Araştırma Makalesi

KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ

Sayı: 65 30 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ

Öz

Orta Asya, jeostratejik konumu itibariyle Asya ile Avrupa arasında bir köprü işlevi görmekle kalmamakta, aynı zamanda uluslararası sistemde jeopolitik, jeoekonomik ve güvenlik temelli rekabetlerin odak noktasında yer almaktadır. Bölge, sahip olduğu zengin enerji kaynakları, doğal gaz ve petrol rezervleri ile bu kaynakların dünya pazarlarına taşınmasında kritik öneme sahip transit koridorları sayesinde, küresel ve bölgesel aktörlerin dikkatini üzerine çekmektedir. Bu çerçevede “Yeni Büyük Oyun” olarak adlandırılan rekabet ortamı, enerji arz güvenliği, ulaştırma ve lojistik ağlarının kontrolü, siyasi ve ekonomik nüfuz mücadelesi, güvenlik iş birlikleri, yumuşak güç uygulamaları ve ideolojik etki stratejileri gibi çok boyutlu unsurlar üzerinden şekillenmektedir. Pakistan ve Hindistan, bu karmaşık güç mücadelesinin iki önemli aktörü olarak Orta Asya’da artan bir varlık ve etki arayışı içindedir. Pakistan, tarihî, kültürel ve coğrafi yakınlığını avantaja çevirerek Orta Asya’ya kara yolları, enerji boru hatları ve ticaret koridorları üzerinden doğrudan erişim sağlamayı hedeflemektedir. Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) kapsamında geliştirilen projeler, İslamabad’ın Orta Asya’yı Güney Asya ve Hint Okyanusu’na bağlayan stratejik bir geçit olma vizyonunu desteklemektedir. Öte yandan Hindistan, kara bağlantısının olmamasına rağmen Orta Asya’ya yönelik stratejik ilgisini son yıllarda belirgin biçimde yoğunlaştırmıştır. Yeni Delhi, enerji arz güvenliğini sağlama, Afganistan merkezli güvenlik tehditlerini sınırlandırma ve Pakistan’ın bölgedeki nüfuzunu dengeleme hedefleri doğrultusunda “Bağlantısızlık” geleneğini aşan daha aktif bir bölgesel politika izlemektedir. Bu bağlamda Çabahar Limanı yatırımı, Uluslararası Kuzey Güney Ulaşım Koridoru (INSTC) projesi ve çok taraflı diplomatik platformlardaki girişimler, Hindistan’ın Orta Asya stratejisinin temel bileşenlerini oluşturmaktadır. Bu çalışma, Pakistan ve Hindistan’ın Orta Asya’daki stratejik konumlanmalarını tarihsel bağlam, enerji politikaları, ulaştırma ağları ve diplomatik ilişkiler ekseninde analiz etmektedir. Ayrıca, bu iki aktör arasındaki rekabet ve sınırlı iş birliği dinamiklerinin, bölgesel istikrar, enerji güvenliği ve Güney Asya-Orta Asya ilişkilerinin geleceği açısından doğurabileceği sonuçları tartışarak literatüre analitik bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbas, Z., Kalım, I., and Malik, M. S. “CASA-1000: Its Potential for Regional Trade and Development”, Global Political Review, Vol 4, No 3 (2019), pp. 39-48.
  2. Adb.org. “Regional: Turkmenistan-Afghanistan-Pakistan-India Natural Gas Pipeline Project, Phase 3”, https://www.adb.org/projects/44463-013/main. Erişim tarihi: 20.11.2025.
  3. Ahmed, W. “CPEC to Provide Impetus to Pak-CARs Relations”, 30.05.2018. https://www.thenews.com.pk/print/323064-cpec-to- provide-impetus-to-pak-cars-relations. Erişim tarihi: 19.11.2025.
  4. Akhtar, S. “Strategic Significance of Central Asia”, Pakistan Horizon, Vol 45, No 3 (1992), pp. 49-56.
  5. Almamatovna, T. R. “Central Asian Factor in India-Pakistan Competition (1990-2019)”, International Journal of Psychosocial Rehabilitation, Vol 24, No 1 (2020), pp. 292-307.
  6. Alperen, Ü. “Çin’in Keşmir Politikası: Pakistan ve Hindistan Arasında Dengeli Tarafsızlık”, Yönetim Bilimleri Dergisi, Cilt 22, Sayı 54(2024), ss. 2423-2448.
  7. Akyener, O. “Değişen Türkmenistan Gaz İhracatı Politikaları ve TAPİ”, Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM), 2016.
  8. Arreya, H.G. “Central Asia’s Role in the Heartland, 30 Years after the Dissolution of the Soviet Union”, Center for Global Affairs & Strategic Studies Working Paper, No 2 (2021), pp. 1-24.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İlişkiler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

12 Ocak 2026

Kabul Tarihi

8 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 65

Kaynak Göster

APA
Alizada, N. (2026). KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ. Avrasya Etüdleri, 65, 41-66. https://izlik.org/JA76AP62ZH
AMA
1.Alizada N. KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ. Avrasya Etüdleri. 2026;(65):41-66. https://izlik.org/JA76AP62ZH
Chicago
Alizada, Nazrin. 2026. “KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ”. Avrasya Etüdleri, sy 65: 41-66. https://izlik.org/JA76AP62ZH.
EndNote
Alizada N (01 Nisan 2026) KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ. Avrasya Etüdleri 65 41–66.
IEEE
[1]N. Alizada, “KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ”, Avrasya Etüdleri, sy 65, ss. 41–66, Nis. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76AP62ZH
ISNAD
Alizada, Nazrin. “KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ”. Avrasya Etüdleri. 65 (01 Nisan 2026): 41-66. https://izlik.org/JA76AP62ZH.
JAMA
1.Alizada N. KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ. Avrasya Etüdleri. 2026;:41–66.
MLA
Alizada, Nazrin. “KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ”. Avrasya Etüdleri, sy 65, Nisan 2026, ss. 41-66, https://izlik.org/JA76AP62ZH.
Vancouver
1.Nazrin Alizada. KALPGAH’A AÇILAN GÜNEY KAPILARI: PAKİSTAN VE HİNDİSTAN’IN ORTA ASYA HAMLELERİ. Avrasya Etüdleri [Internet]. 01 Nisan 2026;(65):41-66. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76AP62ZH