Dış Yardımda Amerikan, Çin ve Türk Yaklaşımları
Öz
Yaklaşık yetmiş yıldır uluslararası ilişkilerde önde gelen politika
araçlarından birisi olmasına karşın dış yardımın alıcı ülkelere etkisi halen tam
olarak açığa kavuşturulmuş değildir. Amerika Birleşik Devletleri (ABD)
tarafından oluşturulan dış yardım yaklaşımının resmi hedefleri arasında
gelişmekte olan ülkelerde refahı artırma, fiziki altyapıyı geliştirme, eğitim
düzeyini yükseltme ve çocuk ölümlerini azaltmanın yanı sıra yolsuzlukla mücadele
ve demokratikleşme teşviki bulunmaktadır. Ancak, literatür bu yaklaşımın birçok
ülkede ekonomik krizlere, darbelere ve iç çatışmalara yol açtığına işaret
etmektedir. Bu tablonun sebepleri arasında, donör ülkelerin stratejik
çıkarlarının yardımın resmi hedeflerinin önüne geçmesinin yanı sıra, alıcı
ülkelerin yapısal ve kültürel farklılıklarının göz ardı edilmesi gösterilmektedir.
Öte yandan, 2000’li yıllardan başlayarak Çin ve Türkiye kendi dış yardım
yaklaşımlarını geliştirmişlerdir. Çin alıcı ülkelerden siyasi reform talep etmeden
başta petrol olmak üzere enerji altyapısına odaklanmış ve Afrika’nın 1 numaralı
ihracat ortağı haline gelmiştir. Türkiye ise yardımlarında sosyal altyapılar ve
hizmetler sektörüne ağırlık verirken alıcı ülkelerle tarihi ve kültürel
bağlarını güçlendirmektedir. Makale önce söz konusu üç yaklaşımın çerçevelerini
çizmekte, daha sonra bu farklılıkların alıcı ve donör ülkeler için doğuracağı
muhtemel sonuçları tartışmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adam, Christopher S., David L. Bevan. Aid and the Supply Side: Public Investment, Export Performance, and Dutch Disease in Low-Income Countries”, The World Bank Economic Review, Vol. 20, No. 2, 2006, pp. 261-290.
- Alesina, Alberto and Beatrice Weder. “Do Corrupt Governments Receive Less Foreign Aid?”, The American Economic Review, Vol. 92, No. 4, 2002, pp. 1126-1137.
- Alesina, Alberto and David Dollar. “Who Gives Foreign Aid to Whom and Why?”, Journal of Economic Growth, No. 5, Mart 2000, pp. 33–63.
- Apodaca, Clair. “U.S. Human Rights Policy and Foreign Assistance: A Short History”, Institute of International Relations and Area Studies, Ritsumeikan University, No. 3, 2005, pp. 63-80
- Ball, Richard and Christopher Johnson. “Political, Economic, and Humanitarian Motivations for PL 480 Food Aid: Evidence from Africa”, Economic Development and Cultural Change, Vol. 44, No. 3 April 1996, pp. 515-537.
- Barrett, Christopher B. “Does Food Aid Stabilize Food Availability?”, Economic Development and Cultural Change, Vol. 49, No. 2, January 2001, pp. 335-349.
- Behrman, Jere N. “Aid for Economic Development and the Objectives of United States Foreign Economic Policy”, Economic Development and Cultural Change, Vol. 4, No. 1, Chapter 1, October 1955, pp. 55-67.
- Bengtsson, Niklas. “Catholics versus Protestants: On the Benefit Incidence of Faith-Based Foreign Aid”, Economic Development and Cultural Change, Vol. 61, No. 3, April 2013, pp. 479-502.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Murat Bayar
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
8 Mayıs 2018
Gönderilme Tarihi
2 Eylül 2017
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 53 Sayı: 1