Evaluation of the Care Burden and Well-Being of Caregivers of Stroke Patients

Öz

Aim: The aim of this study is to examine the relationship between caregiver burden and well-being among relatives caring for stroke patients. Material and Method: This study is a descriptive and correlational cross-sectional study conducted with 138 family caregivers of patients with stroke receiving treatment in the neurology and outpatient clinic of a university hospital. Data were collected using the “Introductory Information Form Survey”, “Zarit Caregiver Burden Scale”, “WHO-5 Well-Being Index”, and “Barthel Index”. Results: The average age of the individuals was 52.35±14.13 years. Among the participants, 68.1% were female, 75.4% were married and the majority were in nuclear family. Of the individuals participating in the study, 33.3% reported that their health was not affected during the time they provided care to the patient, and more than half reported that providing care to the patient did not affect their economic situation. A statistically significant difference was found between the average total scores of Zarit Caregiver Burden Scale and individuals’ income status, whether they lived with the patient, the impact on their own health during the period of care, and the economic impact of providing care. A statistically significant difference was found between the caregivers' employment status, the effect of providing care to the patient on the economic situation, and the total mean scores of the WHO-5 Well-Being Index. A positive significant relationship was found between the duration of caregiving and their care burden, and a negative significant relationship was found between their care burden and their well-being. Conclusion: The care burden of caregivers negatively affects their well-being. It is very important for caregivers need to be supported socially, economically and psychologically in order to reduce their care burden and increase their well-being.

Anahtar Kelimeler

• Caregiver
• Care burden
• Stroke patient
• Well-being

İnmeli Hastalara Bakım Veren Hasta Yakınlarının Bakım Yükü ve İyilik Hallerinin Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, inmeli bireylere bakım veren hasta yakınlarının bakım yükü ile iyilik halleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, bir üniversite hastanesinin nöroloji kliniği ve polikliniğinde tedavi gören inmeli hastalara bakım veren 138 hasta yakını ile yürütülen tanımlayıcı ve ilişkisel tipte kesitsel bir çalışmadır. Veriler “Tanıtıcı Bilgi Formu”, “Zarit Bakım Yükü Ölçeği”, “WHO-5 İyilik Durumu İndeksi” ve “Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi” kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Çalışmada yer alan bireylerin yaş ortalaması 52,35±14,13 yıldır. Katılımcıların %68,1’i kadın, %75,4’ü evli ve çoğunluğu çekirdek aile yapısındadır. Çalışmaya katılan bireylerin %33,3’ünün hastaya bakım verdiği süre boyunca sağlığının etkilenmediğini ve yarıdan fazlasının hastaya bakım vermenin ekonomik durumunu etkilemediğini bildirmiştir. Bireylerin gelir durumu, hasta ile birlikte yaşama durumu, hastaya bakım verilen süre boyunca sağlığın etkilenme durumu ve hastaya bakım vermenin ekonomik durumu etkilemesi ile Zarit Bakım Yükü Ölçeği toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlılık saptanmıştır. Bakım vericilerin çalışma durumu, hastaya bakım vermenin ekonomik durumu etkilemesi ile WHO-5 İyilik Durumu Indeksi toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır. Bakım vericilerin bakım verdikleri süre ile bakım yükleri arasında pozitif yönde, bakım yükleri ile iyilik durumları arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki belirlenmiştir. Sonuç: Bakım vericilerin bakım yükleri iyilik durumlarını olumsuz yönde etkilemektedir. Bakım vericilerin bakım yüklerinin düşmesi ve iyilik durumlarının artması için sosyal, ekonomik ve psikolojik yönden desteklenmeleri çok önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Bakım verici
• Bakım yükü
• İnmeli birey
• İyilik durumu

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum yoktur.

Etik Beyan

Etik Kurul Onayı Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurul Başkanlığı'ndan 01/07/2019 tarih 12/20 sayısı ve TÜTF-BAEK 2019/275 protokol numarası ile etik kurul izni alınmıştır.

Teşekkür

Araştırmaya gönüllü olarak katılım gösteren inmeli hastaların yakınlarına teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Arca, M., Ceylan, A. (2020). İnme tanısı ile hastaneye yatırılan hastalara bakım verenlerin depresyon durumu ve yaşam kalitesi algıları. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(1), 45-54. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.615447
2. Balhara, Y.P.S., Verma, R., Sharma, S., Mathur, S. (2012). A study of predictors of anxiety and depression among stroke patient-caregivers. Journal of Mid-life Health, 3(1), 31-35. https://doi.org/10.4103/0976-7800.98815
3. Bilgehan, T., İnkaya, B. (2021). Palyatif hastalarına bakım veren bireylerin bakım yükü ve etkileyen faktörler. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 24(1), 51-58. https://doi.org/10.17049/ataunihem.748923
4. Caro, C.C., Mendes, P.V.B., Costa, J.D., Nock, L.J., da Cruz, D.M.C. (2017). Independence and cognition post-stroke and its relationship to burden and quality of life of family caregivers. Topics in Stroke Rehabilitation, 24(3), 194-199. https://doi.org/10.1080/10749357.2016.1234224
5. CDC (2024) Centers for Disease Control and Prevention. About stroke. Erişim tarihi 15.11.2024, https://www.cdc.gov/stroke/about/?CDC_AAref_Val=https://www.cdc.gov/stroke/about.htm
6. Centers for Disease Control and Prevention. Stroke facts. Erişim tarihi 15.11.2024, https://www.cdc.gov/stroke/data-research/facts-stats/index.html
7. Costa, T.F., Pimenta, C.J.L., Nobrega, M.M.L., Fernandes, M.G.M., Franca, I.S.X., Pontes, M.L.F., Costa, K.N.F.M. (2020). Burden on caregivers of patients with sequelae of cerebrovascular accident. Revista Brasileira de Enfermagem, 73(6), 1-7. https://doi.org/10.1590/0034-7167-2018-0868
8. Çetinkaya, N., Dönmez, E. (2023). İnmeli hastalara bakım verenlerde bakım yükü, anksiyete ve depresyon düzeyinin incelenmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(1), 49-59. https://doi.org/10.52880/sagakaderg.1179811

9. Dağdeviren, T.S., Demir, N., Adahan, D., Dağdeviren, M., Tekin, O. (2020). Evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakım yükü. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 14(2), 186-195. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.730172
10. Egici, M.T., Can, M.K., Toprak, D., Öztürk G.Z., Esen, E.S., Özen, B, Sürekci, N. (2019). Palyatif bakım merkezlerinde tedavi gören hastalara bakım veren bireylerin bakım yükleri ve tükenmişlik durumları. JAREN, 5(2), 123-131. https://doi.org/10.5222/jaren.2019.38247
11. Eren, F., Özkan, D., Elqutob, O., Özdemir, G., Öztürk, Ş. (2024). The evaluation of acute anxiety levels in caregivers of hospitalized stroke patients. Turkish Journal of Cerebrovascular Diseases, 30(1), 22-29. https://doi.org/10.5505/tbdhd.2024.65002
12. Eser, E., Çevik, C., Baydur, H., Güneş, S., Esgin, T.A., Öztekin, Ç.S., … Özyurt, B. (2019). Reliability and validity of the Turkish version of the WHO-5, in adults and older adults for its use in primary care settings. Primary Health Care Research & Development, 20, 1-7. https://doi.org/10.1017/S1463423619000343
13. Fertelli, T.K., Tuncay, F.Ö. (2019). İnmeli bireye bakım verenlerde bakım yükü, sosyal destek ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki. JAREN, 5(2), 107-115. https://doi.org/10.5222/jaren.2019.52386
14. Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A.G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41, 1149-1160.
15. GBD 2019 Stroke Collaborators. (2021). Global, regional, and national burden of stroke, 1990-2019: A systematic analysis for the global burden of disease study 2019. Lancet Neurology, 20, 795-820. https://doi.org/10.1016/S1474-4422(21)00252-0
16. İnci, F.H., Erdem, M. (2008). Bakım Verme Yükü Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması geçerlilik ve güvenilirliği. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 11(4), 85-95.
17. Kaplan Uyan, T., Aydınlı, A., Ağralı, H. (2024). Kronik hastalığı olan bireylere bakım verenlerde bakım yükü, iyilik hali ve sabır düzeyleri arasındaki ilişki. BANÜ Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 6(3), 564-574. https://doi.org/10.46413/boneyusbad.1470886
18. Kaur, P., Kaur, S., Bhalla, A., Katyal, P., Raavi, Kaur, R., … Kaur, R. (2018). Strain among the family caregivers of patients with strok. Journal of Perioperative Critical Intensive Care Nursing, 4(2), 144-148. https://doi.org/10.4172/2471-9870.10000144
19. Kilic, S.T., Oz, F. (2019). Family caregivers’ involvement in caring with cancer and their quality of life. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention, 20(6), 1735-1741. https://doi.org/10.31557/APJCP.2019.20.6.1735
20. Kol, R. Karabulut, E.Y. (2021). Kronik Hastalığı Olan Bireylere Bakım Verenlerin Bakım Yükü ve İyilik Halinin Değerlendirilmesi. Kocaeli Medical Journal, 10(1), 119-127. https://doi.org/10.5505/ktd.2021.04764
21. Küçükdeveci, A.A., Yavuzer, G., Tennant, A., Süldür, N., Sonel, B., Arasil, T. (2000). Adaptation of the modified Barthel Index for use in physical medicine and rehabilitation in Turkey. Scandinavian Journal of Rehabilitation Medicine, 32, 87-92.
22. Mahoney, F.I., Barthel, D.W. (1965). Functional evaluation: The Barthel Index. Maryland State Medical Journal, 14, 61-65.
23. Malki, S.T., Johansson, P., Andersson, G., Andréasson, F., Mourad, G. (2025). Caregiver burden, psychological well-being, and support needs among Swedish informal caregivers. BMC Public Health, 25(867), 2-11. https://doi.org/10.1186/s12889-025-22074-y
24. Onabajo, G.V., Gayus, P.P., Masta, M.A., Ali, M.U., Gujba, F.K., Modu, A., Hassan, S.U. (2018). Caregiving appraisal by family caregivers of stroke survivors in Nigeria. Journal of Caring Sciences, 7(4), 183-188. https://doi.org/10.15171/jcs.2018.028
25. Oni, O.D., Olagunju, A.T., Okpataku, C.I., Erinfolami, A.R., Adeyemi, J.D. (2019). Predictors of caregiver burden after stroke in Nigeria: Effect on psychosocial well-being. Indian Journal of Psychiatry, 61(5), 457-464. https://doi.org/10.4103/psychiatry.IndianJPsychiatry_395_18
26. Psychiatric Research Unit, WHO Collaborating Centre in Mental Health. WHO (Beş) İyilik Durumu İndeksi (1998 sürümü). Erişim tarihi 27.07.2022, https://www.psykiatri-regionh.dk/who-5/who-5 questionnaires/Pages/default.aspx
27. Tsai, Y.H., Lou, M.F., Feng, T.H., Chu, T.L., Chen, Y.J., Liu, H.E. (2018). Mediating effects of burden on quality of life for caregivers of first-time stroke patients discharged from the hospital within one year. BMC Neurology, 18(50), 1-9. https://doi.org/10.1186/s12883-018-1057-9
28. Tuncay, F.Ö., Mollaoğlu, M., Fertelli, T.K. (2015). Kronik hastalığı olan bireye bakım verenlerde bakım yükü ve sosyal destek düzeyi. Sempozyum Psikiyatri/Nöroloji/Davranış Bilimleri Dergisi, 8, 5-10.
29. Türkiye İstatistik Kurumu. Ölüm ve ölüm nedeni istatistikleri, 2023. Erişim tarihi 15.11.2024, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2023-53709
30. Yılmaz, C.K., Aşiret G.D., Çetinkaya, F., Oludağ, G., Kapucu, S. (2019). Effect of progressive muscle relaxation on the caregiver burden and level of depression among caregivers of older patients with a stroke: A randomized controlled trial. Japan Journal of Nursing Science, 16(2), 202-211. https://doi.org/10.1111/jjns.12234
31. Zarit, S.H, Zarit, J.M. (1990). The memory and behavior problems checklist and the burden interview. Pennsylvania State University, Pennsylvania.