Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme

Güldane Dinç

doi:10.46971/ausbid.930025

Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme

Öz

İnsanlar hayatlarında belirdikleri amaçlarına ulaşmak için devamlı olarak seçim işlevi ile karşılaşırlar. Bu seçim işlevi bir karar verme durumudur. Karar verme, insan davranışının sonucunda ortaya çıkan ve tekrarlayan bir bilişsel süreçtir. Belirli kriterlere göre, bir dizi süreçten sonra bir karar verilir. Sinir bilim yöntemleri, karar verme süreçleri sırasında beynimizde meydana gelen olaylar hakkında bilgi edinmemizi sağlar. Beynimizin belirli bölgeleri ve bu bölgeler arasındaki bağlantılar, karar verme sürecinde görev almaktadır. Bu süreçler esnasında beynin birçok bölgesi (anterior cingulate korteks, medial prefrontal korteks, orbitofrontal korteks, dorsolateral prefrontal korteks, nucleus accumbens ve substantia nigra vb.) birbiriyle iletişim halindedir. Karar verme sürecinde beyindeki bu yapıların nöronal ağ bağlantılarının sağlanmasında nörotransmitterler de görev alır. Serotonin, frontal korteksin ventromedial ve orbital alanlarıyla ilişkili karar verme işlevlerini düzenlemede aracı bir görev yapmaktadır. Bu derlemenin amacı, çeşitli durumlardaki karar verme sürecinde ilgili beyin yapılarının görevleri ve bu süreçte rol oynayan nörotransmitterler hakkında bilgi vermektir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok

Kaynakça

1- KIRAL, E. (2015). Yönetimde karar ve etik karar verme sorunsalı. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 73-89.
2- Donaldson P, Clifford J. (1980). The Economyand Decision Making. St. Paul: West Publishing Company.
3-Ratcliff, R., & Rouder, J. N. (1998). Modeling response times for two-choice decisions. Psychological science, 9(5), 347-356.
4- Niwa, M., & Ditterich, J. (2008). Perceptual decisions between multiple directions of visual motion. Journal of Neuroscience, 28(17), 4435-4445.
5- Romo, R., Hernández, A., Zainos, A., Lemus, L., & Brody, C. D. (2002). Neuronal correlates of decision-making in secondary somatosensory cortex. Nature neuroscience, 5(11), 1217-1225.
6- Wong, K. F., & Wang, X. J. (2006). A recurrent network mechanism of time integration in perceptual decisions. Journal of Neuroscience, 26(4), 1314-1328.
7- Küçükay, A. (2018). Karar Vermenin Psikolojisi. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, (35), 607-640.
8- Bechara, A., Tranel, D., & Damasio, H. (2000). Characterization of the decision-making deficit of patients with ventromedial prefrontal cortex lesions. Brain, 123(11), 2189-2202.

9-. Bechara, A., Damasio, H., & Damasio, A. R. (2000). Emotion, decision making and the orbitofrontal cortex. Cerebral cortex, 10(3), 295-307.
10- Lamar M. (2000). Neuroscience and Decision Making. Erisim 09.09.2007, Triarchy Press:www.triarchypress.com.
11- Gazzaniga MS, Ivry RB, Mangun GR. (2002a). Cognitive Neuroscience: The Biology of the Mind (2nd ed.), New York: W.W. Norton and Company.
12- Denis B, Didier D, Marc P, et al. (2009). Human Decision: Recognition Plus Reasoning. Decision Making Process: Concepts and Methods.(pp. 157-197).
13- Sanfey, A. G. (2007). Decision neuroscience: New directions in studies of judgment and decision making. Current Directions in Psychological Science, 16(3), 151-155.
14-. Naqvi, N., Shiv, B., & Bechara, A. (2006). The role of emotion in decision making: A cognitive neuroscience perspective. Current directions in psychological science, 15(5), 260-264.
15- Wang, X. J. (2008). Decision making in recurrent neuronal circuits. Neuron, 60(2), 215-234.
16- Bechara, A. (2004). The role of emotion in decision-making: Evidence from neurological patients with orbitofrontal damage. Brain and cognition, 55(1), 30-40.
17- Krawczyk, D. C. (2002). Contributions of the prefrontal cortex to the neural basis of human decision making. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 26(6), 631-664.
18- Rosenbloom, M. H., Schmahmann, J. D., & Price, B. H. (2012). The functional neuroanatomy of decision-making. The Journal of neuropsychiatry and clinical neurosciences, 24(3), 266-277.
19- Happaney, K., Zelazo, P. D., & Stuss, D. T. (2004). Development of orbitofrontal function: Current themes and future directions. Brain and cognition, 55(1), 1-10.
20- Rudorf, S., & Hare, T. A. (2014). Interactions between dorsolateral and ventromedial prefrontal cortex underlie context-dependent stimulus valuation in goal-directed choice. Journal of Neuroscience, 34(48), 15988-15996.
21- Saraiva, A. C., & Marshall, L. (2015). Dorsolateral–ventromedial prefrontal cortex interactions during value-guided choice: a function of context or difficulty? Journal of Neuroscience, 35(13), 5087-5088.
22- Weller, J. A., Levin, I. P., Shiv, B., & Bechara, A. (2007). Neural correlates of adaptive decision making for risky gains and losses. Psychological Science, 18(11), 958-964.
23- Kennerley, S. W., Walton, M. E., Behrens, T. E., Buckley, M. J., & Rushworth, M. F. (2006). Optimal decision making and the anterior cingulate cortex. Nature neuroscience, 9(7), 940-947.
24- Van Veen, V., & Carter, C. S. (2002). The anterior cingulate as a conflict monitor: fMRI and ERP studies. Physiology & behavior, 77(4-5), 477-482.
25- Elliott, R., Dolan, R. J., & Frith, C. D. (2000). Dissociable functions in the medial and lateral orbitofrontal cortex: evidence from human neuroimaging studies. Cerebral cortex, 10(3), 308-317.
26- Fellows, L. K., & Farah, M. J. (2005). Different underlying impairments in decision-making following ventromedial and dorsolateral frontal lobe damage in humans. Cerebral cortex, 15(1), 58-63.
27- Mesulam MM. (2000). Principles of behavioral and cognitive neurology (2 nd ed., pp. 32-66.). Oxford University Press.
28- Cohen, M. X., Heller, A. S., & Ranganath, C. (2005). Functional connectivity with anterior cingulate and orbitofrontal cortices during decision-making. Cognitive Brain Research, 23(1), 61-70.
29- Hogan, A. M., Vargha-Khadem, F., Saunders, D. E., Kirkham, F. J., & Baldeweg, T. (2006). Impact of frontal white matter lesions on performance monitoring: ERP evidence for cortical disconnection. Brain, 129(8), 2177-2188.
30- Brand, M., Labudda, K., & Markowitsch, H. J. (2006). Neuropsychological correlates of decision-making in ambiguous and risky situations. Neural Networks, 19(8), 1266-1276.
31- Bolla, K. I., Eldreth, D. A., Matochik, J. A., & Cadet, J. L. (2004). Sex-related differences in a gambling task and its neurological correlates. Cerebral cortex, 14(11), 1226-1232.
32- Siju, K. P., Štih, V., Aimon, S., Gjorgjieva, J., Portugues, R., & Kadow, I. C. G. (2020). Valence and state-dependent population coding in dopaminergic neurons in the fly mushroom body. Current Biology, 30(11), 2104-2115.
33- Björklund, A., & Dunnett, S. B. (2007). Dopamine neuron systems in the brain: an update. Trends in neurosciences, 30(5), 194-202.
34- Long, A. B., Kuhn, C. M., & Platt, M. L. (2009). Serotonin shapes risky decision making in monkeys. Social cognitive and affective neuroscience, 4(4), 346-356.
35- Rogers, R. D. (2011). The roles of dopamine and serotonin in decision making: evidence from pharmacological experiments in humans. Neuropsychopharmacology, 36(1), 114-132.
36- Irak, M. (2012). Serotoninin Bilissel Islevlerdeki Rolü. Turk Psikoloji Yazilari, 15(29), 13.
37- Bang, D., Kishida, K. T., Lohrenz, T., White, J. P., Laxton, A. W., Tatter, S. B., ... & Montague, P. R. (2020). Sub-second dopamine and serotonin signaling in human striatum during perceptual decision-making. Neuron, 108(5), 999-1010.
38- Roffman, J. L., Tanner, A. S., Eryilmaz, H., Rodriguez-Thompson, A., Silverstein, N. J., Ho, N. F., ... & Catana, C. (2016). Dopamine D1 signaling organizes network dynamics underlying working memory. Science advances, 2(6), e1501672.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Güldane Dinç ^*
0000-0003-3222-9232
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

29 Nisan 2021

Kabul Tarihi

27 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 11 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.46971/ausbid.930025

IZ

https://izlik.org/JA96RC67SN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Dinç, G. (2022). Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(1), 139-147. https://doi.org/10.46971/ausbid.930025

AMA

1.Dinç G. Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022;11(1):139-147. doi:10.46971/ausbid.930025

Chicago

Dinç, Güldane. 2022. “Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 11 (1): 139-47. https://doi.org/10.46971/ausbid.930025.

EndNote

Dinç G (01 Haziran 2022) Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 11 1 139–147.

IEEE

[1]G. Dinç, “Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme”, Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 11, sy 1, ss. 139–147, Haz. 2022, doi: 10.46971/ausbid.930025.

ISNAD

Dinç, Güldane. “Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 11/1 (01 Haziran 2022): 139-147. https://doi.org/10.46971/ausbid.930025.

JAMA

1.Dinç G. Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022;11:139–147.

MLA

Dinç, Güldane. “Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 11, sy 1, Haziran 2022, ss. 139-47, doi:10.46971/ausbid.930025.

Vancouver

1.Güldane Dinç. Karar Verme Davranışından Sorumlu Beyin Yapıları: Derleme. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 01 Haziran 2022;11(1):139-47. doi:10.46971/ausbid.930025

Cited By

Schadenfreude: A Conceptual Review

Psikiyatride Guncel Yaklasimlar - Current Approaches in Psychiatry

https://doi.org/10.18863/pgy.1545516

Development of The Selçuk Decision-Making Skills Scale: Validity And Reliability Study

Journal of Teacher Education and Lifelong Learning

https://doi.org/10.51535/tell.1822984