Çocuklarla Görüşme Sürecinde Terapötik İletişim Becerileri: ‘Kırmızı Oda’ Örneği

Öz

Amaç: Çocuklarla görüşmelerde kullanılan temel terapötik iletişim becerileri, çocuklarla çalışan meslek profesyonelleri için mesleki uygulamaların ayrılmaz bir parçasıdır. Bu araştırma, çocuklarla yapılan görüşmelerde kullanılan terapötik iletişim becerilerini konu almakta ve bu becerileri Kırmızı Oda isimli televizyon dizisinde Osman isimli çocuk karakterin yer aldığı sahneler üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, danışmanlık sürecinde başvurulan terapötik iletişim becerilerinin doküman analizi yöntemiyle incelendiği nitel bir çalışmadır. İncelenen Kırmızı Oda dizisi ve bu dizide çocuk karakter Osman ile yapılan görüşmelerin yer aldığı bölümler amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular: Yapılan analizle görüşmelerde başvurulan terapötik iletişim becerileri belirlenmiş ve sahne dakikaları ile aktarılmıştır. Kodlama sürecinde, terapötik beceri kullanılmayan herhangi bir ifadeye rastlanmamış, çalışma grubunda yer alan konuşma metninin tümünün terapötik becerilerden birine karşılık geldiği ve terapötik iletişim becerilerinin her birinin açık biçimde saptanabilecek düzeyde ve netlikte kullanıldığı belirlenmiştir. Görüşmelerde en çok gözlem yapma becerisinin kullanıldığı, bunun yanında içerik yansıtma, asgari düzeyde teşvik, kendini belli etme, sınır yönetimi, duygu yansıtma, koşulsuz olumlu bakış, empati, somutluk ve kendini açma becerilerine başvurulduğu görülmüştür. Sonuç: Araştırma kapsamında çocuk karakter Osman ile yapılan görüşmelerde görüşme sürecinin terapötik iletişim becerileri kullanılarak yapılandırıldığı, görüşmelerde en çok çocuğun sözsüz ifadelerinin doğru anlaşılmasına destek olan ve çocukların ihtiyaçlarının belirlenerek uygun müdahalenin seçilmesinde önemli bir rol oynayan gözlem yapma becerisinin kullanıldığı görülmüştür. Yapılan analizle terapötik iletişim becerilerinin kullanımının somutlaştırıldığı bu araştırmanın ilgili alan yazına katkı sağlaması ve araştırma sonuçlarının çocuklarla çalışacak meslek profesyonellerinin eğitiminde kullanılabilecek örnek bir veri seti sunması umulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk gelişimi
• iletişim becerileri
• terapötik iletişim

Etik Beyan

Bu araştırma etik kurul onayı gerektirecek şekilde veri toplama süreci içermediğinden etik kurul onayı alınmamıştır. Araştırma verilerinin toplanmasını, analizini, raporlanmasını da kapsayan tüm süreçte Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ne uyulmuştur.

Therapeutic Communication Skills in the Process of Interviewing Children: The Example of ‘Kırmızı Oda’

Öz

Aim: Basic therapeutic communication skills used in interviews with children are an integral part of professional practice for those working with children. This research focuses on therapeutic communication skills used in interviews with children and aims to analyze these skills through scenes featuring the child character Osman in the TV series "Kırmızı Oda". Material and Method: This research is a qualitative study examining therapeutic communication skills employed in the counseling process using document analysis. The TV series "Kırmızı Oda", specifically the episodes featuring interviews with the child character Osman, were selected using purposive sampling. The data obtained were analyzed using descriptive analysis. Results: The therapeutic communication skills employed in the interviews were identified through analysis and presented with their scene times. During the coding process, no expressions lacking a therapeutic skill were found; all the spoken texts in the study group corresponded to at least one therapeutic skill, and each therapeutic communication skill was clearly and distinctly used. The most frequently used skill was observation, followed by content reflection, minimal encouragement, self-expression, boundary management, emotion reflection, unconditional positive attitude, empathy, concreteness, and self-disclosure. Conclusion: The research revealed that interviews with the child character Osman were structured using therapeutic communication skills. Observation skills were most frequently employed, supporting the accurate understanding of the child's nonverbal expressions and playing a crucial role in identifying children's needs and selecting appropriate interventions. This research, which concretely demonstrates the use of therapeutic communication skills through analysis, is expected to contribute to the relevant literature and provide a sample dataset that can be used in the training of professionals working with children.

Anahtar Kelimeler

• Child development
• communication skills
• therapeutic communication

Etik Beyan

Since this study does not involve a data collection process that would require approval from an ethics committee, no such approval has been obtained. Throughout all stages of the research—including data collection, analysis, and reporting—the principles outlined in the Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi have been strictly followed.

Kaynakça

1. Altundal Duru, H., Denizhan, N. C., Güneşli, G., & Yağtu, L. (2022). Hemşirelik öğrencilerinin terapötik iletişim becerileri nasıldır? Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 5(1), 67–74. https://doi.org/10.38108/ouhcd.973733.
2. Arastaman, G., Öztürk Fidan, İ., & Fidan, T. (2018). Nitel araştırmada geçerlik ve güvenirlik: Kuramsal bir inceleme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 37–75. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/yyuefd/article/491262.
3. Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 395–407. https://doi.org/10.30794/pausbed.1116878.
4. Avan, H., Koç, E. T., & Vural, B. (2020). Çocukla terapötik iletişim ve oyun. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(2), 62–69. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ahievransaglik/article/1004318.
5. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231–274. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/bitlissos/issue/38061/399955.
6. Baltacı, Ö., & Ekici, D. (2022). Çocukla psikolojik danışma ve ilk görüşme. Çizgi Kitabevi.
7. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23–28. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/deuhfed/issue/46796/586804.
8. Başar, E. E. (2020). Çocuk gelişimi ve eğitimi alanında profesyonel iletişim becerileri. Pegem Akademi.

9. Bozdağ, Y. (2018). Film analizi yöntemi ile aile terapileri: Gilbert’in hayalleri. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 2(3), 87–95. https://doi.org/10.31461/ybpd.430396.
10. Budayıcıoğlu, G. (2004). Madalyonun içi (1. baskı). Remzi Kitabevi.
11. Çavuşoğlu, H. (2001). Çocuk sağlığı hemşireliği Cilt 1. Bizim Büro Basımevi.
12. Çavuşoğlu, S. (2021). Bir kadının topuk sesleri: Cam tavan sendromu yönüyle bir film analizi. İş ve İnsan Dergisi, 8(2), 239–255. https://doi.org/10.18394/iid.876339.
13. Çelikel, B. (2021). Transaksiyonel analiz yaklaşımı bağlamında bir film analizi: Ölü ozanlar derneği. Sosyal Sağlık Dergisi, 1(1), 21–44. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/sosyalsaglik/article/1169666.
14. Denham, S. A. (2006). Social-emotional competence as support for school readiness: What is it and how do we assess it? Early Education and Development, 17(1), 57–89. https://doi.org/10.1207/s15566935eed1701_4.
15. Derin, S., & Voltan Acar, N. (2016). Analitik terapi bağlamında film analizi: Tehlikeli ilişki. Journal of International Social Research, 9(45), 449–460. https://doi.org/10.17719/jisr.20164520624.
16. Doğan, T., & Çamurcu, Ş. (2025). İletişim ve çocuk gelişiminde iletişimin önemi. İletişimin Güncel Sorunları, 4(1), 102–111. https://doi.org/10.62425/conicom.1642225.
17. Egan, G. (2014). The skilled helper: A problem-management and opportunity-development approach to helping. Cengage Learning.
18. Genç Börekçi, Y. (2025). Klinik gözlem ve görüşme. In A. Enez Darçın & M. Ceylan (Eds.), Psikolojide gözlem ve görüşme teknikleri (ss. 1–34). Nobel Akademik Yayıncılık.
19. Güzel, A. (2011). Rehberlik ve psikolojik danışmanlık öğrencilerinin bilişüstü becerileri ve empati eğilimleri (Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=y-yQGtoyiE9kyJyAVQ4BdA&no=zExUpDQONlpjwYbH0jmQXg.
20. İnal, S., & Akgün, M. (2010). Hastanede yatan çocukta terapötik iletişim. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 6(2). Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunihem/issue/2624/33764.
21. Karver, M. S., Handelsman, J. B., Fields, S., & Bickman, L. (2006). Meta-analysis of therapeutic relationship variables in youth and family therapy. Clinical Psychology Review, 26(1), 85–104. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2005.09.001.
22. Kaya, N. G. (2021). Kapsayıcı eğitim bağlamında “Hıçkırık” filminin analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(80), 1818–1831. https://doi.org/10.17755/esosder.845336.
23. Keleş, A., & Tagay, O. (2023). Psikolojik danışman koşulsuz kabul eğilimi ölçeği’nin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 57, 131–150. https://doi.org/10.9779/pauefd.1106540.
24. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170–189. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/susbid/article/727462.
25. Köksal, Ö., & Kılıçarslan, E. (2025). Yoğun bakım ortamında tedavi gören çocuklarla terapötik iletişim teknikleri. Akd Hemşirelik Dergisi, 4(2), 62–70. https://doi.org/10.59398/ahd.1597265.
26. McLeod, J., & McLeod, J. (2021). Danışmanlık becerileri (M. Saban & N. Şahin, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
27. Nadir, U. (2013). Aile danışmanlığı eğitimlerinde popüler filmlerin kullanımı. Toplum ve Sosyal Hizmet, 24(1), 129–144. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsh/article/613378.
28. Öksüz, Y., & Yıldırım, O. (2023). Terapötik becerilerin metin analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 52, 19–32. https://doi.org/10.52642/susbed.1335920.
29. Rogers, C. R. (1957). The necessary and sufficient conditions of therapeutic personality change. Journal of Consulting Psychology, 21(2), 95–103. https://doi.org/10.1037/h0045357.
30. Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256. https://doi.org/10.33400/kuje.843306
31. Smith, J. A. (2017). Textual analysis. In J. Matthes, C. Davis, & R. F. Potter (Eds.), The International Encyclopedia of Communication Research Methods. Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118901731.iecrm0248.
32. Şimşek Arslan, B., & Buldukoğlu, K. (2015, Mayıs). Çocukla terapötik görüşmenin hemşirelik sürecine göre incelenmesi. Uluslararası Katılımlı III. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Kongresi “Erken Müdahale” (ss. 657–663). Hacettepe Üniversitesi. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/husbfd/issue/7893/103927.
33. Tutar, H. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenirlik: Bir model önerisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 117–140. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227323.
34. Tümlü, G. Ü. ve Acar, N.V. (2014). “Issız adam” filminin gerçeklik terapisine dayalı incelenmesi. İnsan ve İnsan, 1(2). https://doi.org/10.29224/insanveinsan.279983
35. Usta, H. (2024). Sağlık çalışanı hasta etkileşiminde terapötik iletişim: Sağlık iletişimi açısından bir değerlendirme (Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi). Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.js.
36. Watsuji, T., & Hohashi, N. (2024). Therapeutic communication methods targeting families and family members: A literature review. Open Journal of Nursing, 14, 11–26. https://doi.org/10.4236/ojn.2024.141002.
37. Xie, S., & Cao, J. (2024). Integrating Film Analysis and Case Studies: Pedagogical Innovations in Sociology Education. Trends in Social Sciences and Humanities Research, 2(10), 11-16. https://doi.org/10.61784/tsshr3095.
38. Yanıt, E. (2020). “Çocuğumu benden alın!” Sınır koyma probleminin çocuk merkezli oyun terapisi ile sağaltımı (olgu sunumu). Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 3(5), 35–48. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/bpd/issue/51787/673097.
39. Yağar, F., & Dökme, S. (2018). Niteliksel araştırmaların planlanması: araştırma soruları, örneklem seçimi, geçerlik ve güvenirlik. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, (3), 1-9.
40. Yavuzer, H. (2004). Ana-baba ve çocuk. Remzi Kitabevi.
41. Yavuzer, H. (2016). Çocuk psikolojisi. Remzi Kitabevi.
42. Yıldırım, N. (2025). Televizyon dizileri ve platform dizilerindeki psikoterapist temsilinin karşılaştırmalı analizi. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 6-10. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1447097
43. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.