Kitap İncelemesi: Byung-Chul Han, Anlatının Krizi , Ketebe Yayınları, 2024, 82 sayfa
Öz
Byung-Chul Han, Anlatının Krizi (2024) adlı eserinde, kökleri moderniteye kadar uzanan ve dijitalleşme faktörü ile birlikte zirveye ulaşan "anlatı yitimi"ni felsefi ve sosyolojik bir bakış açısıyla irdelemektedir. Söz konusu metin, anlatının etimolojik kökenindeki "anlama" ve "hafıza" bağının koptuğuna; bu bağın yerini bağlamsız, anlık ve hızla tüketilen enformasyona bıraktığına dikkat çekmektedir. Han’a göre, bireyi varlıkla ilişkilendiren ve zamanı bir bütün olarak yapılandıran anlatıların yok oluşunu , sadece kültürel bir değişim olarak değil, varoluşsal bir krizdir olarak ele almaktadır. Bir başka deyişle, neoliberal kültürde hikâye anlatıcılığı (storytelling), artık topluluğu birleştiren bir eylem olmaktan çıkıp, "hikâye satıcılığına" (storyselling) evrilmiştir. Anlatının Krizi eseri, enformasyonun "çıplak", mesafesiz ve anlık doğası ile anlatının deneyime dayalı derinliği arasındaki keskin zıtlığına vurgu yapmaktadır. Dijital çağın yeni öznesi olarak eserde bahsedilen, Phono Sapiens, akıllı cihazlar aracılığıyla zamanı parçalı ve atomize edilmiş anlar olarak deneyimlemektedir. Homo Sapiens’in "Yaşa ya da Anlat" mottosu, yerini "Yaşa ya da Paylaş"a bırakmıştır. Bu süreçte Walter Benjaminci manada dönüştürücü ve sarsıcı "deneyim" (Erfahrung), yerini dijital platformların pürüzsüz yüzeyindeki anlık "yaşantı"ya (Erlebnis) ve sığ beğeni kültürüne bırakmaktadır. Bu çalışmada anlatı krizi Jean-François Lyotard’ın "büyük anlatıların çöküşü" tespitiyle ilişkilendirilmektedir; ancak bunu bir özgürleşme olarak değil, dünyayı bütünlüklü kavrayan teori ve hakikatin parçalanması olarak ele alınmaktadır. Hakikatin veriye indirgendiği şeffaflık toplumunda, toplumsal bağlar çözülmekte ve bireyler izole birer "kullanıcı"ya dönüşmektedir. Bu çalışma ile, Han'ın bu kötümser tespitlerini aktarırken, failliğini yitirmemiş bireylerin dijital araçlarla (podcast vb.) yeni anlatı formları oluşturma ihtimalini de bir şerh olarak düşmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Baudrillard, J. (2003). Simülakrlar ve simülasyon. (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
- Baudrillard, J. (2021). Sessiz yığınların gölgesinde ya da toplumsalın sonu. (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
- Bauman, Z. (2001). Bireyselleşmiş toplum. (Y. Alogan, Çev.). Ayrıntı Yayınlar
- Caputo, J. D. (2024). Hakikat: Postmodern çağda bilgelik arayışı. (R. Yılmaz, Çev.). Kapı Yayınları.
- Clauson, G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford University Press.
- Gülensoy, T. (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe sözcüklerin köken bilgisi sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Han, B.-C. (2024a). Anlatının krizi. (M. Erşen, Çev.). Ketebe Yayınları.
- Han, B.-C. (2024b). Sürünün içinden: Dijital dünyaya bakış. (Z. Sarı Kartal, Çev.). İnka Yayınları
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyoloji (Diğer)
Bölüm
Kitap İncelemesi
Yazarlar
Rabia Atsay
*
0000-0001-8451-2967
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
10 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
1 Aralık 2025
Kabul Tarihi
8 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 81 Sayı: 2