black Sea region (Policy Report No. II). Turkish Economic Policy Research Foundation (TEPAV).
22. Çelikpala, M. (2025). Energy security in the Black Sea (Policy Brief No. 3). GLOBSEC Academy. https://www.globacademy.org/wp-content/uploads/2025/08/SBS-Policy-Brief-3-01.08.2025.pdf
23. Çetinkaya, H. (2024). Güç kullanımı bağlamında NATO’nun Karadeniz’in kuzeyinde ve Hazar’da enerji güvenliği politikaları [NATO’s energy security policies in the northern Black Sea and the Caspian region in the context of the use of force]. Diplomasi ve Strateji Dergisi, 5(2), 440–502. https://doi.org/10.58685/dsd.1528530
24. Değer, F. (2023). Karadeniz güvenliğinde Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin önemi: Ukrayna–Rusya örneği [The importance of the Montreux Convention in Black Sea security: The Ukraine–Russia case]. Akademik Hassasiyetler, 10(Special Issue: Cumhuriyet), 769–784. https://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1352217
25. Delanoë, I. (2024). Russia’s Black Sea Fleet in the “special military operation” in Ukraine. Foreign Policy Research Institute. https://www.fpri.org/wp-content/uploads/2024/02/russias-black-sea-fleet-.pdf
26. Demir, İ. (2020). Türk deniz yetki alanlarının belirlenmesinin hukuki dayanakları ve iç hukuk üzerine bazı düşünceler [Some considerations on the legal bases for determining Turkish maritime jurisdiction areas and domestic law]. Adalet Dergisi, 65(2), 27–50.
27. Denizhaber. (2023, October 21). Yük gemisi Karadeniz’de mayına çarptı [Cargo ship hit a mine in the Black Sea]. https://www.denizhaber.net/yuk-gemisi-karadenizde-mayina-carpti-haber-115163.htm
28. Dinçer, M. (2023). Montrö Sözleşmesi bağlamında Karadeniz’de Türkiye–Rusya ilişkileri [Türkiye–Russia relations in the Black Sea in the context of the Montreux Convention]. Uluslararası İlişkiler ve Politika Dergisi, 3(1), 50–67. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ulipod/article/1229679
29. Doğru, S. (2013). Türk Boğazları’nın hukuki statüsü: Sevr ve Lozan’dan Montrö’ye geçiş [The legal status of the Turkish Straits: The transition from Sèvres and Lausanne to Montreux]. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15, 148–172.
30. Duman, S. (2021). Uluslararası güncel sorunlar bağlamında Ukrayna krizi ve Türkiye’ye etkileri [The Ukraine crisis in the context of contemporary international issues and its implications for Türkiye]. In M. Okur, Y. Küçüker, & A. N.
31. Ünalmış (Eds.), 100. yılında Türkiye–Rusya ilişkileri ve Karadeniz [Türkiye–Russia relations and the Black Sea in their 100th year] (pp. 275–294). Akçağ Yayınları.
32. Efe, H. (2012). Avrupa Birliği’nin Karadeniz Bölgesi politikası [The European Union’s Black Sea regional policy]. http://www.arastirmax.com/system/files/77/4_2.pdf
33. Energy Institute. (2025). Statistical review of world energy 2024. https://www.energyinst.org/statistical-review/about
34. Erşen, E., & Çelikpala, M. (2019). Turkey and the changing energy geopolitics of Eurasia. Energy Policy, 128, 584–592. https://doi.org/10.1016/J.ENPOL.2019.01.036
35. European Commission. (2025). EU sanctions against Russia following the invasion of Ukraine. https://commission.europa.eu/topics/eu-solidarity-ukraine/eu-sanctions-against-russia-following-invasion-ukraine_en
36. Feldt, L., Roell, P., & Thiele, R. D. (2013). Maritime security: Perspectives for a comprehensive approach (ISPSW Strategy Series: Focus on Defense and International Security No. 222). https://www.files.ethz.ch/isn/162756/222_feldt_roell_thiele.pdf
37. Germond, B. (2015). The geopolitical dimension of maritime security. Marine Policy, 54, 137–142. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2014.12.013
38. Glebov, S. (2009). Black Sea security as a regional concern for the Black Sea states and the global powers. Southeast European and Black Sea Studies, 9(3), 351–365. https://doi.org/10.1080/14683850902934341
39. Göksu, Y., & Atik, O. (2017). Deniz turizmi yönetmeliğinin günübirlik gezi tekneciliği yönünden değerlendirilmesi [Evaluation of the maritime tourism regulation in terms of daily excursion boating]. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, Special Issue, 89–108. https://doi.org/10.18613/deudfd.297704
40. Gürdeniz, C. (2015). Mavi uygarlık: Türkiye denizcileşmelidir [Blue civilization: Türkiye must become a maritime nation] (2nd ed.). Kırmızıkedi.
41. Gürsoy, B. (2025). AB ile Rusya’nın Karadeniz rekabeti: 11 Eylül’den Kırım’ın ilhakına retorikler ve sorun alanları [EU–Russia competition in the Black Sea: Rhetoric and issue areas from 9/11 to the annexation of Crimea]. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 23–39. https://doi.org/10.53306/klujfeas.1589845
42. Güvenç, S., & Aydın, M. (2023). Between the devil and the deep blue sea: Turkey delicately balances NATO, Russia, and Ukraine. GMF Insights. https://www.gmfus.org/news/between-devil-and-deep-blue-sea
43. Harding, L. (2025, March 8). We’re here to stop Russia taking the Black Sea: With the Ukrainian navy as they battle for supremacy on the waves. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2025/mar/08/were-here-to-stop-russia-taking-the-black-sea-with-the-ukrainian-navy-as-they-battle-for-supremacy-on-the-waves
44. International Energy Agency. (2025). Global energy review 2025. https://www.iea.org/reports/global-energy-review-2025
45. International Hydrographic Organization. (1953). Limits of oceans and seas (3rd ed.). International Hydrographic Organization. https://epic.awi.de/id/eprint/29772/1/IHO1953a.pdf
46. Ioannidis, S. A. K. (2019). An overview of yachting tourism and its role in the development of coastal areas of Croatia. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 1(1), 30–43.
47. İstanbul ve Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz Bölgeleri Deniz Ticaret Odası. (2022). 2021 yılı sektör raporu [2021 sector report]. https://www.denizticaretodasi.org.tr/media/SharedDocuments/sektorraporu/Denizcilik_Sektor_Raporu_2022_web_v2.pdf
48. İstanbul ve Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz Bölgeleri Deniz Ticaret Odası. (2023). 2022 yılı sektör raporu [2022 sector report]. https://www.denizticaretodasi.org.tr/media/SharedDocuments/sektorraporu/2023/DenizcilikSektor_Raporu%202022_21.08.2023_web.pdf
49. İstanbul ve Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz Bölgeleri Deniz Ticaret Odası. (2024). 2023 yılı sektör raporu [2023 sector report]. https://www.denizticaretodasi.org.tr/media/SharedDocuments/sektorraporu/2024/Denizcilik%20Sekt%C3%B6r%20Raporu%202023_web2.pdf
50. Kahraman, F. Ş., & Merdan, A. S. (2020). Hazar Denizi’nin hukuki statüsü [The legal status of the Caspian Sea]. Kafkas University Journal of Economics and Administrative Sciences, 11(21), 434–468. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2020.020
51. Kanbolat, H. (2006). Karadeniz’in değişen jeopolitiği [The changing geopolitics of the Black Sea]. Stratejik Analiz, (72), 24–36.
52. Kane, M. T., & Lonsdale, D. J. (2016). Çağdaş stratejiyi anlamak [Understanding contemporary strategy] (A. Tunçer Büyükonat, Trans.). Doruk Yayınları. (Original work published 2012)
53. Kasım, K. (2008). Türkiye’nin Karadeniz politikası: Temel parametreler ve stratejiler [Türkiye’s Black Sea policy: Key parameters and strategies]. OAKA, 3(5), 172–180. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=206511
54. Kılıç, Z. B. (2023, April 6). Subsea pipe completed to transfer Black Sea gas to shore. Anadolu Agency. https://www.aa.com.tr/en/economy/subsea-pipe-completed-to-transfer-black-sea-gas-to-shore/28654692
55. Klein, N. (2011). Maritime security and the law of the sea. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199566532.001.0001
56. Koca, U. T. (2016). Antik dönemde Karadeniz Bölgesi’nde yaşamış halklar hakkında bir inceleme [A study on peoples who lived in the Black Sea region in antiquity]. Black Sea International Scientific Journal, 31(31), 279–286. https://doi.org/10.17498/kdeniz.4693
57. Kozan, G. Y., Özdemir, S., Özdemir, S. S., & Günlü, E. (2014). Turizm yazınında “deniz turizmi”nin olgusal gelişimi [The conceptual development of “marine tourism” in tourism literature]. Dokuz Eylül University Journal of Maritime Faculty, 6(2), 115–129.
58. Kraska, J., & Pedrozo, R. (2013). International maritime security law. Brill Nijhoff. https://doi.org/10.1163/9789004233577
59. Kurt, S. (2015). NATO ve AB’nin Karadeniz bölgesine yönelik politikaları [NATO and the EU’s policies toward the Black Sea region]. The Journal of Academic Social Science Studies, (31), 403–419. https://doi.org/10.9761/JASSS2626
60. Magkos, M. D. (2025, May 26). Maritime security: A challenge towards growth and peace. Fondation Méditerranéenne d’Études Stratégiques. https://fmes-france.org/en/maritime-security-a-challenge-towards-growth-and-peace/
61. Malsin, J. (2022, February 27). Turkey says war exists in Black Sea, allowing it to block Russian Navy. The Wall Street Journal. https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news-2022-02-26/card/uDQCa9dMZsNGZLQsfWYg
62. Merriam-Webster. (2025). Security. In Merriam-Webster.com Dictionary. Retrieved December 23, 2025, from https://www.merriam-webster.com/dictionary/security
63. Merriam-Webster. (2025). Safety. In Merriam-Webster.com Dictionary. Retrieved December 23, 2025, from https://www.merriam-webster.com/dictionary/safety
64. Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Türkiye. (2024). Türkiye’nin enerji stratejisi [Turkey’s energy strategy]. https://www.mfa.gov.tr/turkiye_nin-enerji-stratejisi.tr.mfa
65. Ministry of National Defense of the Republic of Türkiye. (2024). MCM Black Sea komite toplantısı ve aktivasyon töreni basın duyurusu [MCM Black Sea committee meeting and activation ceremony press release]. https://www.msb.gov.tr/Basin-ve-Yayin/Aciklamalar/41a0ecb9606e490a97a9608e5cab195c
66. Montreux Convention Regarding the Regime of the Straits. (1936, July 20). League of Nations Treaty Series, 173. https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/LON/Volume%20173/v173.pdf
67. NATO. (2025a). Standards for maritime situational awareness. https://www.sto.nato.int/Lists/test1/activitydetails.aspx?ID=17519
68. NATO. (2025b). Member countries. https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_52044.htm Organization of the Petroleum Exporting Countries. (2025). Annual statistical bulletin 2023. https://www.opec.org/annual-statistical-bulletin.html
69. Özdamar, Ö. (2010). Security and military balance in the Black Sea region. Southeast European and Black Sea Studies, 10(3), 341–359. https://doi.org/10.1080/14683857.2010.503643
70. Özersay, K. (2001). Montreux Boğazlar Sözleşmesi [The Montreux Convention regarding the regime of the Straits]. In B. Oran (Ed.), Türk dış politikası: Kurtuluş Savaşı’ndan bugüne olgular, belgeler, yorumlar [Turkish foreign policy: Facts, documents, and interpretations from the War of Independence to the present] (Vol. 1, pp. 370–395). İletişim Yayınları.
71. Polat, D. Ş. (2017). NATO ve Rusya Federasyonu’nun yeni mücadele alanı: Karadeniz [NATO and the Russian Federation’s new arena of competition: The Black Sea]. Marmara University Journal of Political Science, 5(Special Issue), 51–66.
72. Potgieter, T. (2012). Maritime security in the Indian Ocean: Strategic setting and features (ISS Paper No. 236). Institute for Security Studies. https://issafrica.org/research/papers/maritime-security-in-the-indian-ocean-strategic-setting-and-features
73. Rende, M. (2010). Strategic implications of security in the Black Sea area. In K. Ito (Ed.), Report of the Third Japan–Black Sea Area Dialogue on “Prospects of the Changing Black Sea Area and the Role of Japan” (pp. 14–19). The Global Forum of Japan.
74. Rodrigue, J.-P., Notteboom, T., & Pallis, A. (2020). The geography of transport systems (5th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429346323
75. Rüma, I., & Çelikpala, M. (2019). Russian and Turkish foreign policy activism in the Syrian theater. Uluslararası İlişkiler, 16(62), 65–84. https://doi.org/10.33458/uidergisi.588930
76. Sahil Güvenlik Komutanlığı. (2025a). Düzensiz göç sayıları [Irregular migration statistics]. https://www.sg.gov.tr/duzensiz-goc-istatistikleri
77. Sahil Güvenlik Komutanlığı. (2025b). Harekât faaliyet raporları [Operational activity reports]. https://www.sg.gov.tr/yayinlar
78. Salis, E., & Topal, C. (2024). Türkiye’nin Karadeniz politikasının Rus uzman topluluğu ve devlet yapıları tarafından değerlendirilmesi [An assessment of Türkiye’s Black Sea policy by the Russian expert community and state structures]. Giresun University Journal of Economics and Administrative Sciences, 10(1), 140–168. https://doi.org/10.46849/guiibd.1475519
79. Sargın, S., & Konurhan, Z. (2021). Kruvaziyer limanlarının mekânsal etkilerine bir örnek: Galataport kruvaziyer limanı (İstanbul) [An example of the spatial effects of cruise ports: Galataport cruise port (Istanbul)]. Doğu Coğrafya Dergisi, 26(45), 213–234. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.817588
80. Scott, S. V. (2010). Whose security is it and how much of it do we want? The U.S. influence on the international law against maritime terrorism. In N. Klein, J. Mossop, & D. R. Rothwell (Eds.), Maritime security (pp. 51–119). Routledge. http://dx.doi.org/10.4324/9780203867471-13
81. Seren, M. (2024, July 1). Analiz: Karadeniz'in güvenliği Türk Deniz Kuvvetleri'ne emanet: MCM Black Sea girişimi [Analysis: The security of the Black Sea is entrusted to the Turkish Naval Forces: The MCM Black Sea initiative]. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/analiz/analiz-karadeniz-in-guvenligi-turk-deniz-kuvvetleri-ne-emanet-mcm-black-sea-girisimi/3263066
82. Speller, I. (2016). Concepts of naval warfare. In D. Jordan, J. D. Kiras, D. J. Lonsdale, I. Speller, C. Tuck, & D. C. Walton (Eds.), Understanding modern warfare (2nd ed., pp. 159–179). Cambridge University Press.
83. Şahin, A., & Sadioğlu, U. (2023). Türkiye kalkınma planlarında deniz güvenlik politikaları analizi [An analysis of maritime security policies in Türkiye’s development plans]. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 19(44), 139–180. https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.1266293
84. TASS. (2024, April 15). Over 6.4 mln Russian tourists to visit Turkey in 2024 — Russian envoy. https://tass.com/economy/1775235
85. Tellioğlu, İ. (2022). Tarih boyunca Karadeniz [The Black Sea throughout history]. Bilge Kültür Sanat. The Editors of Encyclopaedia Britannica. (2025). Black Sea. In Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/place/Black-Sea
86. Thorne, S. J. (2024). Russia’s Black Sea fleet falls back amid staggering losses. Legion Magazine. https://legionmagazine.com/russias-black-sea-fleet-falls-back-amid-staggering-losses/
87. Till, G. (2009). Seapower: A guide for the twenty-first century (2nd ed.). Routledge.
88. Toluner, S. (1996). Milletlerarası hukuk dersleri [Lessons in international law] (5th ed.). Beta Basım. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Türkiye’ye gelen turist sayıları [Number of tourists arriving in Türkiye]. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=egitim-kultur-spor-ve-turizm-105&dil=1
89. Tüysüzoğlu, G. (2013). Savunmacı realizm ve saldırgan realizm bağlamında Karadeniz havzasındaki çatışma gerçekliğinin değerlendirilmesi [Assessing the conflict reality in the Black Sea basin in the context of defensive and offensive realism]. Avrasya Etütleri, 44(2), 57–85.
90. Uçarol, R. (2015). Siyasi tarih (1789–2010) [Political history (1789–2010)] (8th ed.). Der Yayınları.
91. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (2025). Türk boğazları gemi geçiş istatistikleri [Turkish straits transit statistics].https://denizcilikistatistikleri.uab.gov.tr/turk-bogazlari-gemi-gecis-istatistikleri
92. Utucu, S. B. (2025, January 13). Rusya, Ukrayna'nın Türk Akım doğal gaz hattına saldırı girişiminde bulunduğunu açıkladı [Russia claimed that Ukraine attempted to attack the TurkStream natural gas pipeline]. Euronews Türkçe. https://tr.euronews.com/2025/01/13/rusya-ukraynanin-turkakim-dogal-gaz-hattina-saldiri-girisiminde-bulundugunu-acikladi
93. Üren, M. (2023). Karadeniz’de güvenliğin sağlanmasında Türk Boğazlarının rolünün değerlendirilmesi [Evaluating the role of the Turkish Straits in ensuring security in the Black Sea]. Van Yüzüncü Yıl University Journal of Social Sciences Institute, (61), 273–296. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1324965
94. Weaver, C. (2011). Black Sea regional security: Present multipolarity and future possibilities. European Security, 20(1), 1–19. https://doi.org/10.1080/09662839.2011.565039
95. World Travel & Tourism Council. (2024). Climate and ocean: Quantifying coastal and marine tourism and protecting destinations: A summary of key findings. WTTC. https://waveofchange.com/wp-content/uploads/2024/11/WTTC-Report.pdf
96. Yaycı, C. (2019). Sorular ve cevaplarla MEB kavramı [The concept of maritime jurisdiction areas in questions and answers]. Deniz Basımevi.
97. Yinanç, B. (2023, April 5). Türkiye bilindiğinden daha fazla Rus karşıtı adım atıyor [Türkiye is taking more anti-Russian steps than commonly believed]. T24. https://t24.com.tr/yazarlar/barcin-yinanc/turkiye-bilindiginden-daha-fazla-rus-karsiti-adim-atiyor,39440
98. Zohourian, M. A. (2020). A new maritime security architecture for the 21st century Maritime Silk Road: The South China Sea and the Persian Gulf. Revista de Estudos Constitucionais, Hermenêutica e Teoria do Direito, 12(2), 239–262. https://doi.org/10.4013/rechtd.2020.122.05