TRABLUSGARP HARBİ GÖLGESİNDE EGE'DE GÜVENLİK: MİDİLLİ ADASI’NI SAVUNMA ÇABALARI (1911-1912)

Öz

Bu çalışma, Trablusgarp Harbi’nin (1911–1912) Osmanlı Devleti’nin Ege’deki savunma sistemi üzerindeki etkilerini, Midilli Adası örneği üzerinden incelemektedir. İtalya’nın Trablusgarp’ta beklediği askerî sonucu elde edememesi, savaşı Akdeniz ve Ege’ye yaymaya yönelik bir baskı stratejisini beraberinde getirmiş; bu süreçte Midilli Adası, fiilî bir işgale uğramamış olmasına rağmen Osmanlı askerî planlamasında yüksek riskli bir tehdit alanı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel kaynağını oluşturan ATASE belgeleri, Osmanlı merkezî askerî idaresinin Midilli’yi yalnızca yerel bir ada savunması çerçevesinde değil, Batı Anadolu kıyılarının, İzmir hinterlandının ve Çanakkale Boğazı’nın güvenliğiyle doğrudan bağlantılı bir unsur olarak ele aldığını göstermektedir. Erkân-ı Harbiye tarafından kaleme alınan yazışmalar ile ada ve çevresine dair raporlar, İtalyan donanmasının Ege’deki faaliyetlerinin ada üzerinde sürekli bir çıkarma ihtimali yarattığını ve bu durumun askerî ve idarî makamları savunma tedbirleri almaya sevk ettiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte belgeler, Osmanlı Devleti’nin Midilli’yi savunma konusunda ciddi yapısal sınırlılıklar içinde bulunduğunu da açık biçimde yansıtmaktadır. Deniz gücünün yetersizliği, sınırlı askerî birlik mevcudu, sahil savunma araçlarının teknik açıdan eski ve işlevsiz oluşu ile lojistik sevkiyatın deniz hâkimiyetinin kaybı nedeniyle aksaması, savunma hazırlıklarını büyük ölçüde teorik bir düzeyde bırakmıştır. Bu koşullar altında Osmanlı askerî düşüncesinde, adanın uzun süreli ve etkin bir savunmasından ziyade, zaman kazanmaya ve mevcut varlığı mümkün olduğu ölçüde sürdürmeye yönelik yaklaşımlar ön plana çıkmıştır. Midilli Adası, Trablusgarp Harbi sırasında Osmanlı Devleti’nin Ege Denizi’nde karşı karşıya kaldığı askerî zafiyetleri somut biçimde ortaya koymaktadır. Diğer taraftan ATASE belgelerinde izlenen savunma tartışmaları ve hazırlık girişimleri, Balkan Savaşları sırasında yaşanan kaybın ani ya da beklenmedik bir gelişme olmadığını, Trablusgarp Harbi sürecinde belirginleşen askerî ve yapısal zafiyetlerin doğal bir devamı niteliğinde değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Trablusgarp Harbi
• Midilli
• Ege
• İtalya
• Osmanlı

Destekleyen Kurum

yok.

Etik Beyan

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.

Teşekkür

yok.

TRIPOLI WAR AND SECURITY IN THE AEGEAN: DEFENSE EFFORTS ON THE ISLAND OF LESBOS (1911-1912)

Öz

This study analyzes the effects of the Tripoli War (1911–1912) on the Ottoman Empire's defense system in the Aegean, focusing on the example of the island of Lesbos (Midilli). Italy’s failure to achieve a decisive military outcome in Tripoli led to a strategy of extending the conflict into the Eastern Mediterranean and the Aegean, transforming these regions into areas of indirect military pressure on the Ottoman Empire. Although Lesbos was not subjected to a direct occupation during this period, it emerged as a high-risk zone within Ottoman military planning. Drawing primarily on archival documents from the Ottoman General Staff (ATASE), this study demonstrates that the central military authorities perceived Lesbos not merely as a local island defense issue but as an integral component of the security of the Western Anatolian coast, the İzmir hinterland, and the Dardanelles. Correspondence and field reports prepared by the General Staff reveal that the presence and activities of the Italian navy in the Aegean generated a constant threat of amphibious landing, prompting both military and administrative authorities to consider defensive measures. At the same time, these documents clearly expose the structural limitations confronting the Ottoman defense of the island. Insufficient naval power, a limited number of military units, outdated and ineffective coastal defense equipment, and logistical disruptions caused by the loss of maritime control reduced defensive preparations largely to a theoretical level. Under these constraints, Ottoman military thinking prioritized delaying tactics and the symbolic maintenance of authority rather than the sustained and effective defense of the island. In this context, Lesbos serves as a concrete example of the Ottoman Empire’s military vulnerability in the Aegean during the Italian-Turkish War. The defensive debates and preparations reflected in the ATASE documents indicate that the loss of the island during the Balkan Wars was neither sudden nor unexpected, but rather the continuation of military and structural weaknesses that had already become apparent during the Tripoli conflict.

Anahtar Kelimeler

• Tripoli War
• Lesbos
• Aegean
• Italy
• Ottoman

Destekleyen Kurum

none

Etik Beyan

I declare that all processes of the study comply with research and publication ethics, and that I comply with ethical rules and scientific citation principles.

Teşekkür

None

Kaynakça

1. Altuncuoğlu, Neslihan. 2012. “Uluslararası Antlaşmalar Işığında Ege Adaları Sorunu”. History Studies, 4(4): 1–13. http://dx.doi.org/10.9737/historyS_669
2. Armaoğlu, Fahir. 2007. 19. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1789–1914). İstanbul: Alkım Yayınları.
3. Atabay, Mithat. 2015. “Osmanlı İmparatorluğu Hizmetinde Breslau (Midilli) Kruvazörü”. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 13(18): 117–130. https://doi.org/10.17518/caty.24162
4. Başeren, Sertaç Hilmi. 2006. Ege Sorunları. Ankara: Türk Deniz Araştırmaları Vakfı Yayını.
5. Belenli, Tuğba. 2019. “Türkiye-İtalya-Yunanistan Üçgeninde Rodos ve Oniki Ada (1911–1930)”. Atatürk Yolu Dergisi, 64: 69–102.
6. Binbaşı M. Nassrullah – Kolağası M. Rüşdü – Mülazım M. Eşref. 2003. Osmanlı Atlası (XX. Yüzyıl Başları). Haz. Rahmi Tekin – Yaşar Baş. İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı Yayınları.
7. Borlat, Barış. 2022. “Osmanlı-İtalyan Harbi’nde (1911-1912) Çanakkale’ye Asker İhracına Karşı Alınan Savunma Tedbirleri”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 10(32), 271-293. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1176860
8. Bostan, İdris. 2010. Midilli’nin İşgal Günlüğü. İstanbul: Küre Yayınları.

9. Çelebi, Mevlüt. 1998. “Millî Mücadele Döneminde Türk-İtalyan İlişkileri”. Belleten, 62(233): 157–206. 10.37879/belleten.1998.157
10. Darkot, Besim. 1979. “Midilli”. İslâm Ansiklopedisi, c. 8, 282–284. İstanbul: MEB Yayını.
11. Ediz, İsmail. 2016. “İtalya’nın Oniki Ada’yı İşgali ve Güney Arnavutluk Sorunu (1912–1918)”. Akademik İncelemeler Dergisi, 11(1): 35–59. https://doi.org/10.17550/aid.37489
12. Güzel, Hasan Tevfik. 2017. “Hasta Adam” Osmanlı Devleti Karşısında Başarılı Bir İtalyan Diplomasi Örneği: Trablusgarp Savaşı”. Vakanüvis – Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 2(1): 78–118. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.303272
13. Hayta, Necdet. 2021. “Rodos ve Oniki Ada’nın Yunan Hâkimiyetine Girişi ve Yunanistan’ın Adalarda Yaşayan Türklere Yönelik Uygulamaları”. Mora Katliamı ve Anadolu’da Yunan Mezalimi Sempozyumu Bildirileri, 337–354.