Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi

Abdurrahman Gümüş

Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi

Öz

Mısır ordusu, Hür Subaylar Darbesinden (Devriminden) bu yana geleneksel olarak siyasette etkin bir rol oynamıştır. Uzun süren diktatörlük rejiminin sarsılmaya başladığı Arap Ayaklanmaları sürecinde de ordunun rolü ve pozisyonu belirleyici olmuştur. Ayaklanmaların başlangıcında Mübarek rejimine karşı muhalif grupların yanında yer alan Mısır ordusu, geçici olarak ülkeyi yönetmesinin ardından seçilmiş Cumhurbaşkanına yönetimi devretmiş; fakat bir yıl sonra başlayan kitlesel gösteriler, seçilmiş yönetimin alaşağı edilmesine yol açan ordunun müdahalesi ile son bulmuştur. Bu çerçevede çalışmamızda şu sorulara yanıt arayacağız: Arap Ayaklanmaları sırasında Mısır ordusunun askeri müdahaleyle neticelenen son kararlarını veya politikalarını nasıl açıklayabiliriz? Başlangıçta protestocularla aynı tarafta yer almak ile seçimle gelen lideri askeri müdahale ile devirmek arasında bir çelişki var mıdır? Mısır örneğini incelerken daha çok Latin Amerika ülkeleri üzerine yapılmış çalışmalardan oluşan sivil-asker ilişkileri literatürüne başvuracağız. Sivil-asker ilişkilerinin doğasını anlamak, ordunun önemli bir rol oynadığı Mısır örneği için temel bir konudur. Mısır ordusu, ayaklanmaların başından itibaren çıkarlarını merkeze alan bir aktör olarak hareket etmiştir. Süreç içinde diğer aktörlerle olan ilişkilerinde değişimler olsa da izlediği politikanın kendi içinde tutarlı bir çizgisi olduğunu söyleyebiliriz. Darbe ile birlikte eski rejim tipine benzer bir yapı ortaya çıkmış ve Arap Ayaklanmalarının başlattığı değişim dalgası Mısır’da ve bölgede akamete uğramıştır.

Anahtar Kelimeler

Mısır ordusu,Arap isyanları,sivil-asker ilişkileri,askeri mühdahale,Ortadoğu

Kaynakça

Abi-Habib, Maria and Reem Abdellatif. “Qatar’s Aid to Egypt Raises Fears on Motives”, The Wall Street Journal, 17.05.2013, https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887324031404578480771040838046; accessed: 02.03.2018.
Abul-Magd, Zeinab. “Military”. Egypt After the Spring: Revolt and Reaction, (Ed. Emile Hokayem ve Hebatalla Taha), Adelphi Series, Routledge, 2015, pp. 53-74.
Açıkalın Erkorkmaz, Serpil. “Katar Krizi, Çatallaşan Dinamikler ve Müslüman Kardeşler Muamması”, ORDAF, 14.06.2017, http://ordaf.org/katar-krizi-catallasan-bolgesel-dinamikler-ve-musluman-kardesler-muammasi/; erişim: 02.03.2018.
Ahram Online. “No need to amend Camp David: Morsi spokesperson”, 26.09.2012, http://english.ahram.org.eg/NewsAFCON/2017/53904.aspx; accessed: 03.3.2018.
Al-Jazeera. “Crowds in Cairo praise Morsi’s army overhaul”, 13.08.2012, https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/08/201281215511142445.html; accessed: 28.02.2018.
Al-Jazeera. “Egypt: The president’s new powers”, 24.11.2012, https://www.aljazeera.com/programmes/insidestory/2012/11/2012112482649205402.html, accessed: 28.02.2018.
Anadolu Ajansı. “Mısır’ın başarısı Türkiye’nin başarısıdır”, 27.12.2012, https://aa.com.tr/tr/politika/misirin-basarisi-turkiyenin-basarisidir/291240?amp=1; erişim: 02.03.2018.
Anadolu Ajansı. “Türkiye’den Mısır’a 2 milyar dolar”, Sabah, 15.09.2012, https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2012/09/15/turkiyeden-misira-2-milyar-dolar; erişim: 02.03.2018. Asad, Talal. “Fear and the Ruptured State: Reflections on Egypt after Mubarak”, Social Research, Vol. 79, No. 2, 2012, pp. 271-298.

Aydoğan Kalabalık, Abdullah. “Suud-İran Hattında İhvan İktidarı”, 11.08.2012, https://www.setav.org/suud-iran-hattinda-ihvan-iktidari/ ; erişim: 02.03.2018. Barany, Zoltan. “The Role of the Military: Comparing the Arab Revolts”, Journal of Democracy, Vol. 22, No. 4, 2011, pp. 28-39.
Adrian Blomfield. “Mohammed Morsi vows to respect Egypt-Israel peace treaty”, 28.08.2012, https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/egypt/9504601/Mohammed-Morsi-vows-to-respect-Egypt-Israel-peace-treaty.html; accessed: 03.03.2018.
Cook, Steven A. The Struggle for Egypt, Oxford University Press, New York, 2012.
Desch, Michael C. Civilian Control of the Military, The Johns Hopkins University Press, Baltimore and London, 2001.
Deutsche Welle. “Katar krizinin perde arkası”, 05.06.2017, http://www.dw.com/tr/katar-krizinin-perde-arkas%C4%B1/a-39121556; erişim: 02.03.2018.
El-Ghobashy, Mona. “The Metamorphosis of the Egyptian Muslim Brothers.” International Journal of Middle East Studies, Vol. 37, August 2005, pp. 373-395.
El-Shimy, Yasser M. “The Arab Spring Gathers Clouds: Why the Revolts for Change Have Stalled”, Insight Turkey, Vol. 13, No. 4, 2011, pp. 39-54.
Finer, S. E. The Man on Horseback: The Role of the Military in Politics, Westview Press, Boulder, Colorado, 1988.
Gannoushi, Soumaya. “The Egyptian people’s revolution is being hijacked by the army”, 26.09.2011, https://www.theguardian.com/commentisfree/libertycentral/2011/sep/26/egyptian-revolution-army; accessed: 28.02.2018.
Hearst, David. “Why Saudi Arabia is taking a risk by backing the Egyptian coup”, The Guardian, 20.08.2013, https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/aug/20/saudi-arabia-coup-egypt; accessed: 03.03.2018.
Hill, Evan Hill. “Background: SCAF’s last minute power grab”, 18.06.2012, https://www.aljazeera.com/indepth/spotlight/egypt/2012/06/201261812449990250.html; accessed: 28.02.2018.
Huntington, Samuel P. The Soldier and the State, Belknap Press, Cambridge, MA, 1957.
Hunter, Wendy. Eroding Military Influence in Brazil: Politicians against Soldiers. The University of North Carolina Press, Chapel Hill and London, 1997.
Jewish Virtual Library. “Egypt: US Foreign Aid”, http://www.jewishvirtuallibrary.org/u-s-foreign-aid-to-egypt-1948-present; accessed: 03.03.2018.
Joshi, Shashank. “Egypt’s army is hijacking the revolution”, 25.11.2011, https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/egypt/8916150/Egypts-army-is-hijacking-the-revolution.html; accessed: 28.02.2018.
Kirkpatrick, David D. “Named Egypt’s Winner, Islamist Makes History”, 24.06.2012, http://www.nytimes.com/2012/06/25/world/middleeast/mohamed-morsi-of-muslim-brotherhood-declared-as-egypts-president.html; accessed: 02.03.2018.
Klapper, Bradley and Julie Pace. “Why Obama is standing with Egypt’s President Morsi”, Associated Press, 28.11.2012, https://www.csmonitor.com/USA/Latest-News-Wires/2012/1128/Why-Obama-is-standing-with-Egypt-s-President-Morsi; accessed: 03.03.2018.
Nordlinger, Eric A. Soldiers in Politics: Military Coups and Governments, Prentice-Hall, Inc, Englewood Cliffs, New Jersey, 1977.
Pion-Berlin, David. Through Corridors of Power: Institutions and Civil-Military Relations in Argentina, The Pennsylvania State University Press, Pennsylvania, 1997.
Brad Plumer. “The US gives Egypt $1.5 billion a year in aid. Here’s what it does”, The Washington Post, 09.07.2013, https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2013/07/09/the-u-s-gives-egypt-1-5-billion-a-year-in-aid-heres-what-it-does/?utm_term=.1aaba7859371; accessed: 03.03.2018.
Rabbani, Mouin. “The Arab Revolts: Ten Tentative Observations”, People’s Power: The Arab World in Revolt, Heinrich Böll Stiftung, May 2011, pp. 10-13.
Rabbani, Mouin. “The Securitization of Political Rule: Security Domination of Arab Regimes and the Prospects of Democratization”, People’s Power: The Arab World in Revolt, Heinrich Böll Foundation, Beirut, 2011, pp. 282-286.
Reynolds, Justin. “Breaking the fear barrier in Egypt”, 10.02.2011, https://tif.ssrc.org/2011/02/10/breaking-the-fear-barrier-in-egypt-2/; accessed: 01.03.2018. Said, Atef. “The Paradox of Transition to ‘Democracy’ under Military Rule”, Social Research, Vol. 79, No. 2, 2012, pp. 397-434.
Segell, Glen. “Mohamed Morsi, Egypt and Israel”, 12.12.2013, http://www.e-ir.info/2013/12/12/president-morsi-egypt-and-israel/; accessed: 03.03.2018.
Shenker, Jack. “Egyptian army hijacking revolution, activists fear”, 15.02.2011, https://www.theguardian.com/world/2011/feb/15/egyptian-army-hijacking-revolution-fear; accessed: 27.02.2018.
Teti, Andrea. “The Politics of Fearlessness: Egypt’s Second January Uprising”, 07.02.2011, http://blogs.lse.ac.uk/ideas/2011/02/the-politics-of-fearlessness-egypt%E2%80%99s-second-january-uprising/; accessed: 01.03.2018.
The Associated Press. “Islamist-leaning draft constitution divides Egypt”, 10.12.2012, http://english.alarabiya.net/articles/2012/12/10/254226.html; accessed: 28.02.2018.
The Associated Press. “Qatar Doubles Aid to Egypt”, The New York Times, 08.01.2013, http://www.nytimes.com/2013/01/09/world/middleeast/qatar-doubles-aid-to-egypt.html; accessed: 02.03.2018; Anadolu Ajansı, “Türkiye’den Mısır’a 2 milyar dolar”, Sabah, 15.09.2012, https://www.sabah.com.tr/ekonomi/2012/09/15/turkiyeden-misira-2-milyar-dolar; erişim: 02.03.2018.
US News. “Obama Administration Urges Mubarak to Step Down”, 04.02.2011, https://www.usnews.com/news/articles/2011/02/04/obama-administration-urges-mubarak-to-step-down; accessed: 03.03.2018.
Welch, Claude E. Civilian Control of the Military: Theory and Cases from Developing Countries, State University of New York Press, Albany, 1976.
Welch, Claude E, Jr. and Arthur K. Smith. Military Role and Rule: Perspectives on Civil-Military Relations, Duxbury Press, California, 1974.
Worth, Robert F. “Egypt Is Arena for Influence of Arab Rivals”, The New York Times, 09.07.2013, http://www.nytimes.com/2013/07/10/world/middleeast/aid-to-egypt-from-saudis-and-emiratis-is-part-of-struggle-with-qatar-for-influence.html; accessed: 03.03.2018.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Abdurrahman Gümüş Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

20 Mayıs 2018

Gönderilme Tarihi

28 Nisan 2018

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 54 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA86XK37XL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gümüş, A. (2018). Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi. Avrasya Etüdleri, 54(2), 121-149. https://izlik.org/JA86XK37XL

AMA

1.Gümüş A. Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi. Avrasya Etüdleri. 2018;54(2):121-149. https://izlik.org/JA86XK37XL

Chicago

Gümüş, Abdurrahman. 2018. “Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi”. Avrasya Etüdleri 54 (2): 121-49. https://izlik.org/JA86XK37XL.

EndNote

Gümüş A (01 Mayıs 2018) Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi. Avrasya Etüdleri 54 2 121–149.

IEEE

[1]A. Gümüş, “Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi”, Avrasya Etüdleri, c. 54, sy 2, ss. 121–149, May. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86XK37XL

ISNAD

Gümüş, Abdurrahman. “Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi”. Avrasya Etüdleri 54/2 (01 Mayıs 2018): 121-149. https://izlik.org/JA86XK37XL.

JAMA

1.Gümüş A. Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi. Avrasya Etüdleri. 2018;54:121–149.

MLA

Gümüş, Abdurrahman. “Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi”. Avrasya Etüdleri, c. 54, sy 2, Mayıs 2018, ss. 121-49, https://izlik.org/JA86XK37XL.

Vancouver

1.Abdurrahman Gümüş. Mısır Ordusunun Arap İsyanları Sürecindeki Rolünün Sivil-Asker İlişkileri ve Aktörler Açısından Analizi. Avrasya Etüdleri [Internet]. 01 Mayıs 2018;54(2):121-49. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86XK37XL